افغانستان د تاریخ په اوږدو کې

05/05/2026

Margaret Thatcher To Mujahideen, 1981.

Footage of British Prime Minister Margaret Thatcher accompanied by Pakistan's military ruler General Zia-ul-Haq on a visit to Pakistan's imaginary line with Afghanistan during the Soviet-Afghan War (1979–1989), in 1981.

© Gettyimages
د افغان شوروی جګړي پر مهال د مارګریت تاچر او پاکستانی جنرال ضیاالحق سره یو ځای فرضی کرښې ته نږدي د مجاهدینو ته د لیدنې په حال کې.

09/03/2026

A pair of Soviet-built Mikoyan-Gurevich MiG-21 "Fishbed" fighter-interceptors of the Afghan Air Force fly over Balkh Province in the Democratic Republic of Afghanistan during the Soviet-Afghan War, 1988 (c).

31/01/2026

۱۹۸۸ میلادي کال د افغانستان د معاصر تاریخ له مهمو او حساسو پړاوونو څخه ګڼل کېږي. دا هغه کال و چې د شوروي اتحاد او افغانستان ترمنځ د جګړې د پای ته رسېدو نښې څرګندې شوې، خو په عین حال کې د جګړې اور لا مړ شوی نه و. د همدې تاریخي بدلونونو اغېز د کندز پر ولایت هم ژور او څو اړخیز و.
کندز، چې د افغانستان په شمال کې یو ستراتیژیک او کرنیز ولایت بلل کېده، په ۱۹۸۸ کال کې د حکومت او مخالفو وسله‌والو ترمنځ د دوامدارې سیالۍ ډګر و. د کندز ښار تر ډېره د هغه وخت د ډاکټر نجیب‌الله د حکومت تر ادارې لاندې و، او دولتي ادارې، ښوونځي، پوځي مرکزونه او امنیتي ځواکونه پکې فعال حضور درلود. ښار نسبي ثبات درلود، خو دا ثبات ډېر نازک او شکننده و.
برعکس، د کندز کلیوالي سیمې او لیرې پرتې ولسوالۍ د دوامداره ناامنۍ ښکار وې. مجاهدینو په دغو سیمو کې پراخ نفوذ درلود، او د ښار او کلیو ترمنځ لارې اکثراً د کمینونو، ماینونو او ناڅاپي بریدونو له امله خطرناکې وې. شپه مهال به د ښار پر پوځي تأسیساتو او امنیتي پوستو راکټي بریدونه کېدل، چې د خلکو اندېښنې به یې لا زیاتولې.
په همدې کال کې لا هم د شوروي پوځ ځینې واحدونه په کندز او شاوخوا سیمو کې حضور درلود، خو د وتلو تیاری یې نیولی و. کندز د شمالي زون لپاره یو مهم لوژستیکي مرکز ګڼل کېده، او له همدې امله یې نظامي ارزښت ډېر و. د دولتي پوځ ترڅنګ، استخباراتي او امنیتي جوړښتونه هم فعال وو، چې د ښار د ساتنې لپاره یې سخت تدابیر نیولي وو.
د ولسي خلکو ژوند له سختو اقتصادي او ټولنیزو ستونزو سره مخ و. بزګري، چې د کندز د اقتصاد بنسټ و، لا هم روانه وه، خو جګړې، ماینونو او بې‌ثباتۍ د خلکو ورځنی ژوند له ګواښ سره مخ کړی و. ګڼې کورنۍ د جګړو له وېرې خپلې سیمې پرېښودې او یا پاکستان ته کډوالې شوې، او یا یې د شمال نورو ولایتونو ته پناه یووړه.
په تعلیمي او اداري برخه کې، د کندز ښار دننه ښوونځي او دولتي ادارې فعالې وې، خو په کلیوالو سیمو کې ښوونه ډېره محدوده وه او یا په بشپړه توګه درېدلې وه. ماشومان او ځوانان د جګړې تر سیوري لاندې لویېدل، او راتلونکې ورته مبهمه ښکاره کېده.
سیاسي فضا هم له بدلونونو ډکه وه. د جنیوا تړون له لاسلیک وروسته، د ډاکټر نجیب‌الله د ملي پخلاینې پروګرام مطرح شو. په کندز کې ځینې قومي مشران، سپین‌ږیري او دیني علما هڅه کوله چې د جګړې شدت کم کړي او د روغې جوړې لارې ولټوي، خو وسله‌واله جګړه لا پای ته نه وه رسېدلې او باور کمزوری و.
په ټوله کې، ۱۹۸۸ کال کې کندز یو داسې ولایت و چې ښار یې تر حکومتي کنټرول لاندې و، خو شاوخوا سیمې یې ناامنه وې. ولس ستړی، اقتصاد کمزوری، او راتلونکی نامعلوم و. دا کال د کندز لپاره د جګړې او بدلون ترمنځ د تم کېدو یو تاریخي پړاو ګڼل کېږي، چې اغېزې یې د راتلونکو کلونو پر پېښو هم ژورې پاتې شوې.

15/01/2026

Somewhere In Herat, Afghanistan, 1977-78 (c).

© Marie Francoise

15/01/2026

د شوروي سکاډ بالستیک توغندي ویشتوونکی (لانچر) په افغانستان کې، د شوروي–افغان جګړې پر مهال، شاوخوا د ۱۹۸۰مې لسیزې.

Soviet Scud "Ballistic Missile" Launcher in Afghanistan (Soviet-Afghan war), 1980's (c).

04/01/2026

A nomadic (kochi) woman from Afghanistan, smiling in her traditional attire while posing for a photograph in the mid-1970s.

04/01/2026

Somewhere In Kabul, Afghanistan, 1971 (c).

© Marlene Wilkey

11/12/2025

Aerials Over Kabul, Afghanistan, 1960-70's (c).

کابل له هوا څخه، ۱۹۶۰–۱۹۷۰ مېلادي کلونه

، دهه‌های ۱۹۶۰–۱۹۷۰ کابل از هوا

02/12/2025