02/04/2026
✡️ ලොව පැරණිතම නිදහස් අරගලයේ කතාව: යුදෙව් පාස්කුව හෙවත් 'පෙසාක්' (Pesach) ✡️
ඔබත් ඊශ්රායලයේ හෝ මැදපෙරදිග ඉතිහාසය ගැන උනන්දුවක් දක්වන කෙනෙක් නම්, මේ කතාව අනිවාර්යයෙන්ම දැනගත යුතුම එකක්.
අද අපි බලමු මීට වසර 3000කට පෙර ඊජිප්තුවේ වහල්භාවයෙන් යුදෙව්වන් නිදහස ලැබීමේ ඓතිහාසික කතාව සිහිපත් කරන "පෙසාක්" උත්සවය පිළිබඳ සම්පූර්ණ වාර්තාවයි.
📌 ඓතිහාසික ආරම්භය: ඊජිප්තුවේ වහල්භාවය
බයිබලයේ පැරණි ගිවිසුමට (නික්මයාම හෙවත් Exodus පොතට) අනුව, ඊශ්රායෙල් ජාතිකයින් ඊජිප්තුවේ පාරාවෝ රජු යටතේ වහලුන් ලෙස ඉතා කටුක ජීවිතයක් ගත කළා. ඔවුන්ගේ දැඩි පීඩාව දුටු දෙවියන් වහන්සේ, ඔවුන්ව වහල්භාවයෙන් මුදාගෙන පොරොන්දු දේශය වෙත රැගෙන යාමට මෝසෙස්ව (Moses) තෝරා ගනු ලැබුවා.
📌 මහා වසංගත 10 සහ 'පසුවී යාම' (Passover)
මෝසෙස් පාරාවෝ රජුගෙන් තම ජනතාව නිදහස් කරන ලෙස ඉල්ලා සිටියද රජු එය ප්රතික්ෂේප කළා. මෙහි ප්රතිඵලයක් ලෙස දෙවියන් වහන්සේ ඊජිප්තුවට මහා වසංගත 10ක් එව්වා. ඉන් දසවන සහ අවසාන වසංගතය වූයේ ඊජිප්තුවේ සිටි සියලුම කුලුඳුල් දරුවන් මිය යාමයි.
නමුත් ඊශ්රායෙල්වරුන්ට දෙවියන් වහන්සේ අණ කළේ, තම නිවසේ උළුවස්සේ බැටළු ලේ ආලේප කරන ලෙසයි. එම ලේ සලකුණ දුටු මරණයේ දූතයා ඔවුන්ගේ නිවාසවලට ඇතුළු නොවී මඟහැර ගියා. මෙම 'මඟහැර යාම' හෙවත් 'පසුවී යාම' ඉංග්රීසියෙන් "Passover" ලෙසත්, හෙබ්රෙව් භාෂාවෙන් "Pesach" ලෙසත් හැඳින්වෙනවා.
📌 නික්මයාම සහ මුහුන් නොදැමූ රොටි (Matzah)
දසවන වසංගතයෙන් පසු දැඩි ලෙස බියට පත් පාරාවෝ රජු ඊශ්රායෙල්වරුන්ට ඊජිප්තුවෙන් පිටව යෑමට අවසර දුන්නා. ඔවුන් කොතරම් ඉක්මනින් පිටත්ව ගියේද යත්, ඔවුන් සෑදූ පාන් පිටි පිපීමට (මුහුන් වීමට) කාලයක් තිබුණේ නැහැ. එබැවින් ඔවුන් ගමනේදී අනුභව කළේ මුහුන් නොදැමූ පැතලි රොටියයි. අදටත් පෙසාක් සමයේදී යුදෙව්වන් සාමාන්ය පාන් වෙනුවට 'මැට්සා' (Matzah) නමින් හැඳින්වෙන මුහුන් නොදැමූ රොටි අනුභව කරන්නේ මෙම සිදුවීම සිහිපත් කිරීමටයි. (මෙම දිනවල ඊශ්රායලයේ සුපිරි වෙළඳසැල්වල පවා සාමාන්ය පාන් වර්ග වසා දමා ඇති අයුරු දැකගත හැකියි).
📌 කාලයත් සමඟ සැමරුම පරිණාමය වූ හැටි
🔸 දේවමාළිගා යුගය (Temple Period): පුරාණයේ ජෙරුසලමේ දේවමාළිගාව පැවති කාලයේ, යුදෙව්වන් ජෙරුසලමට වන්දනාවේ පැමිණ බැටළුවෙකු බිලිදෙමින් මෙම උත්සවය සැමරුවා.
🔸 වර්තමාන සැමරුම: ක්රිව 70 දී රෝමවරුන් විසින් ජෙරුසලමේ දේවමාළිගාව විනාශ කිරීමෙන් පසු, බිලිපූජා නැවතුණු අතර මෙය පවුල සහ නිවස කේන්ද්ර කරගත් සැමරුමක් බවට පත් වුණා. මේ සඳහා "හගාඩා" (Haggadah) නම් විශේෂ පොතක් කියවමින් අතීත කතාව දරුවන්ට කියා දීම අදටත් සිදු කෙරෙනවා.
📌 'සේඩර්' (Seder) භෝජන සංග්රහය සහ එහි සංකේත
වසන්ත කාලයේ යෙදෙන මෙම උත්සවය දින 7ක් හෝ 8ක් පුරා සමරන අතර මුහුන් දැමූ කිසිදු ආහාරයක් ගන්නේ නැහැ. උත්සවයේ පළමු රාත්රීවල ඔවුන් 'සේඩර්' නම් විශේෂ රාත්රී භෝජන සංග්රහයක් පවත්වනවා. එහි තැටියේ ඇති සෑම ආහාරයකටම විශේෂ තේරුමක් තියෙනවා:
🔸 තිත්ත පළා (Maror): වහල්භාවයේ කටුක බව සිහිපත් කිරීමට.
🔸 Charoset (පළතුරු සහ ඇට වර්ග මිශ්රණයක්): වහලුන් ලෙස ගඩොල් සෑදීමට භාවිතා කළ බදාම සංකේතවත් කිරීමට.
🔸 බැදපු අස්ථියක් (Z'roa): අතීතයේ දේවමාළිගාවේ දුන් බැටළු පූජාව සිහිපත් කිරීමට
🔸 බිත්තරයක් (Beitzah): ජීවිතයේ චක්රය සහ දේවමාළිගාව විනාශ වීම වෙනුවෙන් කරන ශෝකය සංකේතවත් කිරීමට (මෙය අලුතින් එක් කරන ලද්දකි).
🔸 වයින් කුසලාන 4: නිදහස ලබාගැනීමේ පියවර
4 සංකේතවත් කිරීමට (මෙය අලුතින් එක් කරන ලද්දකි).
මීට අමතරව කුඩා දරුවන්ගේ විනෝදය සඳහා 'මැට්සා' රොටි කැබැල්ලක් සඟවා එය සොයාගන්නා දරුවාට තෑගි ලබා දීමේ (Afikoman) අපූරු චාරිත්රයකුත් මෙහිදී සිදුවෙනවා.
සමස්තයක් ලෙස ගත් කල, පෙසාක් යනු හුදෙක් ආගමික උත්සවයක් පමණක් නොව, අයුක්තියට එරෙහිව නැඟී සිටීම සහ නිදහස අගය කිරීම පිළිබඳ ලොව පුරා යුදෙව් පරම්පරාවන් එකට බැඳ තබන අපූරු ඓතිහාසික කතන්දරයක්!
ඔයාලා දන්න කරුනුත් මේ ගැන කමෙන්ට් එකක් දාන්න
ශුද්ධ වූ දේශය - Holy Land Israel
#පෙසාක් #යුදෙව්පාස්කුව #ඊශ්රායලය #යුදෙව්ඉතිහාසය #ලෝකඉතිහාසය #නිදහස්අරගලය
