12/09/2026
සිනමා සම්මානයක Jury එකට ප්‍රසිද්ධ පුද්ගලයන් පමණක් ද, නැතිනම් අදාළ ක්ෂේත්‍රවල න්‍යායාත්මක, තාක්ෂණික හා ප්‍රායෝගික ප්‍රාමාණික දැනුම ඇති විශේෂඥයන් සිටිය යුතු ද?
ජාත්‍යන්තර භාවිතය පරීක්ෂා කළ විට පිළිතුර වන්නේ විශේෂයෙන් technical categories සඳහා domain expertise ඉතා වැදගත් බවයි. එහෙත් ඒකේ අර්ථය “Cinematography award එක තීරණය කරන්න cinematographer කෙනෙක් පමණක් සිටිය යුතුයි” කියන එක නොවේ. හොඳම ක්‍රමය වන්නේ විවිධ ක්ෂේත්‍ර නියෝජනය කරන peer expertise + broader cinematic judgment + transparent rules + conflict-of-interest safeguards එකට යෙදීමයි.
සිනමා සම්මාන විනිශ්චය කළ යුත්තේ කවුද?
ලෝකයේ භාවිතය සහ ශ්‍රී ලංකා සිනමාවට අවශ්‍ය ප්‍රතිසංස්කරණයක් පිළිබඳ ස්වාධීන විමසුමක්.
සිනමා සම්මානයක් යනු ජනප්‍රියත්වය මැනීමක් නොවේ. එය කලාත්මක, තාක්ෂණික, න්‍යායාත්මක සහ වෘත්තීය විශිෂ්ටත්වය පිළිබඳ ප්‍රකාශයක්. එබැවින් සම්මානයක විශ්වසනීයත්වය රඳා පවතින්නේ ජයග්‍රාහකයා කවුද යන්නට පමණක් නොව, එම තීරණය ගැනීමට භාවිතා කළ ක්‍රමය කෙතරම් වෘත්තීය ද? යන්න මතය.
ශ්‍රී ලංකාවේ මෙය වඩාත් වැදගත් ප්‍රශ්නයක් වන්නේ, වර්තමාන සම්මාන උළෙලවලදී Best Film, Direction, Screenplay, Cinematography, Editing, Music, Sound, Visual Effects, Colour Grading වැනි සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් විශේෂඥතා අවශ්‍ය වන කාණ්ඩ විශාල සංඛ්‍යාවක් තිබීම නිසාය. 2026 සරසවිය සම්මානවලද Best Music Direction, Visual Effects, Editing, Sound Editing සහ පළමු වරට Best Colour Grading වැනි technical categories ඇතුළත් කර තිබේ.
1. Oscar ක්‍රමය අපට කියන්නේ කුමක්ද?
මෙහි පළමුව වැදගත් වෙනසක් තේරුම් ගත යුතුය. Oscar එක Cannes වගේ “9 දෙනෙකුගේ Jury එකක්” මත පදනම් වූ ක්‍රමයක් නොවේ.
Academy එකේ වර්තමානයේ film professionals 19 branchesකට සංවිධානය වී ඇත. Actors, Cinematographers, Directors, Film Editors, Music, Producers, Production Design, Sound, Visual Effects, Writers ආදී ක්ෂේත්‍ර වෙන වෙනම නියෝජනය වේ. Oscar voting ක්‍රමයේ විශේෂ වැදගත්කම වන්නේ category එකට අදාළ professional expertise භාවිතා කිරීමයි.
උදාහරණයක් ලෙස,
Cinematography → Cinematography branch expertise
☆ Editing → Editors
☆ Music → Music professionals
☆ Sound → Sound professionals
☆ Writing → Writers
ඒ අතර Best Picture වැනි සමස්ත චිත්‍රපටය පිළිබඳ category එක සඳහා Academy branches සියල්ලේ සුදුසුකම් ලත් සාමාජිකයන්ට ඡන්දය දීමට හැකිය. Final voting අදියරේදී සියලු eligible Academy membersට categories 24ම vote කළ හැක. සියලු voting secret ballot මත සිදු වන අතර independent accounting firm එකක් ඒවා tabulate කරයි.
මෙය ඉතා වැදගත් මූලධර්මයක්.
"Technical excellence should not be judged primarily through popularity; it should be judged by people who understand the craft"
2. Cannes ක්‍රමය තවත් වෙනස්.
Cannes Film Festival එකේදී Oscar වගේ දහස් ගණනක Academy membership voting system එකක් වෙනුවට international jury එකක් පත් කරයි. උදාහරණයක් ලෙස 2026 Cannes Feature Film Jury එකේ President වූයේ South Korean director, writer සහ producer Park Chan-wook ය. අනෙක් සාමාජිකයන් වූයේ actresses Demi Moore සහ Ruth Negga, directors/writers Laura Wandel, Diego Céspedes සහ Chloé Zhao, actor Isaach De Bankolé, screenwriter Paul Laverty සහ actor Stellan Skarsgård ය.
මෙහි දැකිය හැකි වැදගත් කරුණක් වන්නේ,
සියලුම Jury members එකම profession එකේ අය නොවීමයි. නමුත් ඔවුන් සියල්ලෝම සිනමාව පිළිබඳ ඉහළ මට්ටමේ professional practitioners.
එම නිසා Cannes model එකේ ප්‍රධාන මූලධර්මය වන්නේ:
"Professional diversity, not celebrity diversity"
නළුවෙක් සිටිනවා. අධ්‍යක්ෂවරයෙක් සිටිනවා. තිර රචකයෙක් සිටිනවා. Producer කෙනෙක් සිටිනවා. Editor කෙනෙක් පවා සිටිනවා. ඒ නිසා “ප්‍රසිද්ධ කෙනෙක්” වීම පමණක් qualification එක නොවේ.
3. එහෙනම් technical knowledge අවශ්‍යද?
ඔව්, විශේෂයෙන් technical awards සඳහා. මෙය මගේ පෞද්ගලික මතයක් පමණක් නොවේ. ලෝකයේ ප්‍රමුඛ Academy/Festival structures වල professional disciplines වෙන වෙනම හඳුනාගෙන තිබීමෙන් ඒක පැහැදිලියි. උදාහරණයක් ලෙස, Cinematography කියන්නේ “ලස්සනට පෙනෙනවා ද?” කියන ප්‍රශ්නය පමණක් නොවේ.
විනිශ්චය කිරීමට අවශ්‍ය විය හැකි කරුණු,
☆ lens selection
☆ focal length
☆ camera movement
☆ framing
☆ composition
☆ lighting design
☆ exposure
☆ colour science
☆ dynamic range
☆ contrast
☆ practical lighting
☆ motivated lighting
☆ visual continuity
☆ visual storytelling
☆,camera language
☆ digital workflow
මේවා පිළිබඳ වෘත්තීය අවබෝධයක් නොමැති පුද්ගලයෙකුට “මට මේක ලස්සනයි” කියා තීරණයක් ගත හැකියි. නමුත් ඒක professional cinematography assessment එකක් නොවිය හැක.
4. Music category එක තවත් හොඳ උදාහරණයක්.
Film music එකක් විනිශ්චය කිරීමත් එසේම ය.
Film score එකක් හොඳද කියා තීරණය කිරීමේ දී,
☆ melody
☆ harmony
☆ orchestration
☆ instrumentation
☆ thematic development
☆ leitmotif
☆ rhythm
☆ silence
☆ diegetic/non-diegetic music
☆ sound-image relationship
☆ dramatic function
☆ emotional manipulation
☆ originality
☆ mixing/mastering
වැනි කරුණු සලකා බැලිය හැක. එබැවින්, සංගීතය ගැන හොඳ රසඥතාවක් ඇති කෙනෙක් සහ film scoring පිළිබඳ professional knowledge ඇති composer/musicologist යන දෙදෙනා එකම දෙයක් නොවේ.එසේම musician කෙනෙකු වීම පමණින් film music පිළිබඳ expert කෙනෙකු බවට පත් වන්නේ ද නැත.
Domain expertise + film-specific understanding දෙකම වඩාත් සුදුසුය.
5. Editing ගැනත් ඒකමයි
සාමාන්‍ය ප්‍රේක්ෂකයෙක් කියන්න පුළුවන්,
“Film එක slow වැඩියි.” නමුත් editor කෙනෙක් විමසන්නේ,
☆ shot duration
☆ continuity
☆ rhythm
☆ temporal structure
☆ spatial continuity
☆ parallel editing
☆ match cuts
☆ montage
☆ reaction shots
☆ pacing
☆ narrative information
☆ ellipsis
☆ subjective editing වැනි දේ.
ඒ නිසා “මට boring වුණා” යන්න සහ “editing එකේ structural weakness එකක් තිබුණා” යන්න සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් විනිශ්චයන් දෙකකි.
6. Best Film එකට technical experts පමණක් ප්‍රමාණවත්ද? නැහැ.
මෙතැන balance එක අවශ්‍යයි. Best Film එක කියන්නේ,
Acting + Direction + Screenplay + Cinematography + Editing + Sound + Music + Production Design + Theme + Cultural significance + Overall cinematic coherence යන සියල්ලගේ එකතුවක්.
ඒ නිසා, Best Film සඳහා සියලු technical categories එකට එකතු කරලා “වැඩිම technical quality” ඇති චිත්‍රපටය තෝරා ගැනීම වැරදියි.
උදාහරණයක් ලෙස ඉතා විශිෂ්ට cinematography එකක් තිබුණත් screenplay එක දුර්වල film එකක් Best Film නොවිය හැක. ඒ නිසා Best Film Jury එකට broader cinematic judgment අවශ්‍යය.
7. ශ්‍රී ලංකාවට මෙහි ඇති ප්‍රධාන ගැටලුව?
ශ්‍රී ලංකාවේ සම්මාන ක්‍රමය සම්පූර්ණයෙන්ම වැරදියි කියන තීන්දුවකට පැමිණීම සාධාරණ නැහැ. උදාහරණයක් ලෙස 37th Sarasaviya Awards සඳහා independent panel of experts awards තීරණය කළ බව නිල වාර්තාව සඳහන් කරයි. Popular categories සඳහා public voting සහ Popular Film සඳහා box-office performance භාවිතා කිරීම ද වෙනම ක්‍රමයකි. එය හොඳ distinction එකක්. නමුත් ඊළඟ ප්‍රශ්නය වන්නේ, “Expert” කියන්නේ කවුද? මෙය තමයි ශ්‍රී ලංකාවේ තවදුරටත් පැහැදිලි කළ යුතු කරුණ. Expert යන්නෙන්,
☆ ප්‍රසිද්ධ පුද්ගලයෙක් ද?
☆ සිනමා ක්ෂේත්‍රයේ senior කෙනෙක් ද?
☆ වසර ගණනාවක් වැඩ කළ කෙනෙක් ද?
☆ academic qualification තියෙන කෙනෙක් ද?
☆ technical qualification තියෙන කෙනෙක් ද?
☆ international experience තියෙන කෙනෙක් ද?
☆ awards ගණනාවක් දිනා ඇති කෙනෙක් ද?
කියන ප්‍රශ්න මතු වෙනවා.
8. ශ්‍රී ලංකාවේ හොඳ ආදර්ශයක් තිබුණා
මෙයත් අමතක නොකළ යුතු කරුණක්. පැරණි Sarasaviya Awards records බලන විට categories වෙන වෙනම Best Cameraman, Best Editor, Best Music Director, Best Art Director, Best Sound Management, Best Script Writer, Best Lyricist ආදී වශයෙන් වෙන් කර තිබූ බව පැහැදිලියි. 1968 සම්මාන උළෙලේ පවා මෙවැනි වෘත්තීය අංශ වෙන්කර හඳුනාගෙන තිබුණි. එනම්, ශ්‍රී ලංකාවේ සිනමා සම්මාන ඉතිහාසයට technical craft recognition අලුත් දෙයක් නොවේ. ඇත්තටම මුල් Sarasaviya structure එකේම cinematography, editing, music, art direction, sound, script writing වැනි disciplines සඳහා වෙන වෙනම awards තිබුණි. එය නැවත වඩාත් වෘත්තීය මට්ටමකට ගෙන ඒම වැදගත්.
9. යෝජනා කරන ශ්‍රී ලංකා ක්‍රමය!
ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන ජාතික සිනමා සම්මානයක් නම්, මම එකම Jury එකක් හැම category එකක්ම තීරණය කරන model එකකට වඩා මෙවැනි hybrid system එකක් යෝජනා කරමි.
A. Technical Peer Panels
☆ Cinematography
ප්‍රවීණ cinematographers + film academics
☆ Editing
senior editors + film scholars
☆ Music
film composers + music academic
☆ Sound
sound designers + re-recording/mixing engineers
☆ Visual Effects
→ VFX professionals + relevant technical experts
☆ Production Design
→ production designers + art/architecture/design professionals
☆ Costume/Make-up
→ experienced professionals + relevant academics
මේවාට එම discipline එකේ ප්‍රාමාණික දැනුම අනිවාර්ය කළ හැක.
10. ඒකෙන් පස්සේ Main Jury එක
Best Film, Best Director, Best Screenplay වැනි ප්‍රධාන categories සඳහා වෙනම Main Jury එකක් තිබිය හැක. උදාහරණයක් ලෙස 9 දෙනෙක් නම්,
(සාමාජිකයා - ප්‍රධාන දායකත්වය).
1 Senior Director - Jury President
2 Screenwriter
3 Actor/Actress
4 Cinematographer
5 Editor
6 Composer / Music professional
7 Sound / Technical professional
8 Film critic / Film scholar / Academic
9 Independent international film professional
මෙය “ජනප්‍රිය පුද්ගලයන් 9 දෙනෙක්” නොව සිනමා වෘත්තියේ 9 different perspectives. Cannes 2026 Jury එකේ පවා Director, Writer, Actor, Producer සහ Editor වැනි විවිධ disciplines එකට තිබීම මෙයට හොඳ contemporary example එකකි.
11. Academic qualification එක අනිවාර්ය කළ යුතු ද?
මෙතැන මම “degree එක නැත්නම් expert නොවේ” කියන අදහසට එකඟ නැහැ. සිනමාවේ විශිෂ්ට practitioners බොහෝ දෙනෙක් academic degree එකකට වඩා දශක ගණනක practical experience මගින් තම expertise ලබාගෙන ඇත.
ඒ නිසා සුදුසු මූලධර්මය,
Qualification ≠ Degree only
වඩා හොඳ framework එක,
Academic knowledge + Professional experience + Demonstrated body of work + Peer recognition
යන හතරේ එකතුවයි. උදාහරණයක් ලෙස, වසර 30ක් ප්‍රමුඛ චිත්‍රපටවල cinematographer ලෙස වැඩ කළ කෙනෙක්, cinematography degree එකක් නැති නිසා Jury එකෙන් ඉවත් කිරීම අසාධාරණ යි. අනිත් පැත්තෙන්, cinema degree එකක් තිබුණ පමණින් technical master කෙනෙකු බවට පත්වන්නේද නැහැ.
12. වඩාත් වැදගත් කරුණ - Conflict of Interest
මෙය ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතාම වැදගත් ප්‍රතිසංස්කරණයක් විය හැක. Jury member කෙනෙක්,
තරඟ කරන film එකක producer නම්, director නම්, financial interest එකක් තිබේ නම්, immediate family member කෙනෙක් nominated නම්, film එකේ ප්‍රධාන creative contributor කෙනෙක් නම්, competing nominee කෙනෙකු සමඟ direct professional relationship එකක් තිබේ නම්, එම category එකේ vote කිරීමෙන් ඉවත් වීම හෝ Jury එකෙන් recuse වීම වැනි නීති තිබිය යුතුය.
ශ්‍රී ලංකාවේ 2026 National Oscars Selection Committee එක පිළිබඳ National Film Corporation නිල නිවේදනයේද expertise across producing, directing, screenwriting, cinematography, editing, film journalism/criticism, programming/curating සහ international film promotion යන disciplines සඳහන් කරන අතර, conflict-of-interest disclosure සහ impartiality ගැනද පැහැදිලිව සඳහන් කර තිබේ. මෙය ඉතා හොඳ institutional direction එකකි.
13. Jury member කෙනෙක් film එක බලලා නැත්නම්?
මෙයත් professional system එකක ඉතා වැදගත් කරුණක්. Oscar International Feature Film rules අනුව final voting සඳහා nominated films සියල්ලම නැරඹූ eligible members පමණක් vote කළ යුතුය. Preliminary සහ nomination stages වලද viewing requirements තිබේ. එය ඉතා සාධාරණ මූලධර්මයක්,
"Film එක සම්පූර්ණයෙන් නැරඹුවේ නැත්නම් ඒ film එක පිළිබඳ vote කිරීමට නොහැක". ශ්‍රී ලංකාවටත් මෙය formal rule එකක් විය යුතුයි.
14. Jury එකට scoring system එකක් තිබිය යුතුද?
මම කියන්නේ ඔව්, නමුත් mechanical scoring එකක් නොවිය යුතුයි. උදාහරණයක්,
Best Cinematography
Visual storytelling - 25%
Lighting - 20%
Composition/framing - 15%
Camera movement/lens language - 15%
Colour/image treatment - 10%
Technical ex*****on - 10%
Originality - 5%
එවැනි framework එකක් Jury membersට common evaluation language එකක් ලබා දෙයි.
නමුත් අවසානයේ,
85/100 = winner
වගේ purely mathematical mechanism එකකට සිනමාව සීමා නොකළ යුතුයි.,මන්ද, කලාවට subjective judgment එකක්ද අවශ්‍යයි.
15. “මට කැමතියි” සහ “හොඳයි” අතර වෙනස
මේක තමයි සම්මාන Jury එකක ඇති විශාලම philosophical problem එක.
Personal taste ≠ professional evaluation.
Jury member කෙනෙක්ට horror films කැමති නැති වුණත්, විශිෂ්ට horror film එකක් තිබිය හැක. Classical music කැමති නැති කෙනෙකුට modern experimental score එකක් හොඳින් විනිශ්චය කිරීමට සිදුවිය හැක. එබැවින් Jury member කෙනෙක් තමන්ගේ personal taste එකෙන් ඉහළට ගොස්,
“මෙය මට කැමති film එකද?” යන්න වෙනුවට,
“මෙම film එක තමන් තෝරාගත් cinematic language එක තුළ කෙතරම් සාර්ථක ද?” යන්න ඇසිය යුතුයි.
මේ දෙක අතර විශාල වෙනසක් තියෙනවා.
16. ජනප්‍රියත්වය සහ කලාත්මක විශිෂ්ටත්වය වෙන් කළ යුතුයි. මෙයත් ශ්‍රී ලංකාවට ඉතා වැදගත්.
☆ Popular Actor
☆ Popular Actress
☆ Popular Film
☆ Audience Choice
වැනි awards සඳහා public voting ඉතා සුදුසුය.
නමුත්,
☆ Best Cinematography
☆ Best Editing
☆ Best Sound
☆ Best Original Score
☆ Best Screenplay
වැනි categories සඳහා SMS voting හෝ popularity vote යොදාගැනීම professional evaluation එකක් නොවේ. ශ්‍රී ලංකාවේ දැනටමත් Popular categories සඳහා audience voting සහ Popular Film සඳහා box office performance වෙන් කර ඇති ආකාරය මේ distinction එකට හොඳ පදනමක්.
17. එහෙනම් ශ්‍රී ලංකාවේ කළ යුතු ප්‍රධාන වෙනස කුමක්ද?
මගේ ස්වාධීන නිගමනය අනුව, Jury members “කවුද?” යන්නට වඩා “ඔවුන් තෝරාගන්නේ කෙසේද?” යන්න ප්‍රධාන ප්‍රශ්නය විය යුතුය. ශ්‍රී ලංකා ජාතික සිනමා සම්මාන ක්‍රමයකට අවම වශයෙන් මේවා තිබිය යුතුයි,
① Published Jury Criteria
Jury member කෙනෙක් තෝරාගන්නා qualification criteria ප්‍රකාශයට පත් කිරීම.
② Professional Diversity
Director + Writer + Actor + Cinematographer + Editor + Music + Sound + Academic/Critic ආදී විවිධ disciplines.
③ Technical Peer Review
Technical categories සඳහා එම discipline එකේ practitioners ඇතුළත් කිරීම.
④ Conflict-of-Interest Declaration
සියලු Jury members conflict declaration එකක් අත්සන් කිරීම.
⑤ Mandatory Viewing
සලකා බලන film සියල්ල සම්පූර්ණයෙන් නැරඹීම.
⑥ Written Evaluation
අවම වශයෙන් internal scoring/reasoning framework එකක් තිබීම.
⑦ Secret Voting
Individual preferences public pressure වලින් ආරක්ෂා කිරීම.
⑧ Independent Administration
Award organizer එකෙන් Jury decision එකට අනවශ්‍ය මැදිහත්වීමක් නොතිබීම.
⑨ Separation of Popular & Artistic Awards
Audience popularity සහ professional excellence එකම මිනුමකින් නොමැනීම.
⑩ Rotation
එකම පිරිස වසරින් වසර Jury එක වීම වැළැක්වීම.
සිනමා සම්මානයක Jury එකට සිනමාව පිළිබඳ න්‍යායාත්මක, තාක්ෂණික සහ ප්‍රායෝගික දැනුම ඇති පුද්ගලයන් සිටීම අත්‍යවශ්‍ය වීම වඩාත් සුදුසු professional practice එකකි.
විශේෂයෙන්,
● Cinematography → Cinematography expertise
● Editing → Editing expertise
● Music → Music/Film-scoring expertise
● Sound → Sound expertise
● Visual Effects → VFX expertise
● Screenplay → Screenwriting expertise
● Production Design → Production-design expertise
වැනි craft-specific awards සඳහා ඒ ඒ ක්ෂේත්‍රයේ ප්‍රාමාණික දැනුම තිබීම සාධාරණ හා වෘත්තීයමය අවශ්‍යතාවක්. නමුත්, Best Film වැනි සමස්ත කාණ්ඩයකට එක් technical discipline එකක expert කෙනෙක් පමණක් ප්‍රමාණවත් නැහැ. එතැන විවිධ disciplines වලින් ලැබෙන professional judgment එක + film theory/criticism + broader cinematic understanding එකට අවශ්‍යයි. ඒ නිසා හොඳම සූත්‍රය මෙයයි,
“Celebrity Jury” නොව - “Expert Jury”.
“One-discipline Jury” නොව - “Multi-disciplinary Jury”.
“Popularity-based judgment” නොව - “Evidence-based professional judgment”.
“Personal taste” නොව - “Informed critical judgment”.
ඒ වගේම Oscar model එක සහ Cannes model එක එකම දෙයක් නොවන බවත් පැහැදිලිව තේරුම් ගත යුතුයි. Oscar එකේ 19 professional branches සහ category-specific voting structure එකක් තිබෙන අතර Cannes එකේ highly experienced multidisciplinary international Jury එකක් තිබේ. දෙකේම common principle එක වන්නේ cinema expertise සහ structured evaluation යන්නයි. ශ්‍රී ලංකාවට වඩාත් සුදුසු model එක නම් Oscar එක copy කිරීමවත් Cannes එක copy කිරීමවත් නොව, මේ දෙකේ හොඳ
principles - professional expertise, multidisciplinary representation, category-specific competence, independence සහ conflict-of-interest safeguards - එකතු කරගත් ශ්‍රී ලංකාවට ගැළපෙන system එකක් නිර්මාණය කිරීමයි. මෙහි “expert” යන්න degree එකක් ඇති පුද්ගලයෙකුට පමණක් සීමා කර නැත. ප්‍රාමාණික වෘත්තීය අත්දැකීම, නිර්මාණ කාර්යයන්, peer recognition සහ academic/critical knowledge යන සියල්ල එකට සලකා බැලීම වඩා සාධාරණ ය.
Writer: චතුර්ක වින්දන
