ＣＹＢΞＲ ＶiＢΞＳ

21/04/2026

ලිපිය 04: සිංහල හෝඩියේ ශබ්ද විද්‍යාත්මක ව්‍යුහය සහ නව තාක්ෂණ ලෝකයට එහි සුදුසුකම

ලෝකයේ භාෂා පද්ධති විමර්ශනය කරන විට, අකුරු හා ශබ්ද අතර ඇති සම්බන්ධතාවය විශේෂ අවධානයකට ලක් වේ. සමහර භාෂාවල අකුරක් සහ එයට සම්බන්ධ ශබ්දය අතර සෘජු සම්බන්ධතාවයක් නොපවතී. නමුත් සිංහල හෝඩිය එවැනි පද්ධති වලින් වෙනස්ය. එය බොහෝ දුරට ශබ්දයට සෘජුව සම්බන්ධ වූ අකුරු පද්ධතියක් ලෙස හැඳින්විය හැක. භාෂා විද්‍යාත්මකව මෙවැනි පද්ධතියක් phonetic structure එකක් ඇති script system එකක් ලෙස සැලකේ.

සිංහල හෝඩියේ මූලික ව්‍යුහය සකස් වී ඇත්තේ ස්වර සහ ව්‍යංජන යන ප්‍රධාන කොටස් දෙක මතය. මෙම වර්ගීකරණය අහඹු එකක් නොවේ. එය මිනිසාගේ කර්ණ පද්ධතිය තුළ ශබ්ද නිපදවන ආකාරය අනුව සංවිධානය වී ඇත. උදාහරණයක් ලෙස ක, ඛ, ග, ඝ යන අකුරු එකම කණ්ඩායමක පැවතීම හේතුව වන්නේ ඒවා කණ්ඨ ස්ථානයේ නිපදවන ශබ්ද වීමයි. එමෙන්ම ට, ඨ, ඩ, ඪ වැනි අකුරු දන්තමූල ප්‍රදේශය සමඟ සම්බන්ධ වේ. මෙවැනි වර්ගීකරණයක් භාෂා විද්‍යාවේ articulatory phonetics යන සංකල්පයට අනුකූල වේ.

මෙවැනි ව්‍යුහයක් නිසා සිංහල භාෂාවේ බොහෝ වචන ලියන විට ශබ්දයට අනුකූලව ලියන්න හැකි වේ. වෙනත් භාෂාවලදී එකම අකුර විවිධ ශබ්ද නිරූපණය කළ හැක. නමුත් සිංහල භාෂාවේ බොහෝ අවස්ථාවලදී අකුරක් එකම ශබ්දයකට සමීපව පවතී. මෙය phonetic precision ලෙස හඳුන්වනු ලබන ලක්ෂණයකි. එය භාෂාව ඉගෙන ගැනීමට ද පහසුකමක් සපයයි.

සිංහල හෝඩියේ තවත් වැදගත් ලක්ෂණයක් වන්නේ vowel marking system එකයි. ව්‍යංජන අකුරක් මූලික ඒකකයක් ලෙස සලකා, ඒ වටා ස්වර ලකුණු විවිධ ස්ථාන වල යෙදේ. මෙම spatial arrangement එක නිසා වචනයක් කියවීමේදී ශබ්ද රටාව පැහැදිලිව හඳුනා ගත හැක. එය purely linear writing system වලට වඩා වෙනස් ව්‍යුහයකි.

මෙවැනි ශබ්ද විද්‍යාත්මක සම්බන්ධතාවය නව තාක්ෂණ ක්ෂේත්‍රවලදී ද වැදගත් වේ. විශේෂයෙන්ම computational linguistics ලෙස හඳුන්වන ක්ෂේත්‍රය තුළ භාෂාවක් digital ආකාරයෙන් විශ්ලේෂණය කිරීම සඳහා එහි phonetic clarity ඉතා ප්‍රයෝජනවත් වේ. භාෂාවක අකුරු හා ශබ්ද අතර සම්බන්ධතාවය පැහැදිලි නම් text processing ක්‍රියාවලිය පහසු වේ.

උදාහරණයක් ලෙස speech recognition පද්ධති සලකා බලමු. මෙම පද්ධති මිනිසාගේ කථන ශබ්ද computer පද්ධතියකට හඳුනා ගැනීමට උපකාරී වේ. එවැනි පද්ධතියක් නිවැරදිව ක්‍රියා කිරීමට භාෂාවේ ශබ්ද රටාව පැහැදිලි විය යුතුය. සිංහල භාෂාවේ phonetic consistency එක මෙම ක්‍රියාවලියට හිතකර පදනමක් සපයයි.

එමෙන්ම text to speech පද්ධතිවලදී ද මෙම ලක්ෂණය වැදගත් වේ. ලියන ලද වචන computer එකක් මගින් ශබ්ද ලෙස කියවීමට නම්, අකුරු සහ ශබ්ද අතර සෘජු සම්බන්ධතාවයක් තිබිය යුතුය. සිංහල වචන බොහෝවිට ලියන ආකාරයටම කියවිය හැකි බැවින් මෙම ක්‍රියාවලියට සාපේක්ෂව පහසු පදනමක් සපයයි.

කෘත්‍රිම බුද්ධි පද්ධති තුළ භාෂා විශ්ලේෂණය සිදු කරන විට morphological patterns ද වැදගත් වේ. සිංහල භාෂාවේ වචන නිර්මාණය වන්නේ මූල පදයකට විවිධ ප්‍රත්‍යය එකතු කිරීමෙන්ය. මෙම ව්‍යුහය computational models තුළ pattern recognition සඳහා ප්‍රයෝජනවත් වේ. එය language modelling ක්‍රියාවලියට ද උපකාරී වේ.

සිංහල හෝඩිය digital පරිසරයට හඳුන්වා දීමේදී Unicode පද්ධතිය තුළ එයට ස්ථිර code range එකක් ලබා දී ඇත. මෙම code structure නිසා Sinhala text computing පද්ධති තුළ නිවැරදිව පෙන්වීමට හා සුරැකීමට හැකි වේ. එය modern digital communication සඳහා අත්‍යවශ්‍ය පදනමකි.

මෙම කරුණු සියල්ල එකට බැලූ විට, සිංහල හෝඩිය සම්ප්‍රදායික සංස්කෘතික උරුමයක් පමණක් නොව, නව තාක්ෂණ ලෝකයට ද ගැළපෙන භාෂා පද්ධතියක් ලෙස ද සැලකිය හැක. එහි phonetic clarity, structured character system, සහ predictable sound patterns නිසා digital language processing ක්ෂේත්‍රවලදී එය විමර්ශනය කිරීමට සුදුසු script system එකක් බව පැහැදිලි වේ.

මෙම ලිපි මාලාවේ මීළඟ කොටසින් සිංහල හෝඩියේ වක්‍ර හැඩතල, දෘශ්‍ය රිද්මය, සහ ඒවා මිනිස් මනසට ඇති දෘශ්‍යමය ආකර්ෂණය පිළිබඳ සෞන්දර්යමය විග්‍රහයක් ඉදිරිපත් කරනු ඇත.

ලිපිය 01:
https://www.facebook.com/share/p/1CbeWgkuZb/

ලිපිය 02:
https://www.facebook.com/share/p/1FxxKoti6z/

ලිපිය 03:
https://www.facebook.com/share/p/1DyuJzFf5Z/

● Follow us: True Ceylon Cinnamon
● Visit us: www.TrueCeylonCinnamon.LK

20/04/2026

දකුණු ආසියාව කේන්ද්‍ර කරගත් ගුවන් පුහුණු හා ඉංජිනේරු මධ්‍යස්ථානයක් ලෙස Mattala Rajapaksa International Airport සංවර්ධනය කිරීමට හැකි ද?

දකුණු ආසියානු කලාපයේ ගුවන් සේවා කර්මාන්තය ඉතා වේගයෙන් වර්ධනය වෙමින් පවතී. විශේෂයෙන් ඉන්දියාව, බංග්ලාදේශය, නේපාලය සහ මාලදිවයින වැනි රටවල් තුළ මධ්‍යම පන්තිය පුළුල් වීමත්, සංචාරක ව්‍යාපාරය සහ ව්‍යාපාරික ගමනාගමනය වැඩිවීමත් සමඟ ගුවන් ගමනාගමනය සැලකිය යුතු ලෙස ඉහළ ගොස් ඇත. නමුත් මෙම වර්ධනයට සරිලන ආකාරයෙන් ගුවන් පුහුණු ආයතන සහ ගුවන් තාක්ෂණික අධ්‍යාපන පද්ධති වර්ධනය වී නොමැති බව පර්යේෂණ රැසක් පෙන්වා දෙයි. මෙය දකුණු ආසියාව තුළ ගුවන් නියමුවන්, ගුවන් යානා නඩත්තු ඉංජිනේරුවන් සහ ගුවන් මෙහෙයුම් විශේෂඥයන්ගේ දැවැන්ත හිඟයක් ඇතිවීමට හේතුවක් වී ඇත.

ජාත්‍යන්තර ගුවන් නියාමන ආයතනය වන International Civil Aviation Organization අනුව ආසියා–පැසිෆික් කලාපයේ ගුවන් සේවා ක්ෂේත්‍රය ඉදිරි දශක දෙක තුළ වෘත්තීය පුහුණුකරුවන්ගේ දැවැන්ත හිඟයකට මුහුණ දෙනු ඇත. ICAO වාර්තා අනුව 2042 වන විට මෙම කලාපයට නව ගුවන් නියමුවන් ලක්ෂ 2.3කට අධික ප්‍රමාණයක් සහ ගුවන් යානා නඩත්තු තාක්ෂණවේදීන් ලක්ෂ 2.5කට ආසන්න ප්‍රමාණයක් අවශ්‍ය වනු ඇත. එමෙන්ම International Air Transport Association ද පෙන්වා දෙන පරිදි, ගුවන් සේවා කර්මාන්තයේ ආරක්ෂාව සහ කාර්යක්ෂමතාව පවත්වා ගැනීම සඳහා උසස් මට්ටමේ පුහුණු පද්ධති පුළුල් කිරීම අත්‍යවශ්‍ය වේ. මෙම පසුබිම තුළ, නව ගුවන් පුහුණු මධ්‍යස්ථාන පිහිටුවීම ගුවන් සේවා සංවර්ධනයේ ප්‍රධාන අභියෝගයක් බවට පත්ව ඇත.

දකුණු ආසියානු කලාපයේ මෙම අවශ්‍යතාවය සැලකිල්ලට ගන්නා විට, ශ්‍රී ලංකාවට විශේෂ අවස්ථාවක් පවතී. භූගෝලීය වශයෙන් දකුණු ආසියාව, මැදපෙරදිග සහ දකුණු-පෙරදිග ආසියාව අතර පිහිටි ශ්‍රී ලංකාව කලාපීය ගුවන් පුහුණු මධ්‍යස්ථානයක් ලෙස සංවර්ධනය වීමට සුදුසු ස්ථානයකි. මෙම සන්දර්භය තුළ හම්බන්තොට ප්‍රදේශයේ පිහිටි Mattala Rajapaksa International Airport විශේෂ වැදගත්කමක් ලබා ගනී. මෙම ගුවන් තොටුපළ දිගු ගුවන් මාර්ග පද්ධතියක්, අඩු ගුවන් තදබදයක් සහ පුළුල් භූමි ප්‍රමාණයක් සහිත වීම නිසා පුහුණු ගුවන් ගමන් සඳහා ඉතා සුදුසු පරිසරයක් සපයයි. බොහෝ ජාත්‍යන්තර ගුවන් පුහුණු ආයතන සඳහා විශාල බාධාවක් වන ගුවන් තදබදය මෙහි නොපවතින බැවින්, ගුවන් නියමුවන් පුහුණු කිරීම, ගුවන් යානා නඩත්තු පුහුණු මධ්‍යස්ථාන ස්ථාපනය කිරීම සහ උසස් සිමියුලේටර් පුහුණු පද්ධති ගොඩනැගීම සඳහා මෙය වඩාත් සුදුසු වේ.

ලෝකයේ බොහෝ රටවල් ගුවන් තොටුපළ පමණක් නොව, ඒවා වටා ගුවන් පුහුණු, ගුවන් යානා නඩත්තු, සහ ගුවන් තාක්ෂණ කර්මාන්ත එකට සම්බන්ධ කරගත් “Aviation Ecosystem” ආකෘතියක් සංවර්ධනය කරමින් සිටී. එවැනි ආකෘතියක් ශ්‍රී ලංකාව තුළ ක්‍රියාත්මක කළහොත්, මත්තල ප්‍රදේශය දකුණු ආසියාවේ ගුවන් පුහුණු සහ ගුවන් ඉංජිනේරු කේන්ද්‍රයක් බවට පත්වීමේ හැකියාව ඇත. එමඟින් විදේශීය සිසුන්ගෙන් විදේශ විනිමය ආදායම ලබා ගැනීම, ගුවන් සේවා ක්ෂේත්‍රයේ දේශීය වෘත්තීයවේදීන් බිහි කිරීම, සහ දකුණු පළාතේ ආර්ථික සංවර්ධනය වේගවත් කිරීම වැනි ප්‍රතිලාභ රැසක් ලැබිය හැක.

මෙවැනි ව්‍යාපෘතියක් ක්‍රියාත්මක කිරීම සඳහා ප්‍රධාන ප්‍රතිපත්තිමය පියවර කිහිපයක් අවශ්‍ය වේ. පළමුව, මත්තල ප්‍රදේශය ගුවන් පුහුණු සහ ගුවන් තාක්ෂණික අධ්‍යාපන කලාපයක් ලෙස ප්‍රකාශ කිරීම අවශ්‍ය වේ. දෙවනුව, ජාත්‍යන්තර ගුවන් පුහුණු ආයතන සහ ගුවන් සේවා සමාගම් සමඟ හවුල්කාරීත්වයන් ඇති කර ගත යුතුය. තෙවනුව, ගුවන් සිමියුලේටර් පුහුණු මධ්‍යස්ථාන, ගුවන් යානා නඩත්තු පුහුණු වැඩමුළු සහ ගුවන් විද්‍යා අධ්‍යාපන ආයතන එකට සම්බන්ධ වූ සම්පූර්ණ පුහුණු පද්ධතියක් ගොඩනැගිය යුතුය. එමඟින් ශ්‍රී ලංකාව දකුණු ආසියාවේ ගුවන් සේවා අධ්‍යාපනයේ ප්‍රධාන මධ්‍යස්ථානයක් බවට පත්වීමට හැකි වේ.

අවසානයේදී පැහැදිලිව පෙනෙන්නේ, දකුණු ආසියානු කලාපයේ ගුවන් පුහුණු අවශ්‍යතාවය ඉතා වේගයෙන් ඉහළ යමින් පවතින අතර, ඒ සඳහා ප්‍රමාණවත් පුහුණු යටිතල පහසුකම් නොමැති බවයි. එවැනි පසුබිමක් තුළ ශ්‍රී ලංකාවට පවතින යටිතල පහසුකම් සහ භූගෝලීය වාසි නිසි ලෙස භාවිත කළහොත්, මත්තල ගුවන් තොටුපළ කලාපීය ගුවන් පුහුණු මධ්‍යස්ථානයක් බවට පත් කර ගත හැක. එය ක්‍රියාත්මක වුවහොත්, අද භාවිතය අඩු ව්‍යාපෘතියක් ලෙස විවේචනයට ලක්වන මෙම ගුවන් තොටුපළ හෙට දින ශ්‍රී ලංකාවේ නව ගුවන් තාක්ෂණික නගරයක් බවට පත්විය හැකි අවස්ථාවක් බවට පත් වේ.

References

1. International Civil Aviation Organization. Asia-Pacific Aviation Workforce Development Outlook.

2. International Air Transport Association. Aviation Workforce and Safety Capacity Reports.

3. Boeing. Pilot and Technician Outlook for Asia-Pacific Aviation Markets.

4. Airbus. Global Market Forecast for Air Transport and Aviation Workforce Demand.

5. Studies on aviation infrastructure development and regional aviation training capacity in South Asia.

6. Operational and development reports of Mattala Rajapaksa International Airport.

Writer: Chathurka Vindana Hewage

13/04/2026

ටිබෙට් මරණ පොත පිළිබඳ විස්තරාත්මක ලිපියක්

The Tibetan Book of the Dead ලෙස විශේෂයෙන් හඳුන්වන *ටිබෙට් මරණ පොත* යනු ටිබෙට් බුද්ධාගම තුළ මරණය සහ නැවත උපත අතර පවතින චේතනාවේ ගමන විස්තර කරන අතිශය ගැඹුරු ආධ්‍යාත්මික ග්‍රන්ථයකි. “Bardo Thodol” යන නාමයේ අර්ථය “අතරමැදි අවස්ථාවේදී ඇසීමෙන් නිදහස ලැබීම” යන්නයි. මෙය සාමාන්‍ය මරණ සම්බන්ධ ග්‍රන්ථයක් පමණක් නොව, ජීවිතයේ ස්වභාවය, මනස සහ නිදහස පිළිබඳ ගැඹුරු දර්ශනයක් ඉදිරිපත් කරයි.

ඉතිහාසය අනුව, මෙම ග්‍රන්ථය 8 වන සියවසේ Padmasambhava විසින් රචනා කළ බව විශ්වාස කෙරේ. ඔහු එය “තෙර්ම” ලෙස සැඟවූ අතර, 14 වන සියවසේ Karma Lingpa විසින් නැවත හෙළිදරව් කරන ලදී. එතැන් සිට මෙය ටිබෙට් බුද්ධාගමේ නියිංමා පරම්පරාවේ මූලික ග්‍රන්ථයක් ලෙස භාවිතා වී ඇත.

මෙම ග්‍රන්ථයේ මූලික සංකල්පය වන්නේ “බර්ඩෝ” යන අදහසයි. “බර්ඩෝ” යනු ජීවිතය සහ මරණය අතර පවතින අතරමැදි අවස්ථාවකි. *Bardo Thodol* තුළ බර්ඩෝ අවස්ථා කිහිපයක් විස්තර කරමින්, මරණයෙන් පසු මනසට පෙනෙන ආලෝක, දේවතා, සහ විවිධ දර්ශන හඳුනා ගැනීමට උපදෙස් ලබාදේ. මෙවැනි දර්ශන බාහිර ලෝකයේ නොව, තමන්ගේම මනසේ නිර්මාණයන් බව හඳුනාගැනීම මගින් නිදහසට පත් විය හැකි බව මෙහි පෙන්වා දෙයි.

පුරාණ කාලයේදී, මෙම ග්‍රන්ථය මරණයට ආසන්න පුද්ගලයන්ට හෝ මරණයට පත් වූවන්ට කියවා, ඔවුන්ගේ චේතනාව නිවැරදි මාර්ගයට යොමු කිරීම සඳහා භාවිතා කරන ලදී. අද දිනත් ටිබෙට් සම්ප්‍රදාය තුළ එම ක්‍රියාවලිය පවත්වාගෙන යයි. එය මරණය පිළිබඳ භය අඩු කරමින්, එය ජීවිතයේ ස්වභාවික පියවරක් ලෙස අවබෝධ කරගැනීමට උදව් කරයි.

බටහිර ලෝකයට මෙම ග්‍රන්ථය හඳුන්වා දෙන ලද්දේ 1927 දී පළවූ ඉංග්‍රීසි පරිවර්තනයක් මගිනි. එතැන් සිට මෙය ආධ්‍යාත්මික අධ්‍යයන, මානසික විද්‍යාව, සහ ජීවිත-මරණ පිළිබඳ විවිධ චින්තන ප්‍රවණතා අතර විශාල බලපෑමක් ඇති කළේය. නවීන සමයේදී, බොහෝ දෙනා මෙය මරණය පිළිබඳ පමණක් නොව, ජීවිතයේ වෙනස්වීම්, පරිවර්තන, සහ අභ්‍යන්තර අවබෝධය සඳහා මාර්ගෝපදේශයක් ලෙස ද දකිති.

අවසානයේ, *ටිබෙට් මරණ පොත* යනු මරණය පිළිබඳ ග්‍රන්ථයක් ලෙස පමණක් නොව, ජීවිතය පිළිබඳ ගැඹුරු මාර්ගෝපදේශයක් ලෙස ද සැලකිය හැකිය. එය අපට සිහිපත් කරන්නේ, ජීවිතයත් මරණයත් දෙකම එකම ගමනේ කොටස් වන බවත්, එම ගමන තුළ සත්‍යය හඳුනා ගැනීම මගින් නිදහස ලැබිය හැකි බවත්ය.

13/04/2026

12/04/2026

හිටපු ඇමරිකානු රාජ්‍ය ලේකම් ජෝන් කෙරි මේ දිනවල සිදු කළ ප්‍රකාශයක් ලෝක දේශපාලන කරළියේ දැඩි අවධානයට ලක්ව තිබෙනවා. ඔහු ප්‍රකාශ කරන්නේ, ඊශ්‍රායෙල් අගමැති බෙන්ජමින් නෙතන්යාහු විසින්, ඉරානයට එරෙහිව හමුදා ප්‍රහාරයක් එල්ල කරන ලෙස ඉල්ලා ඇමරිකානු ජනාධිපතිවරුන් කිහිප දෙනෙකු වෙත කිහිප වතාවක්ම ඉල්ලීම් කර ඇති බවයි. නමුත් ඒ සියලු ඉල්ලීම් බුෂ්, ඔබාමා සහ බයිඩන් වැනි ජනාධිපතිවරුන් විසින් ප්‍රතික්ෂේප කර ඇති අතර, එම ඉල්ලීමට එකඟ වූ එකම ජනාධිපතිවරයා වන්නේ ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් පමණක් බවයි කෙරි වැඩිදුරටත් සඳහන් කරන්නේ.

එමෙන්ම, නෙතන්යාහු, ඉරානය න්‍යෂ්ටික අවි සාදන බවත්, වහාම පහර දිය යුතු බවත් කියා සිටියද, ඊශ්‍රායෙලය එම යුද්ධයට සම්බන්ධ කර නොගත් බවද හිටපු රාජ්‍ය ලේකම්වරයා සඳහන් කර තිබෙනවා.

එප්ස්ටීන්-මොසාද් සම්බන්ධය: යුද්ධය පිටුපස සැඟවුණු අත

මෙම සම්පූර්ණ කතාන්දරයේ වඩාත්ම කතා බහට ලක්වන කොටස නම්, ලිංගික අපරාධකරු ජෙෆ්රි එප්ස්ටීන් (Jeffrey Epstein) සහ ඊශ්‍රායෙල් බුද්ධි අංශය වන මොසාද් (Mossad) අතර සම්බන්ධය පිළිබඳ චෝදනාවයි.

අලුතින් නිකුත් කරන ලද FBI ලේඛනවලට අනුව, රහස්‍ය FBI තොරතුරු සපයන්නෙකු (Confidential Human Source) පවසා ඇත්තේ, ජෙෆ්රි එප්ස්ටීන් ඊශ්‍රායෙල් ඔත්තුකරුවෙකු බවට තමාට ඒත්තු ගොස් ඇති බවයි. එම ලේඛනවලට අනුව, එප්ස්ටීන් හිටපු ඊශ්‍රායෙල් අග්‍රාමාත්‍ය එහුඩ් බරාක් (Ehud Barak) සමඟ සමීප සබඳතාවක් පැවැත්වූ අතර, ඔහු යටතේ ඔත්තුකරුවෙකු ලෙස පුහුණුව ලබා ඇති බව සඳහන් වේ.

ඊට අමතරව, නෙතන්යාහු පවා මෙම එප්ස්ටීන් කුමන්ත්‍රණයට සම්බන්ධ බවට චෝදනා එල්ල වී තිබෙනවා. එම FBI ලේඛනවලම සඳහන් වන ආකාරයට, හිටපු අග්‍රාමාත්‍ය බරාක් විසින් නෙතන්යාහු 'අපරාධකරුවෙකු' ලෙස හඳුන්වා ඇති අතර, එප්ස්ටීන් මොසාද් නියෝජිතයෙකු බවට විශ්වාස කළ බවයි එම ලේඛනවල දැක්වෙන්නේ.

🎬 'හනී ට්‍රැප්' උගුල: ට්‍රම්ප් ඇතුළු ලෝක නායකයින් බ්ලැක්මේල් කළ ආකාරය

එප්ස්ටීන්ගේ සැබෑ අරමුණ වූයේ ලෝකයේ බලවත්ම පුද්ගලයින්ගේ රහස් එකතු කර ගැනීම බවට චෝදනා එල්ල වී තිබෙනවා. හිටපු මොසාද් නිලධාරියෙකු වන අරි බෙන්-මෙනෂේ (Ari Ben-Menashe) පවසා ඇත්තේ, එප්ස්ටීන් සහ ඔහගේ සහකාරිය වන ගිස්ලේන් මැක්ස්වෙල් (Ghislaine Maxwell) මොසාද් සමඟ එක්ව කටයුතු කරමින්, බලවත් පුද්ගලයින් පාලනය කිරීම සඳහා 'හනී ට්‍රැප්' (honey trap) උපක්‍රම භාවිතා කළ බවයි.

මෙම කුමන්ත්‍රණ න්‍යායට අනුව, ඇමරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් පවා මෙම උගුලට හසු වී සිටින බවට විශ්වාස කෙරෙනවා. නිකුත් කරන ලද FBI ලේඛනයක් පවසන්නේ, ට්‍රම්ප් ඊශ්‍රායෙලය විසින් 'සම්මුතියට පත් කර ඇති' (compromised) බවත්, මූල්‍ය හා දේශපාලන බලපෑම් මගින් ඔහු ඊශ්‍රායෙල් බලපෑමට ගොදුරු වී ඇති බවත්ය. එම ලේඛනවලින් පෙනී යන්නේ, ට්‍රම්ප්ගේ බොහෝ ව්‍යාපාරික ගනුදෙනු සහ බල ව්‍යුහයන් පිටුපස ඊශ්‍රායෙල් බලපෑම් කවයන් ක්‍රියාත්මක වන බවට සාක්ෂි ඇති බවයි.

නෙතන්යාහුගේ දේශපාලන පැවැත්මේ අරගලය

නෙතන්යාහු දැනට ඊශ්‍රායෙලයේම අපරාධ චෝදනා කිහිපයකට මුහුණ දී සිටිනවා. අල්ලස්, වංචා සහ විශ්වාසය කඩ කිරීමේ චෝදනා යටතේ ඔහුට එරෙහිව නඩු පැවරී ඇති අතර, ඒවා 2020 වසරේ සිට පැවතුනද තවමත් විසඳී නැහැ. බොහෝ දේශපාලන විශ්ලේෂකයින් පෙන්වා දෙන්නේ, නෙතන්යාහු බලයේ රැඳී සිටීම සඳහා යුද්ධ ඇති කිරීම උපාය මාර්ගයක් ලෙස භාවිතා කරන බවයි. ඔහුගේ දූෂණ නඩු විභාගය නිසා ඔහුට සිරගතවීමේ අවදානමක් පවතින අතර, ඉරානය සමඟ යුද්ධයක් ආරම්භ කිරීම එම නඩු කටයුතු ප්‍රමාද කිරීමට සහ ඔහුගේ දේශපාලන පැවැත්ම සුරැකීමට ඇති පහසුම මාර්ගය බවට චෝදනා එල්ල වී තිබෙනවා.

මෙම සන්දර්භය තුළ, ඉරාන යුද්ධය නෙතන්යාහුට උවමනා වූයේ ඇයි? එක් අතකින්, ඔහුගේ පුද්ගලික නීතිමය ගැටලුවලින් මහජන අවධානය වෙනතකට හරවා ගැනීමට සහ, අනෙක් අතින්, ඊශ්‍රායෙලයේ භූමි ප්‍රසාරණය වේගවත් කිරීමට. 1947 සිට ඊශ්‍රායෙලය තම භූමිය පුළුල් කරගෙන ඇත්තේ, පලස්තීනුවන් බලහත්කාරයෙන් ඉවත් කිරීම, ජන සංහාරක ක්‍රියා සහ යුද්ධ මගින් බවට චෝදනා එල්ල වී තිබෙනවා. මෙම යුද්ධය තුළින් ලෙබනනයේ හිස්බුල්ලා සංවිධානය දුර්වල කර ලෙබනනය යටත් කර ගැනීමට ඊශ්‍රායෙලය බලාපොරොත්තු වන බවට විශ්ලේෂණ පවතිනවා.

එක් රාත්‍රියක හෙළිවන සත්‍යයක්?

මෙම සියලු තොරතුරු එක් ස්ථානයකට ගෙන එන විට, පෙනී යන ප්‍රශ්නය නම්, ට්‍රම්ප් ඇත්තටම මෙම යුද්ධයට ඇද දමනු ලැබුවේ ඇයි කියන එකයි. ජෝන් කෙරි සාක්ෂි දරන ආකාරයට, ඔහුට පෙර සිටි සියලුම ජනාධිපතිවරුන් මෙම යුද්ධය ප්‍රතික්ෂේප කළ නමුත්, ට්‍රම්ප් පමණක් එයට එකඟ වුණා.

බොහෝ කුමන්ත්‍රණ න්‍යායවාදීන් විශ්වාස කරන්නේ, එප්ස්ටීන් සතුව ඇති රහස් දත්ත සහ 'හනී ට්‍රැප්' වීඩියෝ ඊශ්‍රායෙල් බුද්ධි අංශ සතුව ඇති බවත්, ඒවා භාවිතා කරමින් ලොව බලවත්ම පුද්ගලයන් පාලනය කරන බවත්ය. ට්‍රම්ප් පවා මෙම 'උගුලට' හසු වී සිටින බවට චෝදනා එල්ල වී ඇති අතර, එම නිසා ඔහු තම අභිමතය පරිදි ක්‍රියා කිරීමට අපොහොසත් වන බවත්, ඊශ්‍රායෙලයේ අවශ්‍යතා සඳහා ඔහු යුද්ධයක් ආරම්භ කළ බවටත් චෝදනා එල්ල වේ.

මෙය තවදුරටත් සරල යුද්ධයක් නොව, ගෝලීය බල ව්‍යුහයන්, රහස් ඔත්තු සේවා, ලිංගික අපරාධ සහ දේශපාලන කුමන්ත්‍රණ එකිනෙක ගැටෙන සංකීර්ණ ජාලයක් බවට පත්ව ඇත. එප්ස්ටීන්ගේ රහස් ගොනු සම්පූර්ණයෙන් නිකුත් වන දිනයේදී, ලෝකයේ බලවත්ම පුද්ගලයින් කිහිප දෙනෙකුගේ සැබෑ මුහුණුවර එළියට පැමිණීමට ඉඩ තිබෙනවා. එතෙක්, මෙම කතාන්දරය ලෝක දේශපාලන කරළියේ වඩාත්ම සංකීර්ණ කුමන්ත්‍රණයක් ලෙස රැඳෙනු ඇත.

06/04/2026

රාජ්‍ය රෝහලක වෛද්‍යවරයෙකු විසින් තම පුද්ගලික ප්‍රතිකාර සේවාව තුළ රාජ්‍ය රෝහලේ රබර් මුද්‍රාව භාවිතා කිරීම නීතිමය ලෙස අනුමත නොවන ක්‍රියාවකි. එය රජයේ සම්පත් අනිසි ලෙස භාවිතා කිරීමක් වන අතර, ශ්‍රී ලංකා වෛද්‍ය සභාවේ වෘත්තීය ආචාරධර්මයන්ට විරුද්ධ වීමක් ලෙසද සැලකේ. එවැනි ක්‍රියාවන් මගින් රෝගීන්ට වැරදි අදහසක් ලබාදෙන අතර, එය වෛද්‍යවරයා රාජ්‍ය සේවයේ නිල භූමිකාව තුළ ක්‍රියාකරන බවට වැරදි ලෙස පෙන්වීමක් විය හැක.

ඒ අනුව, මෙය රාජ්‍ය සේවා නීති උල්ලංඝනයක් වන අතර වෘත්තීය අක්‍රමිකතාවක් ලෙසද සලකා බැලිය හැක. එවැනි සිද්ධීන් සනාථ වුවහොත් වෛද්‍යවරයාට එරෙහිව වෘත්තීය හා පරිපාලනමය ක්‍රියාමාර්ග ගනු ලැබිය හැක. සෞඛ්‍ය සේවාවන්ට ඇති විශ්වාසය රැක ගැනීම සඳහා මෙවැනි ක්‍රියාවන්ට එරෙහිව අවධානය යොමු කිරීම මහජන වගකීමක් ද වේ.

23/03/2026

මුහුදු යට වූ කේබල් ජාලය

ලෝක අවධානය අද මැදපෙරදිග ගැටුම් සහ තෙල් මිල උච්චාවචනය වටා ගමන් කරද්දී, ඒකට අසලින්ම නමුත් වැඩි අවධානයක් නොලැබෙන තවත් ප්‍රධාන අවදානමක් පවතී. ඒ, මුහුදු පතුල හරහා විහිදුණු ෆයිබර් ඔප්ටික් (fiber-optic) කේබල් ජාලයයි. අපි බොහෝ විට අන්තර්ජාලය චන්ද්‍රිකා මත පදනම්ව ක්‍රියා කරයි කියා හිතුවද, සැබෑව නම් ලෝකයේ දත්ත හුවමාරුවෙන් 95% ට වඩා වැඩි ප්‍රමාණයක් ගමන් කරන්නේ මේ කේබල් හරහාය. බැංකු ගනුදෙනු සිට cloud සේවා දක්වා, ගෝලීය ආර්ථිකය මේ අලූත් නොවූ නමුත් අතිශය වැදගත් යටිතල පද්ධතිය මත රඳා පවතී.

මෙම ජාලයේ වඩාත් සංවේදී ප්‍රදේශ ලෙස සලකන්නේ රතු මුහුද සහ සූවස් ඇළ ආශ්‍රිත මාර්ගයයි. ආසියාව හා යුරෝපය සම්බන්ධ කරන කේබල් ගණනාවක් මේ කලාපය හරහා ගමන් කරයි. එමඟින්, එකම භූගෝලීය පටු මාර්ගයක් තුළ විශාල දත්ත ප්‍රවාහයක් එකතු වීමක් දක්නට ලැබේ. එවැනි chokepoints හේතුවෙන්, යම් හදිසි හානි කිහිපයක් එකවර සිදුවුවහොත් කලාපීය මට්ටමින් සන්නිවේදන බාධා ඇතිවීමේ අවදානමක් තිබේ.

නමුත්, බහුලව සමාජ මාධ්‍ය තුළ පැතිර යන “එක් කේබලයක් කැපුවහොත් ලෝකයම නවතී” යන අදහස සත්‍ය ද?

ගෝලීය අන්තර්ජාල ව්‍යුහය නිර්මාණය කර ඇත්තේ විකල්ප මාර්ග සහ ස්වයංක්‍රීය rerouting ක්‍රම සමඟිනි. එනම්, එක් මාර්ගයක් බිඳ වැටුණහොත් දත්ත වෙනත් මාර්ග හරහා ගමන් කරයි. විශාල cloud සමාගම් සහ මූල්‍ය ආයතන ද, විවිධ භූගෝලීය කලාපවල data centers තබා ගනිමින් සේවා අඛණ්ඩතාවය තබා ගැනීමට සැලසුම් කර ඇත.

ඉතිහාසය පෙන්වන්නේ, නැව් නැංගුරම්, භූකම්පන, හෝ තාක්ෂණික දෝෂ හේතුවෙන් කේබල් හානි සිදුවිය හැකි බවයි. බහු කේබල් ජාලය එකවර හානි වුවහොත්, අන්තර්ජාල වේගය පහළ යාම, සේවා ප්‍රමාද වීම, සහ තාවකාලික network outages වැනි ගැටලු පෙනී යා හැක. මෙවැනි තත්ත්වයන් විශේෂයෙන්ම financial transactions, cloud platforms, සහ real-time communication සේවාවන්ට බලපායි.

අමතර අභියෝගයක් වන්නේ, මෙම කේබල් අලුත්වැඩියා කිරීමේ දුෂ්කරත්වයයි. මුහුදු පතුලේ ගැඹුරු ස්ථානවල ඇති කේබල් සොයා ගැනීම, එය ඉහළට ගෙන ඒම, සහ නැවත සම්බන්ධ කිරීම සඳහා විශේෂිත නාවික යාත්‍රා සහ කාලය අවශ්‍ය වේ. එබැවින්, යම් හානික් සිදුවුවහොත් එය සම්පූර්ණයෙන් විසඳා ගැනීමට දින කිහිපයක් නොව, සති කිහිපයක් ද ගත විය හැක.

මෙය නොසලකා හැරිය යුතු ගැටළුවක් නොවේ. එය “ඩිජිටල් විනාශයක්” ලෙස දැක්වීමට වඩා, බලපෑමක් ඇති නමුත් අඩු සම්භාවිතාවක් ඇති අවදානමක් ලෙස තේරුම් ගැනීම වඩා නිවැරදියි. ලෝකය ඉදිරියට යන විට, විකල්ප කේබල් මාර්ග, ප්‍රාදේශීය data hubs, සහ නව සන්නිවේදන තාක්ෂණයන්ට ආයෝජනය කිරීමෙන්, මෙම නිහඬ නමුත් බලවත් යටිතල පද්ධතිය වඩා ශක්තිමත් කර ගැනීම අත්‍යවශ්‍ය වේ.

● Follow us: True Ceylon Cinnamon

22/03/2026

ඉරණවිල Voice of America ගුවන් විදුලි මධ්‍යස්ථානය

ආරම්භය හා ගිවිසුම

1984 දෙසැම්බරයේදී ඇමරිකා එක්සත් ජනපද රජය හා ශ්‍රී ලංකා රජය අතර ගිවිසුමක් අත්සන් කෙරිණ. 1985 ජනවාරි 15 දින ශ්‍රී ලංකා ගුවන් විදුලි සංස්ථාව හා ඇමරිකා රජය අතර විධිමත් ගිවිසුමක් ඇතිවූ අතර ඉරණවිල ප්‍රදේශයෙන් අක්කර 672ක් ලබාදෙන ලදී. 1991 දෙසැම්බරයේ ගිවිසුම සංශෝධනය වී අක්කර 408 දක්වා භූමිය අඩුකෙරිණ. Leasing මුදල මසකට රු 40,000 කින් ආරම්භ විය.

තාක්ෂණික ස්වභාවය

මෙම මධ්‍යස්ථානය ඇමරිකා එක්සත් ජනපද රජයෙන් පිටත ඇති විශාලතම VOA රිලේ මධ්‍යස්ථානය ලෙස සැලකෙන්නට විය. 500 kW බලැති ට්‍රාන්ස්මිටර් 4ක් හා 250 kW ට්‍රාන්ස්මිටර් 3ක් ස්ථාපිත කෙරිණ. Radio Ashna, Radio Farda, Radio Free Asia, Radio Liberty ඇතුළු ගුවන් විදුලි සේවා ආසියාව හා මැදපෙරදිග දෙසට විකාශය කෙරිණ.

ප්‍රජා විරෝධය

ඉරණවිල ග්‍රාමය ගරු පිරිස් 400ක් පදිංචිව සිටි කුඩා ධීවර ගම්මානයකි. VOA ගොඩනැගිලි ඉදිකිරීම 1994 ඔක්තෝබරයේදී විරෝධතා නිසා නතර විය. ජනතාව විසිරවීමට පොලීසිය වෙඩි තැබූ අතර එක් ගම්වාසියෙකු ජීවිතක්ෂයට පත් විය. ගම්වාසීහු Iranawila People's Solidarity Forum සංවිධානය ඇති කළහ. ස්ථානය ආශ්‍රිතව ආරක්ෂක කලාපයක් ප්‍රකාශ කිරීම නිසා ධීවරයන්ට ගොඩවරා ළඟා වීමට නොහැකි විය. ඉහළ ධාරා විදුලි රැහැන් ඔවුන්ගේ ඉඩම් හරහා ගෙනගියේ ජනතාවගේ විදුලි සැපයුම ද ඉවත් කරමිනි.

ජාත්‍යන්තර ගැටළු

ඉන්දියාව ද VOA මධ්‍යස්ථානය දකුණු ආසියාවේ රහස් තොරතුරු ස්ථානයක් ලෙස ක්‍රියා කළ හැකි යැයි ප්‍රශ්නගත කළේය. ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තුවේ JVP මන්ත්‍රී බිමල් රත්නායක මහතා VOA ඔත්තු ආයතනයක් ලෙස ක්‍රියා කළේ දැයි ප්‍රශ්න කළේය. 1983 ගිවිසුම පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත් කිරීමට වසර 10ක් ගත විය. ගිවිසුමේ කොන්දේසි රජය ජනතාවට ගෙනහැර දැක්වීමේදී නොමඟ යැවූ බව චෝදනා ලැබිණ.

වසා දැමීම

2016 දෙසැම්බර් 31 දිනෙන් VOA ඉරණවිල මධ්‍යස්ථානය ක්‍රියාකාරිත්වය නතර කළේය. Shortwave ගුවන් විදුලිය සඳහා ඇති ශ්‍රාවක සංඛ්‍යාව ජංගම දුරකතන, සමාජ මාධ්‍ය හා FM ගුවන් විදුලිය නිසා තීව්‍ර ලෙස අඩු වීම එයට හේතු වූ බව ඇමරිකා රජය ප්‍රකාශ කළේය. අක්කර 400කට අධික භූමිය දියුණු කළ යටිතල පහසුකම් සහිතව රජයට භාරදෙන ලදී. MW 4.2ක ස්වයං විදුලි ජනනය ද ඒ අතර විය.

COVID-19 කාලයේ යළි භාවිතය

2020 COVID-19 වසංගතය සමයේදී, හමුදාවේ සහායෙන් VOA හිටපු ගොඩනැගිලි ප්‍රතිකාර මධ්‍යස්ථානයක් ලෙස පරිවර්තනය කෙරිණ.

ඉදිරි අනාගතය

ජාතික සැලසුම් දෙපාර්තමේන්තුව හා සංචාරක සංවර්ධන අධිකාරිය ක්ෂේත්‍ර පරීක්ෂාවකින් පසු කඩොලාන ජෛව විවිධත්වය ආශ්‍රිත eco-friendly සංචාරක ආර්ථික කලාපයක් ලෙස ඉදිරි සංවර්ධනය නිර්දේශ කළේය. ඒ නිර්දේශ ක්‍රියාත්මක කිරීම දිගටම ප්‍රමාදව ඇත.

● Follow us: True Ceylon Cinnamon

21/03/2026

රාජ්‍යය සතු දේපල Vs. රජය හදපු දේ
(State Vs. Government)

බොහෝ දියුණුවෙමින් පවතින ආසියාතික රටවල දකින්න ලැබෙන ප්‍රධාන සමාජ-දේශපාලන ගැටලුවක් තමයි රාජ්‍ය දේපල පිළිබඳ ජනතාවගේ අවබෝධය විකෘති වීම. ගුවන් තොටුපළ, වරාය, මාර්ග, විදුලිබල ව්‍යාපෘති වැනි විශාල සංවර්ධන කාර්යයන්, සැබවින්ම ජනතාවගේ බදු මුදල් සහ රටේ සම්පත් භාවිතා කර ඉදිකෙරෙනවා. නමුත් ප්‍රායෝගිකව, මේවා “රාජ්‍යය සතු දේපල” ලෙස නොව “එම කාලයේ පවතින රජය හදපු දේ” ලෙස ජන මනස තුළ ස්ථාපිත වෙයි. මෙය සරල වචනවලින් කියනවා නම්, State සහ Government අතර තිබිය යුතු පැහැදිලි සීමාව මැකී යාමක්.

මෙම තත්ත්වය නිර්මාණය වන්නේ සම්පූර්ණයෙන්ම අහඹු ලෙස නොවේ. දේශපාලන ප්‍රචාරණය මෙයට විශාල වශයෙන් දායක වේ. බදු මුදල් හෝ විදේශ ණය භාවිතා කර ඉදිකරන ව්‍යාපෘති, “අපි ගෙනා සංවර්ධනය” ලෙස ප්‍රචාරණය කිරීම හරහා, රජයන් තමන්ට අයත් නොවන දේවල්වලට “credit” ලබා ගනී. උදාහරණයක් ලෙස Mattala Rajapaksa International Airport හෝ Hambantota Port වැනි ව්‍යාපෘති ගැන කතා කරන විට, ඒවා ශ්‍රී ලංකා රාජ්‍යයේ දිගුකාලීන ආයෝජන ලෙස නොව, විශේෂ රජයක් විසින් “දෙන ලද” දෙයක් ලෙස ජනතාව අතර ගොඩනැගෙයි. මෙය දේශපාලනික වාසි සඳහා ගොඩනැගුණු සංස්කෘතියක්.

තවත් ගැඹුරු හේතුවක් වන්නේ “taxpayer consciousness” හි අඩුපාඩුවයි. බොහෝ ජනතාව තමන් ගෙවන බදු මුදල් සහ ඒ මුදල් භාවිතා වන ආකාරය අතර සෘජු සම්බන්ධතාවයක් නොදකිනවා. එම නිසා “මේවා අපේ මුදල් වලින් හදපු දේ” කියන ownership හැඟීම බිඳ වැටෙයි. ownership එක නැතිවෙද්දී, එය රජය විසින් අල්ලා ගන්න පහසු වේ. එවිට රාජ්‍ය දේපල, ප්‍රායෝගිකව රජයේ දේපලක් ලෙස හැසිරවීම සමාජයෙන්ම නිහතමානීව පිළිගනී.

මෙම සංස්කෘතියේ තවත් භයානක පැත්තක් වන්නේ, පසුව එම දේපල privatization, lease, හෝ strategic deals සඳහා යොදා ගැනීමේදී ජනතාවගේ ප්‍රතිචාරය දුර්වල වීමයි. “අපේ දේ” කියන හැඟීමක් නොමැතිව, එය විකිණීමක් හෝ භාරදීමක් වුවත්, එයට එරෙහිව බලවත් ප්‍රජා ප්‍රතිචාරයක් ගොඩනැගෙන්නේ නැත. මෙය ආර්ථික ප්‍රශ්නයක් පමණක් නොව, සමාජීය අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ අවබෝධයේ හිඟයක් ලෙස ද සැලකිය හැක.

එමෙන්ම දකුණු ආසියාතික දේශපාලනයේ ප්‍රධාන ලක්ෂණයක් වන personality-based politics මෙයට තවත් ඉන්ධන සපයයි. ආයතන සහ නීති මත නොව, පුද්ගලයන් මත පදනම් වූ දේශපාලන සංස්කෘතියක් තුළ, සංවර්ධන ව්‍යාපෘති “නායකයාගේ උරුමය” ලෙස හඳුන්වා දෙනවා. එවිට infrastructure එකක් වන්නේ රාජ්‍යයේ දිගුකාලීන වත්කමක් නොව, තාවකාලික නායකයකුගේ “achievement” එකක් බවට පත්වෙයි.

එහෙත්, මෙහි මූලික සත්‍යය අමතක කළ නොහැක. රජයක් විසින් සංවර්ධන ව්‍යාපෘති ඉදිකිරීම, එය ඔවුන්ගේ විශේෂ දක්ෂතාවයක් හෝ දායකත්වයක් විය හැකි වුව ද, මූලික වශයෙන් එය ඔවුන්ගේ වගකීමකි. ජනතාවගේ සම්පත් කළමනාකරණය කරමින්, රටේ යටිතල පහසුකම් සංවර්ධනය කිරීම යනු රජයේ මූලික කාර්යභාරයයි. එය “favor” එකක් ලෙස පෙන්වීම, දේශපාලනික narrative එකක් වන අතර, සත්‍යය එයින් වෙනස් නොවේ.

මෙම ගැටලුව විසඳීමට අවශ්‍ය වන්නේ ආර්ථික ප්‍රතිසංස්කරණ පමණක් නොවේ. එයට වඩා වැදගත් වන්නේ සමාජ මනස තුළ වෙනසක්. ජනතාව තමන් “taxpayers” ලෙස හඳුනාගෙන, රාජ්‍ය දේපල පිළිබඳ ownership එක නැවත ලබා ගන්නා තුරු, රජයන්ට ඒවා තමන්ගේ ලෙස ප්‍රකාශ කිරීම නවත්වන ලෙස බලකිරීම සහ රාජ්‍යය සහ රජය අතර වෙනස පැහැදිලිව තේරුම් ගන්නා දිනයෙන් පමණක්, මෙම සංස්කෘතික වැරැද්ද සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් වීම ආරම්භ වේ.

The Writer:
Chathurka Vindana Hewage
MPhil(BEc)R, MSc(QS), MBA(PM)
PGD(BM), BSc(Statistics), NDES(Civil)

Follow us: True Ceylon Cinnamon

11/03/2026

සිවිල් පුරවැසියන්ට පුද්ගලයෙකු අල්ලා “ගස් බැඳීමට” නීතියෙන් බලයක් තිබේද?

සමාජ මාධ්‍යවලත් ගම්වලත් අපි බොහෝවිට දකින දෙයක් තමයි, සොරකමක් හෝ වෙනත් වරදක් සිදු කළ බවට සැක කරන පුද්ගලයෙකු ගසකට බැඳලා හෝ කම්බියකට බැඳලා පොදු ජනතාව තබා ගැනීම.

නමුත් ප්‍රශ්නය මෙයයි,

එය ශ්‍රී ලංකාවේ නීතියට අනුව නීතිමයද?

🟥 සිවිල් පුද්ගලයෙකුට අත්අඩංගුවට ගැනීමේ බලයක් තිබේ.

ශ්‍රී ලංකාවේ Criminal Procedure Code Act No.15 of 1979 අනුව, private person (සිවිල් පුද්ගලයෙකු) ට යම් අවස්ථාවලදී පුද්ගලයෙකු අල්ලා ගැනීමට (Citizen’s Arrest) හැකියාව තිබේ.

ඒ වන්නේ,

● පුද්ගලයෙකු අපරාධයක් සිදු කරන විට
● හෝ අපරාධයක් කර පලා යාමට උත්සාහ කරන විට

එවැනි අවස්ථාවක පලා යාම වැළැක්වීම සඳහා ඔහු අල්ලා ගැනීමට සිවිල් පුද්ගලයෙකුට හැක.
නමුත් එයට තිබෙන්නේ සීමා සහිත බලයක් පමණි. සිවිල් පුද්ගලයෙකු විසින් අල්ලාගත් පුද්ගලයෙකු ඉක්මනින්ම පොලිසියට භාර දිය යුතුය. අනෙක් වචනවලින් කියනවා නම්,
සිවිල් පුද්ගලයෙකුගේ කාර්යය “අල්ලාගෙන පොලිසියට භාර දීම” පමණි.

“ගස් බැඳීම” නීතිමයද?

බොහෝවිට සිදු වන දෙයක් තමයි පුද්ගලයෙකු ගසකට බැඳලා, මැරලා, හෝ පොදු දඬුවම් දීම.
මෙවැනි ක්‍රියා නීතිමය නොවේ. එවැනි දෙයක් කළහොත්, එය පහත වරදවල් ලෙස සලකනු ලැබිය හැක.

● Assault (හිරිහැර කිරීම)
● Wrongful restraint / confinement
● Criminal intimidation

ඒ නිසා සොරකමක් කළ කෙනෙක් වුවත්, ඔහුට දඬුවම් දීමේ බලය නීතියෙන් තිබෙන්නේ අධිකරණයට පමණි. නීතියේ වැදගත් මූලධර්මය
ශ්‍රී ලංකාවේ නීතියේ මූලික සංකල්පයක් වන්නේ,

“Nobody can take the law into their own hands.”

අර්ථයෙන් කියනවා නම්, කෙනෙකු වැරදි කළා කියලා ජනතාවටම දඬුවම් දීමට බලයක් නැත.

ඒ අනුව,

✔ සිවිල් පුරවැසියෙකුට වරදක් කරන පුද්ගලයෙකු අල්ලා ගැනීමට හැක.
✔ නමුත් ඔහු ඉක්මනින්ම පොලිසියට භාර දිය යුතුය.
❌ පුද්ගලයෙකු ගස් බැඳලා, මරලා, පොදු දඬුවම් දීම නීතිවිරෝධී ක්‍රියාවකි.

ඒ නිසා, නීතිය රැකගැනීමට හොඳම ක්‍රමය වන්නේ, අපරාධකරුවා අල්ලාගෙන වහාම පොලිසියට භාර දීමයි.

05/03/2026

පුරාණ පර්සියාව කොහොමද ඉරානය බවට පත් උනේ? මීට අවුරුදු හාරදාහකට විතර කලින්, ඒ කියන්නෙ ක්‍රිස්තු පූර්ව 2000-1300 අතර කාලෙදි තමයි අද ඉරානය තියෙන තැනට සාමූහිකව මිනිස්සු සංක්‍රමණය උනේ. එහෙම ආවෙ පුරාණ ඉන්දු-ඉරාන ජාතිකයින්. එයාලා දැවැන්ත තෘණබිම්වල ඇවිද ගියපු එඬේරුන්.

මේ අය එක එක භාෂා කතා කරන, විවිධ ජන වර්ගවල මිනිස්සු. ගොඩ දෙනෙක් කතා කෙරුවෙ ඉන්දු-යුරෝපීය භාෂා. ඔය කාලෙ ජනවර්ග හැඳින්නුවෙත් එයාලා කතා කරන භාෂාවෙ නමින්ම තමයි.

කොහොමහරි ඔන්න කට්ටිය ඔය කලාපයට ආවා. මේ අය අතර ප්‍රධාන ජන කණ්ඩායම් දෙකක් හිටියා. එකක් තමයි ‘මිඩීස්‘. මිඩීස්ලා ඇවිත් පදිංචි උනේ වයඹදිග ඉරාන ප්‍රදේශයේ. අනෙක් ප්‍රධාන කණ්ඩායම තමයි පර්සියන්. පර්සියානුවො ඇවිත් පදිංචි උනේ දකුණුදිග ඉරානයේ. මේ හරියට ඒ කාලෙ කිව්වෙ ‘පාර්ස් භූමිය‘ කියලා. සමහර තැන්වල මේ හරියට ‘පර්සිස්‘ භූමිය කියලත් කියනවා. ඒ කියන්නෙ පර්සියානු මිනිස්සු හිටපු තැන කියන අදහස. (සමහර ඉතිහාස සටහන්වල කියනවා පර්සිස් වල හිටපු නිසා මේ මිනිස්සුන්ට පර්සියානුවො කියනවා කියලත්. ඒ කියන්නෙ Vice versa )

කාලයක් ගත උනා. අවුරුදු 1000 ක් විතර සාමාන්‍ය ලෙස ගෙවී ගියා. කාලයෙන් කාලයට එක එක පාලකයින් මේ ප්‍රදේශයේ බලයටත් පත් උනා. ක්‍රිස්තු පූර්ව 600 දි විශේෂ පාලකයෙක් මෙතැන බිහි උනා. එයා තමයි ‘මහා සයිරස්‘. (Cyrus the Great)

මෙයා පර්සියන් ජාතිකයෙක්. මෙයාගෙ පාලන කාලයේදි අර ඉරාන භූමියේ අනෙක් කොටසත් මෙයා පර්සියානු කොටසට ඈඳාගත්තා. ඒ කියන්නෙ මිඩීස් ජන වර්ගය යුද්ධයකින් යටත් කරගත්තා. ක්‍රිස්තු පූර්ව 550 දි ‘අකීමිනිඩ් පර්සියානු අධිරාජ්‍යය’ නිර්මාණය කෙරුවා. (Achaemenid Persian Empire). මේක තමයි පුරාණ ලෝකයේ තිබුණු විශාලම අධිරාජ්‍යයන් අතර මුලින්ම හැදුණු එක.

හැබැයි මෙයා තව විශේෂ දෙයක් කෙරුවා. මෙයාගෙ අධිරාජ්‍යයට යටත් වන මිනිස්සුන්ගෙ දේශපාලනයට විතරයි මෙයා ඇඟිලි ගැහුවෙ. ඒ ඒ ජන වර්ගවල ආගම්, සංස්කෘතිය, භාෂාව, සිරිත් විරිත් හැමදේම පවත්වාගෙන යන්න ඉඩ දුන්නා. බැබිලෝනියා කොටසෙ තිබුණු යුදෙව් පන්සල් මෙයා අලුත්වැඩියා කෙරුවා. විවිධ ගැටුම් හින්දා සංක්‍රමණය වෙච්ච යුදෙව්වන්ව නැවත පදිංචි කෙරෙව්වා.

සයිරස්ගෙන් පස්සෙ ආපු පාලකයොත් මේ වැඩපිළිවෙල දිගටම ගෙනිච්චා. ‘පළමුවැනි ඩාරියස්‘ කියන්නෙ මේ අකීමිනිඩ් අධිරාජ්‍යය විශාල වශයෙන් සමෘද්ධිමත් කරපු පාලකයෙක්. එයාගෙ කාලෙදි ඊජිප්තුවේ ඉඳන් ඉන්දියාව වෙනකන් මුලු කලාපයම අකීමිනිඩ් අධිරාජ්‍යය යටතට පත් උනා. මේ මුලු කලාපයේම දැවැන්ත මාර්ග පද්ධතියක් හදන්න මෙයා කටයුතු කෙරුවා. ඒ වගේම පණිවුඩ හුවමාරු ක්‍රමයක් සහ ගමනාගමන පහසුකම් ඇති කෙරුවා. ලෝකෙන් බාගයක්ම සැළසුම්සහගතව පාලනය කෙරුවා.

තවත් කාලයක් ගත උනා.

ක්‍රිස්තු පූර්ව 334 වෙද්දි මේ ළඟපාතම තිබුණු මැසිඩෝනියානු ප්‍රදේශයේ තරුණ පාලකයෙක් බිහි උනා. එයා තමයි ‘මහා ඇලෙක්සැන්ඩර්’. එයා ක්‍රිස්තු පූර්ව 334 වෙද්දි මේ පර්සියානු අකීමිනිඩ් අධිරාජ්‍යය යටත් කරගත්තා.

පර්සියානු අධිරාජ්‍යය යටත් කරගන්න තමයි මහා ඇලෙක්සැන්ඩර් අධිරාජයා එයාගෙ ජීවිතයේ කරපු විශාලම යුද්ධ මාලාව කෙරුවෙ. ක්‍රිස්තු පූර්ව 330 වෙද්දි ඉරානය අයත් වූ අකීමිනිඩ් අධිරාජ්‍යය අවසන් උනා. ඒක මැසිඩෝනියාවේ කොටසක් බවට පත් උනා. ඇලෙක්සැන්ඩර් ගැන අපි කලින් ලිපි ගණනාවක කතා කෙරුවා. එයාත් තමන්ට යටත්වන ජාතීන්ගෙ අනන්‍යතාවය ඒ විදිහටම පවත්වාගෙන ගියපු කෙනෙක්. ඉතින් පර්සියන් ආගම්, දර්ශන, සංස්කෘතිය, සිරිත් විරිත් ආදිය මේ කාලයෙත් දිගටම පෝෂණය උනා. පැවතුණා.

මහා ඇලෙක්සැන්ඩර් අධිරාජයා තරුණ කාලෙදිම (වයස අවුරුදු 32 දි) මියැදුනා. එයාගෙන් පස්සෙ මැසිඩෝනියානු අධිරාජ්‍යය බෙදාගන්න එයාගෙම ජෙනරාල්ල කා කොටා ගත්තා. මැසිඩෝනියානු අධිරාජ්‍යය කියන්නෙ ග්‍රීක අධිරාජ්‍යයක්. ඉතින් එක එක ජෙනරාල්ලා ග්‍රීක ජනපද නියෝජනය කරමින් මේ මහා මැසිඩෝනියානු භූමියේ කෑලි කෑලි පාලනය කරන්න පටන් ගත්තා. පර්සියානු (ඉරානය සහිත) කොටසෙ පාලකයා විදිහට පත් උනේ සාමාන්‍ය කමාන්ඩර් කෙනෙක් වෙච්ච සෙලියුකස් කියන තරුණයා. සෙලියුකස් කාලයක් ගිහින් පර්සියානු තරුණියක්වම විවාහ කරගත්තා. ඒ තරුණිය පර්සියාවෙ ඉස්සර තිබුණු අකීමිනිඩ් අධිරාජ්‍යයේ උරුමය තිබුණු තරුණියක්. මේ දෙන්නට ළමයෙක් ලැබුණා. දැන් ඇලෙක්සැන්ඩර්වත්, මැසිඩෝනියාවවත් නෑ. ඉතින් ඔය ඉපදුනු දරුවා තමයි කොයි විදිහකින් හෝ පර්සියානු පාරම්පරික රාජ උරුමය සහිත කුමාරයා උනේ.

ඊට පස්සෙ පර්සියානු කොටසට සෙලියුකස් අයිතිවාසිකම් කිව්වා. එයාට නොමැරී ජීවත් වෙලා මේකෙ පාලනය ගන්න උදව් කෙරුවෙ ඊජිප්තුවේ පළමුවැනි ටොලමි. (ක්ලියෝපැට්රාගෙ මී මුත්තා). දැන් අපි පළමුවැනි ටොලමි ගැන අපේම මී මුත්තාටත් වඩා හොඳින් දන්නවා දිගටම එයා ගැන කතා කරපු හින්දා. 😁

සෙලියුකස් කාලයක් යද්දි මුලු පර්සියානු කොටසෙම පාලකයා උනා. ළඟ ළඟ තිබුණු අනෙක් කලාපත් යටත් කරගත්තා. එයා ‘සෙලියුසිඩ්’ නමින් අධිරාජ්‍යයත් පිහිටෙව්වා. ඉන්දියාවෙ චන්ද්‍රගුප්ත මෞර්ය එක්ක පවා මෙයා යුද්ධ කෙරුවා. එතැනට එනකම් මෙයාගෙ සෙලියුසිඩ් අධිරාජ්‍යය වර්ධනය උනා. දැන් ඔන්න ඉරානය තියෙන්නෙ සෙලියුසිඩ් අධිරාජ්‍යයේ.

තවත් කාලයක් ගත උනා. පොඩි පොඩි වෙනස්කම් සහිතව.

ක්‍රිස්තු පූර්ව අවසන් උනා. ක්‍රිස්තු වර්ෂ ආරම්භ උනා. ක්‍රිස්තු වර්ෂ 224 දි ඉරානය සහිත පර්සියානු කොටසෙ ‘සසේනිඩ්‘ කියන වංශය ටික ටික බලවත් උනා. ඊට පස්සෙ මෙයාලා පර්සියානු මිනිස්සුන්ට කිව්වා තමන් පුරාණ පර්සියානු අධිරාජ්‍යයේ පාලකයින්ට ලේ නෑකම සහිත වංශයක් බව. තව දේවල් උනා. කෙටියෙන් කිව්වොත් අයිතිය පෙන්වලා මෙයාලා බලයට ආවා. මෙයාලත් යුද්ධ කරලා අසල්වැසි ප්‍රදේශ තමන්ට ඈඳාගත්තා. මෙයාලගෙ පාලනය තමයි ‘සසේනියන් අධිරාජ්‍යය‘. මේකෙ ප්‍රධාන ආගම ‘ශරතුස්ත්‍රවාදය‘ බවට මෙයාලා නම් කෙරුවා.

ශරතුස්ත්‍රවාදය, එහෙමත් නැතිනම් ශරතුස්ත්‍ර ආගම කියන්නෙ පුරාණ ග්‍රීක සහ පර්සියානු ආගමික සංකල්ප මිශ්‍ර වෙලා හැදුණු එකක්. පස්සෙ මේකට ක්‍රිස්තියානි ඇදහිලිත් එකතු උනා. මේ තමයි පර්සියානු කලාපයේ (ඉරානය සහිත) රාජ්‍ය මැදිහත්වීමෙන් පිහිටුවාපු මුල්ම ඇදහිල්ල. ඊට කලින් තිබුණෙ ජනතාවගේ සිරිත් විරිත්වලට පාලකයින් මැදිහත් නොවුනු ක්‍රමයක්.

ඔන්න දැන් ඉරානය ඇතුළු කොටස් අයිති ‘ශරතුස්ත්‍රවාදී සසේනියන්’ අධිරාජ්‍යයට.

තවත් කාලයක් ගත උනා. ක්‍රිස්තු වර්ෂ 633-651 අතර කාලයේදි ඉරානයට අලුත්ම ආක්‍රමණයක් ආවා. මෙතෙක් කල් පර්සියානු සහ ග්‍රීක පාලකයින් තමයි මාරුවෙන් මාරුවට ඉරානය සහිත භූමිය පාලනය කෙරුවෙ. අලුතින්ම ආපු අය උනේ ‘අරාබි ජාතිකයින්’.

මේ ආපු අරාබි ජාතිකයින්ගෙ ආගම උනේ ඉස්ලාම්. එයාලා පර්සියානු-ඉරාන ප්‍රදේශයේ තිබුණු ශරතුස්ත්‍රවාදය වෙනුවට ඉස්ලාම් ආගම ප්‍රචාරය කෙරුවා. අරාබි ජාතිකයින්ගෙ පරිපාලන කටයුතු, ආගමික කටයුතු වගේම සංස්කෘතික කටයුතුත් බොහොම සැළසුම්සහගතයි. එයාලගෙ පාලනයේ ප්‍රධාන අංග උනේ මේ දේවල්. ඉතින් පර්සියානු සංස්කෘතියේ ලොකු කොටසක් මේ කාලයේදි අරාබි ජාතිකයින්ගේ ක්‍රමවේදයට අනුව හැඩගැහුණා. ලොකුම දේ උනේ වසර දහස් ගානක් පැවතුණු පර්සියානු භාෂාව ලියන්න අරාබි අකුරු යොදාගැනීම. පර්සියානු භාෂාව කියන්නෙ ඉන්දු-යුරෝපීය භාෂා පවුලට අයිති භාෂාවක්. (භාෂා ගැන හදාරන අයට මේ කොටස අපූරු තැනක්. ඉන්දු-යුරෝපීය භාෂාවක්, අරාබි අකුරුවලින් ලිවීම ආරම්භ කරපු එක)

තවත් වසර 1000 ක් විතර විවිධ වෙනස්කම් සහිතව ගත උනා.

ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1501 දි, ‘සෆවිඩ්‘ වංශය ඉරාන-පර්සියා කලාපයේ බලයට පත් උනා. මෙයාලා යටතේ වර්තමාන ඉරානය-ඉරාකය-ඇෆ්ගනිස්ථානය-අසර්බයිජානය සහිත කොටස පාලනය උනා. සෆවිඩ් වංශය පාලනයට පත්වීමත් එක්ක මේ කලාපයේ රාජ්‍ය ආගම බවට ‘ෂීස්ම්‘ එහෙමත් නැතිනම් ‘ෂියා‘ ඉස්ලාම් ධර්මය නම් කෙරුවා. (ෂියා සහ සුන්නි කියන ප්‍රධාන කොටස් වගේම අනු කොටස් ගණනාවක් ඉස්ලාම් ධර්මය තුළ තිබුණා)

මේ තමයි ඉරානය සහිත පර්සියානු කලාපය නිශ්චිතවම ෂියා ඉස්ලාම් කලාපයක් ලෙස පාලනය වීමේ ආරම්භය. මේකෙන් පස්සෙ අරාබිය ඇතුළු තවත් ප්‍රදේශවල තිබුණු ‘සුන්නි‘ ඉස්ලාම් පාලනයන්ගෙන් ඉරානය වෙනස් වීම ආරම්භ උනා.

මෙන්න මේ අවුරුදු 3500 ක විතර මුලු කාලය පුරාම, පිටත ලෝකයේ මිනිස්සු මේ කලාපයට දිගටම කිව්වෙ ‘පර්සියාව‘ කියලා. ඒ අර මුලින්ම ආපු එඬේරුන් පදිංචි වූ ‘පාර්ස් භූමිය සහිත පළාත‘ කියන අර්ථයෙන්. හැබැයි මේ මුලු අවුරුදු 3500 පුරාම මේ රට ඇතුලෙ හිටපු මිනිස්සු එයාලගෙ රටට කිව්වෙ ‘ඉරානය‘ කියලා (Iran).

ඉරානය කියන වචනය එයාලා හදාගත්තෙ ‘ආර්ය ජනතාවගේ භූමිය‘ කියන අර්ථය දෙන විදිහට. මේ ගැන විවිධ මත තියෙයි.

ඉතින් මේ මුලුමහත් කාලය පුරාම ලෝකයා විසින් ‘ඉරානය‘ නමින් රටක් දැනගෙන හිටියෙ නෑ. ඉතිහාසය විසින් ඒ කලාපයට කිව්වෙ පර්සියාව කියලා. නමුත් ඒ රට ඉරානය නමින්ම ස්වදේශිකයින් අතර පැවතුණා.

වර්ෂ 1935 දි, ඉරාන පාලකයා වෙච්චි ‘රේසා ෂා‘ විසින් ලෝකයට දැනුම්දීමක් කෙරුවා මෙතැන් පටන් නිල කටයුතුවලදි තමන්ගෙ රට ‘ඉරානය‘ කියන නමින් විතරක් ආමන්ත්‍රණය කරන්නය කියලා. ඒකට හේතුව විදිහට සඳහන් වෙන්නෙ ඉරානයට ජාතික අනන්‍යතාවයක් ලබාදෙන්න (පර්සියාව කිව්වහම තව ප්‍රදේශ ඇතුළත් නිසා) සහ, පරිපාලන ප්‍රතිසංස්කරණයකට යන්න උවමනා වීම. මෙතැන් පටන් අනෙකුත් රටවල් විසින් රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික කටයුතුවලදී පර්සියාව කියන වචනය වෙනුවට ඉරානය කියන වචනය පාවිච්චි කරන්න පටන් ගත්තා.

වර්ෂ 1979 දි ඉරානයේ රාජ වංශවල පාලනය අවසන් උනා. ඒක සිද්ධ උනේ ඉරාන විප්ලවයෙන්. ඉරාන විප්ලවය කියන්නෙ රජ පෙලපත පළවාහැරලා ආගමික තන්ත්‍රයක් අතට බලය මාරු වෙච්ච අවස්ථාවක්. මේක ආගමික විප්ලවයක්. ඒ ගැන අපි කතා කෙරුවා ඉරාන සිනමාව ගැන ලිපියෙදි කෙටියෙන්.

ඊට පස්සෙ අලුත් ආගමික පාලන තන්ත්‍රය විසින් ඉරානයේ නම ආයෙත් වෙනස් කෙරුවා. ඒ ‘ඉරාන ඉස්ලාම් ජනරජය‘ (Islamic Republic of Iran) නමින්. මේකෙන් පස්සෙ ඉරානය කියන භූමිය එහෙමම තියෙද්දි, ඉරානයේ දේශපාලන ක්‍රමය සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් උනා. ඊට පස්සෙ කොටස් ඔබ දන්නවා. ඉරානයේ අද වෙනකන් තවම තියෙන්නෙ 1979 දි පිහිටවාපු මේ පාලන තන්ත්‍රය.

ඉතින්, පුරාණ පර්සියාව ඉතිහාසයෙන් මැකිලා ගියෙ නෑ. පුරාණ පර්සියානු ශිෂ්ටාචාරය ඒ විදිහටම වෙනත් නමක් යටතේ පවතිනවා. නම් දෙකම මුල ඉඳන් පැවතුනාට, එක නමකින් තවත් නමකට ආපු ගමන බොහොම බරසාරයි. දිගයි. සංකීර්ණයි. පරිවර්තන අටෝරාසියකින් යුතුයි.

පුරාණ ශිෂ්ටාචාරයන් ගැන කුතුහලයෙන් හොයාගෙන යන අපිට පුලුවන් මේ කතාවෙන් ‘බල දේශපාලනය‘ අද එක්වරම හටගත්තු දෙයක් නොවන බව තේරුම්ගන්න. ඒ වගේම අද එක්වරකින් අවසන් නොවන දෙයක් බව තේරුම්ගන්න.

සටහන: ©️Nuwan Ishara Mahagamage | නුවන් ඉෂාර මහගමගේ