मेरो पनि भन्नु छ

मेरो पनि भन्नु छ केही कुरा राखेको मात्र है।

G4. शासनका पात्रहरू (The Actors of Governance)पात्रहरू भन्नाले शासनका मुख्य चालकहरू (drivers) लाई बुझिन्छ। यिनीहरू शासन ...
16/03/2026

G4.
शासनका पात्रहरू (The Actors of Governance)

पात्रहरू भन्नाले शासनका मुख्य चालकहरू (drivers) लाई बुझिन्छ। यिनीहरू शासन प्रणालीका पांग्राहरू (wheels) हुन्। शासनलाई के-कसले चलाउँछ भन्ने कुरा शासनका पात्रहरू अन्तर्गत वर्णन गरिन्छ। यहाँ एउटा प्रश्न उठ्न सक्छ—के शासनका पात्रहरूलाई शासनको अवधारणा र सन्दर्भ अन्तर्गत वर्णन गर्न सकिँदैन? यसको उत्तर हो, सकिन्छ, यिनीहरूलाई यि शीर्षकहरू अन्तर्गत पनि व्याख्या गर्न सकिन्छ।
मुख्यतया शासनका पात्रहरूलाई निम्न अनुसार वर्गीकरण गर्न सकिन्छ:

राज्य (State): यसमा औपचारिक सरकारी संस्थाहरू, व्यवस्थापिका, कार्यपालिका, न्यायपालिका र कर्मचारीतन्त्र पर्दछन्।

गैर-सरकारी र अन्तर्राष्ट्रिय गैर-सरकारी संस्थाहरू (NGOs and INGOs): यिनीहरूले विकास, सामाजिक सेवा र मानव अधिकारको क्षेत्रमा राज्यको सहयोगी वा स्वतन्त्र पात्रका रूपमा काम गर्दछन्।

निजी क्षेत्र, कर्पोरेटहरू र बहुराष्ट्रिय कम्पनीहरू (Private Sector, Corporates and MNCs): यिनीहरूले बजार संयन्त्र, लगानी र प्राविधिक विशेषज्ञता मार्फत शासनमा प्रभाव पार्दछन्।

नागरिक समाज (Civil Societies): यसले समुदायको हितको प्रतिनिधित्व गर्दछ र राज्य तथा जनता बीचको सम्बन्धलाई मजबुत बनाउने काम गर्दछ।

बहुआयामिक पात्रहरू (Cross Cutting Actors):
सञ्चार गृहहरू (Media houses): यिनीहरूले सूचना प्रवाह र जनमत निर्माणमा भूमिका खेल्दछन्।
लबिस्टहरू (Lobbyists): यिनीहरूले नीति निर्माणमा प्रभाव पार्न विभिन्न समूहको तर्फबाट पैरवी गर्दछन्।
अनुसन्धान संस्थाहरू र प्राज्ञिक क्षेत्र (Research institutions and academia): यिनीहरूले नीतिगत विश्लेषण र शैक्षिक आधार प्रदान गर्दछन्।
विज्ञ समुदाय (Epistemic Communities): विशेषज्ञहरूको यो अन्तर्राष्ट्रिय नेटवर्कले जलवायु परिवर्तन वा विश्वव्यापी स्वास्थ्य जस्ता जटिल क्षेत्रहरूको व्यवस्थापनका लागि आवश्यक विशिष्ट र प्राविधिक ज्ञान प्रदान गर्दछ।

यसलाई एक सहयोगात्मक नेटवर्क (Collaborative Network) को रूपमा पनि चित्रण गर्न सकिन्छ, जहाँ यी सबै पात्रहरू एकअर्कामा अन्तरनिर्भर रहँदै सार्वजनिक समस्याहरूको समाधानका लागि सामूहिक निर्णय प्रक्रियामा सहभागी हुन्छन्।

शासनका विभिन्न पात्रहरूलाई यसरी पनि राख्न सकिन्छ।

15/03/2026

G3
शासनको सन्दर्भ (The Context of Governance) सम्बन्धी सामग्री यहाँ प्रस्तुत छ:

शासनको सन्दर्भ (The Context of Governance)

शासनको सन्दर्भ एउटा समग्र विषय हो जसले शासनको अवधारणा र यसलाई आकार दिन मद्दत गर्ने तथा प्रभाव पार्ने सबै कारकहरूलाई समेट्छ। त्यसैले, शासनको सन्दर्भलाई कुनै निश्चित अवधिको राजनीतिक, आर्थिक र सामाजिक पक्षहरूको समष्टिको रूपमा वर्णन गर्न सकिन्छ।

शासनको ऐतिहासिक विकासक्रम (Trendline) लाई निम्न अनुसार हेर्न सकिन्छ:

१. नगर-राज्यहरू (प्राचीन युग):
शासनको सुरुवात दैवी र केन्द्रीकृत शासनबाट भयो, जहाँ राजाहरूले धर्म, सैन्य शक्ति र प्रारम्भिक कानुनी संहिताहरूलाई मिलाएर साना नगर-राज्यहरू सञ्चालन गर्दथे।

२. शास्त्रीय साम्राज्यहरू:
शासन संरचनागत कानुनी-कर्मचारीतन्त्र प्रणालीमा विकसित भयो, जसले संहिताबद्ध कानुन, नागरिकताको अवधारणा र संगठित संस्थाहरू मार्फत विशाल क्षेत्रहरूको प्रशासन सञ्चालन गर्थ्यो।

३. मध्यकालीन सामन्ती व्यवस्था:
शक्ति विकेन्द्रीकृत र श्रेणीबद्ध (Hierarchical) बन्यो, जहाँ अधिकार एकल राज्य संयन्त्रमा केन्द्रित हुनुको साटो सम्राट, कुलीन वर्ग र धार्मिक संस्थाहरू बीच विभाजित थियो।

४. पूर्ण राजतन्त्र (प्रारम्भिक आधुनिक काल):
शासन शक्तिशाली राजाहरूको मातहतमा पुनः केन्द्रीकृत भयो, जसले प्रशासनिक नियन्त्रणलाई मजबुत बनाए र 'दैवी अधिकार' मार्फत आफ्नो शासनको वैधता दाबी गरे।

५.Enlightenment र संवैधानिक परिवर्तन:
राजनीतिक अधिकार दैवी राजतन्त्रबाट जन-सार्वभौमसत्ता (Popular Sovereignty), विधिको शासन (Rule of Law) र शक्ति पृथकीकरण (Separation of Powers) को सिद्धान्ततर्फ परिवर्तन भयो।

६. राष्ट्र-राज्य र लोकतान्त्रिक क्रान्तिहरू:
शासन लिखित संविधान, राष्ट्रवाद र नागरिक सहभागितामा आधारित प्रतिनिधिमूलक प्रणालीमा रूपान्तरण भयो।

७. औद्योगिक र कल्याणकारी राज्यको युग:
राज्यले आफ्नो भूमिका केवल शान्ति सुरक्षा कायम गर्ने कार्यबाट विस्तार गरी अर्थतन्त्रको नियमन र जनसमुदायका लागि सामाजिक कल्याण (Social Welfare) प्रदान गर्ने कार्यसम्म पुऱ्यायो।

८. दोस्रो विश्वयुद्ध पछिको विश्वव्यापी व्यवस्था:
शासन राष्ट्रिय सिमानाभन्दा बाहिर विस्तार भयो, जसमा अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाहरू, मानव अधिकारका मान्यताहरू र बहुपक्षीय सहयोग समावेश भए।

९. समकालीन डिजिटल र भूमण्डलीकृत युग:
शासन अब प्रविधि, पारदर्शिताको माग, पहिचानको राजनीति र जटिल अन्तरनिर्भरताद्वारा निर्मित परस्पर जोडिएका राष्ट्रिय र विश्वव्यापी नेटवर्कहरू मार्फत सञ्चालन हुन्छ।

अतः,
शासनको विकासक्रम ;-
दैवी अधिकार → संस्थागत अधिकार → सार्वभौमसत्ता → Global, नागरिक र डिजिटल शासन तर्फ उन्मुख भएको छ।

यस सँगसँगै हामीहरू शासनको विशेषता, शासनका प्रकारहरू, Good governance का कुराहरू पनि यसमा समेट्छौँ। ( समय भएमा सो कुराहरूलाई छोटोमा लेख्दा उत्कृष्ट हुन्छ)

10/03/2026

G2

शासनको अवधारणा (Concept of Governance)

जब हामी कुनै अवधारणाको बारेमा छलफल गर्छौं, हामी यसको परिभाषा र समयरेखा (Timeline) को बारेमा चर्चा गर्छौं। हामीले परिभाषाको बारेमा पहिले नै छलफल गरिसकेका छौं, अब हामी यसको समयरेखा र विकासक्रममा केन्द्रित हुनेछौं:

शासनको अस्तित्व मानव सभ्यता जत्तिकै पुरानो छ। प्रारम्भिक सभ्यताहरूमा राजाको छनोट र आवाज नै सर्वोच्च हुन्थ्यो। सम्पूर्ण नगर-राज्यहरू राजाहरूद्वारा शासित हुन्थे र ती निरंकुश प्रकृतिका थिए। राजासँग सबै शक्ति हुन्थ्यो र त्यतिबेला 'शासन' र 'सरकार' बीच कुनै भिन्नता थिएन

हामी यसको समयरेखालाई निम्नानुसार प्रस्तुत गर्न सक्छौं:

* मेसोपोटामियाको सभ्यता: हाम्बुराबीको संहिता (Code of Hammurabi), जसको अर्थ "आँखाको बदला आँखा" अर्थात् जस्तालाई त्यस्तै गर्ने प्रणाली अपनाइएको थियो।
* इजिप्टको सभ्यता:फराओहरूलाई दैवी शासक (ईश्वर-राजा) मानिने केन्द्रीकृत राजतन्त्र।
* ग्रीक सभ्यता: विभिन्न प्रणाली भएका नगर-राज्यहरू (Poleis); जस्तै एथेन्समा प्रजातन्त्र (नागरिक सभा), स्पार्टामा कुलीनतन्त्र (दुई राजाहरू र परिषद्) र अन्यत्र तानाशाही। यहाँ नागरिक सहभागिता वा सम्भ्रान्त वर्गको शासनमा जोड दिइन्थ्यो।
एरिस्टोटलले आफ्नो पुस्तक "द पॉलिटिक्स" मा भनेका छन्, "कुनै एक नागरिकले शासन गर्नुभन्दा कानुनले शासन गर्नु बढी उपयुक्त हुन्छ" ।
* बाइजान्टिन साम्राज्य: निरंकुश धर्मतन्त्र (Autocratic theocracy); जहाँ सम्राटलाई ईश्वरको प्रतिनिधिको रूपमा मानिन्थ्यो।

मध्य युग: विधिको शासन र राजतन्त्रतर्फको परिवर्तन

* म्याग्ना कार्टा (१२१५): यसले राजालाई पनि जनता सरह कानुनको मातहतमा राख्यो र राजा पनि नागरिकहरू जस्तै कानुनको अगाडि समान हुनुपर्छ भन्ने मान्यता स्थापित गर्‍यो ।
* इतिहासका महत्त्वपूर्ण घटनाहरू जस्तै 'पिटिसन अफ राइट्स' (Petition of Rights) र 'बिल अफ राइट्स' (Bill of Rights) ले इतिहासभरि शासनका मामिलाहरूलाई आकार दिन आधारशिलाको रूपमा काम गरे।
* वेस्टफेलियाको सन्धि (१६४८): यसले सार्वभौमसत्ता (Sovereignty) को अवधारणा दियो, जसले आधुनिक राज्यहरूको गठनको लागि बीउ रोप्यो [१६२]। यसले साना नगर-राज्यहरूबाट ठूला राज्यहरू निर्माण गर्न मद्दत गर्‍यो र १७ औं देखि १९ औं शताब्दीको बीचमा विश्वभर भएका विभिन्न क्रान्तिहरू मार्फत 'राष्ट्र' को अवधारणा उदय भयो।
* फ्रान्सेली अमेरिकी क्रान्ति: यी क्रान्तिहरूले विश्वभर संवैधानिक विकासको लहर ल्याए। यसलाई राजतन्त्रबाट गणतन्त्र/प्रजातन्त्र तर्फको परिवर्तनको रूपमा चिनिन्छ; जहाँ संसद, निर्वाचन र विधिको शासन सहितका संवैधानिक सरकारहरू बने। पछि कल्याणकारी राज्य र अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाहरूको पनि विकास भयो ।

२० औं शताब्दीको उत्तरार्ध (आधुनिक युग)

विश्व युद्ध पछिको अवधिले 'शासन' (Governance) र 'सरकार' (Government) बीच भिन्नता ल्यायो । यसमा विकासको मुख्य सरोकारवालाको रूपमा निजी क्षेत्र र नागरिक समाजलाई थपियो। साथै, LPG (उदारीकरण, निजीकरण र भूमण्डलीकरण) मा बढी जोड दिइयो र संयुक्त राष्ट्र संघ (UN) तथा SDG र MDG मार्फत विश्वव्यापी शासन (Global Governance) को अवधारणा अस्तित्वमा आयो ।

हालका परिवर्तनहरू (२१ औं शताब्दी)
हालका परिवर्तनहरूले बहुध्रुवीय विश्व (Multipolar world) र क्षेत्रीयतावादको बढ्दो महत्त्वलाई संकेत गरिरहेका छन्। Extremism को उदयसँगै त्यस्ता शक्तिको झुकाव बढ्दो छ, जसले गर्दा शासन प्रणालीलाई पनि सोही अनुसार आकार दिने सम्भावना छ।

निष्कर्ष
संक्षेपमा भन्नुपर्दा, शासन प्रणाली कबीला (Tribes) बाट नगर-राज्यहरूको निरंकुश राजतन्त्र हुँदै प्रजातन्त्र, गणतन्त्र र अन्ततः विश्वव्यापी शासनमा रूपान्तरण भएको छ । साथै, ओसबोर्न र गेब्लर (Osborne and Gaebler)को भिन्नता अनुसार: परम्परागत सरकारले 'रोइङ' (Rowing - प्रत्यक्ष सेवा प्रवाह) मा केन्द्रित हुन्थ्यो भने आधुनिक शासनले 'स्टेयिरङ' (Steering - नीतिगत दिशा निर्देश गर्ने र सार्वजनिक, निजी तथा स्वैच्छिक सबै क्षेत्रलाई परिचालन गर्ने) मा जोड दिन्छ ।

09/03/2026

G1
अब हामी शासन (Governance) को बारेमा चर्चा गर्नेछौं। यो राज्य संयन्त्रको मुटु वा इन्जीन हो। आउनुहोस्, यस विषयलाई विभिन्न शीर्षकहरूमा छलफल गरौं:

शासनको अर्थ (The Meaning of Governance)

विश्व बैंकको परिभाषा: विश्व बैंकले शासनलाई यसरी परिभाषित गर्दछ: "देशको विकासका लागि आर्थिक र सामाजिक स्रोतहरूको व्यवस्थापनमा शक्तिको प्रयोग गरिने तरिका नै शासन हो"
UNDP को दृष्टिकोण: संयुक्त राष्ट्र संघीय विकास कार्यक्रम (UNDP) ले शासनलाई "सबै तहमा देशका मामिलाहरू व्यवस्थापन गर्न आर्थिक, राजनीतिक र प्रशासनिक अधिकारको प्रयोग" को रूपमा हेर्दछ

तपाईंहरूमध्ये धेरैले परिभाषाबाटै कुरा बुझिसक्नुभयो होला, तर थप स्पष्ट पार्नका लागि—शासन भनेको कुनै पनि राज्य (वा निकाय) चलाउने अभ्यासहरूको समग्र रूप हो । हामी सबैलाई थाहा छ कि राज्य आफैं चल्न सक्दैन र यसलाई चलाउन केही न केही आधार चाहिन्छ। शासन नै त्यो संयन्त्र (mechanism), साधन (means) र माध्यम (medium) हो जसद्वारा कुनै निकाय वा संस्था सञ्चालन गरिन्छ । शासन एउटा समग्र शब्द हो जसले राज्यभित्रका पात्रहरू (actors) द्वारा राज्यलाई कसरी चलाइँदैछ भन्ने कुरालाई बुझाउँछ । राज्य कसले कसरी सञ्चालन गरेको छ भनेर छुट्टाउने पद्दति नै शासन हो। यसको दायरा फराकिलो हुन्छ। हाम्रो राज्य चलाउन प्रयोग हुने हरेक संयन्त्र, साधन, माध्यम ( नियम, ऐन , कानून, संस्था, राजनितीक प्रणाली, परराष्ट्र सम्बन्ध, पात्रहरू) सबै शासनलाई चलायमान गराउने तत्वहरू हुन्। यहि नै शासन भनि बुझ्नुपर्दछ।

(यो पढिसकेपछि तपाईंलाई स्पष्ट हुनेछ भन्ने आशा छ। यदि केही बुझ्नुभएको छैन भने, तल आफ्ना प्रश्नहरू लेख्नुहोला।)

यसलाई हामी G12,G3,.. गरि अगाडि लैजान्छौँ।

19/02/2026

cont..
(पोस्ट २)
राष्ट्र निर्माण
राष्ट्र निर्माण भन्नाले राष्ट्रिय पहिचानलाई प्रवर्द्धन गर्ने, साझा राष्ट्रियता निर्माण गर्ने, जनता बिचको सम्बन्धलाई गहिरो बनाउने जनाउँछ। यो राष्ट्रिय पहिचानलाई सुदृढ गर्दै राष्ट्रिय एकतालाई प्रवर्द्धन गर्ने प्रक्रिया हो। "विविधतामा एकता", "बहुलवाद", "सांस्कृतिक सम्मान", राष्ट्र निर्माणलाई प्रवर्द्धन गर्न मद्दत गर्ने मुख्य तत्वहरू हुन्। त्यसो भए, राष्ट्र निर्माणमा प्रयोग हुने तत्वहरू के के हुन्? जसको उत्तर हो, सांस्कृतिक, धार्मिक, जातीय, सामाजिक सम्बन्धलाई गहिरो बनाउन मद्दत गर्ने कुनै पनि कुरा, लैङ्गिक-तटस्थ विकास, आर्थिक साधन र स्रोतहरूको न्यायपूर्ण वितरण, राजनीतिक बहुलवाद, कानूनको शासनको सुनिश्चितता, क्षेत्रीय सन्तुलन कायम गर्दै क्षेत्रीय असमानता कम गर्ने विधि, पद्दति र कार्यहरू यसका तत्तव हुन् । साझा संविधान, साझा नागरिकता, राष्ट्रिय दिवस, राष्ट्रिय प्रतीक, राष्ट्रिय गानले पनि राष्ट्रिय एकतालाई सुदृढ पार्न मद्दत गर्दछ। त्यसैले, सरकारले सुरक्षा सुनिश्चित गर्न र आफ्ना जनताको लागि खुशीयाली जीवनयापनको वातावरण सिर्जना गर्न र राष्ट्र भित्रको विविधतालाई सम्बोधन गर्न गर्ने सबै कुराले राष्ट्र निर्माण गर्दछ। यो काम विभिन्न तरिका र माध्यमबाट जनताका मुद्दा र समस्याहरूलाई सम्बोधन गरेर गरिन्छ। It is the process of ensuring the commonality within the diversity, focusing on Unity in Diversity .

राष्ट्र निर्माण र राज्य निर्माण पर्यायवाची पनि हुनसक्छन् किनकि बलियो समावेशी संस्थाहरूले ( state building ) अन्ततः एकजुटको भावना भएको राष्ट्रिय वातावरण बनाउन सक्छन् जसले गर्दा जनता भित्र बन्धन र एकता बढ्छ।

तर राष्ट्र निर्माण राष्ट्र भित्रबाटै उजागर भएर आउने प्रकृया हो भने राज्य निर्माण बाह्य पात्रहरूबाट पनि हुन सक्छ। Fukuyama ले आफ्ना पुस्तकमा ,अफगान्सितान र ईराकको उदाहरण दिँदै राष्ट्र निर्माण बाह्य पात्रबाट सफल हुन नसक्ने भनि दर्शाएका छन्।

19/02/2026

अब हामी राज्य निर्माण र राष्ट्र निर्माण बारे छलफल गरौं।

(पोस्ट १)
राज्य निर्माण

राज्य निर्माण भनेको संस्थाहरूको सुदृढीकरण गर्नु हो। यसैले हामीले संस्थाहरू के हुन् भन्ने जान्नुपर्छ। संस्थाहरू भनेका नियम, मान्यता, संगठन तथा संरचनाहरूको समग्रता हुन् जसले समाजलाई शासन गर्ने, व्यवस्था कायम राख्ने, शक्ति वितरण गर्ने र आर्थिक क्रियाकलाप सञ्चालन गर्ने भन्ने निर्धारण गर्छन्। संस्था एउटा व्यापक शब्द हो जसले राज्य सञ्चालनको सम्पूर्ण रूपरेखालाई समेदट्छ— यसमा राज्यका सबै actors (पात्रहरू) र तिनका कार्यहरू समावेश हुन्छन्। त्यसैले, संस्थाहरू जति बलियो हुन्छन्, राज्य पनि उत्तिकै बलियो बन्छ।

प्रश्न उठ्छ;- राज्य निर्माणमा संस्थाहरूको भूमिका के हो ? संस्थाहरूले शासन प्रणालीलाई सबल रूपमा सञ्चालन गर्न विभिन्न भूमिका निर्वाह गर्छन्— जस्तै तर्जुमा कार्य गर्ने (एन, नीति, नियम), कार्यान्वयन गर्ने, नियमन गर्ने, अनुगमन तथा मूल्यांकन गर्ने, उत्प्रेरकको (Catalyst)को रूपमा काम गर्ने, समन्वय गर्ने, सहजीकरण गर्ने र वार्ता गर्ने। संस्थाहरूले नै कानून बनाउने, तिनका मातहतका यन्त्रहरूलाई नियमन गर्ने, शक्तिशाली संविधान निर्माण गर्ने, जीवन्त आर्थिक नीतिहरू बनाई तिनको प्रभावकारी कार्यान्वयन गर्ने, साधन तथा स्रोतहरूको न्यायोचित वितरण गर्ने, सामाजिक न्याय तथा कल्याण सुनिश्चित गर्ने, आशा र विकासको राजनीति प्रवर्द्धन गर्ने, सुरक्षा निकायहरूलाई सुदृढ बनाउने तथा सार्वजनिक सेवा प्रवाहलाई व्यवस्थित गर्ने काम गर्छन्।

संक्षेपमा भन्दा, संस्थाहरूले राजनीतिक, आर्थिक, सामाजिक तथा कानूनी पक्ष सुदृढ बनाउनेमा केन्द्रित हुन्छन्। यसो गर्दामा राज्य बलियो हुन्छ र सबल राज्य निर्माण गर्न सकिन्छ।

यो विषयलाई फ्रान्सिस फुकुयामाले आफ्नो पुस्तक "State Building"मा र Acemoglu and Robinsonको पुस्तक "Why Nations Fail" मा विस्तृत रूपमा चर्चा गरेका छन्।

18/02/2026

राष्ट्र र राष्ट्र vs राज्य
राज्य एक territorial अस्तित्व भएको तत्व हो भने राष्ट्र त्यो बन्धन हो जसले मानिसहरूलाई ठाउँ भित्र बाँध्छ। राष्ट्र, भावनाहरूबाट बनेको हुन्छ। राष्ट्रियता territorial aspect भन्दा पनि ठूलो हुन्छ, मानिस जहाँ भएपनि उसको राष्ट्रियता जागरूक भइरहने पक्ष हो, किनकि यसमा भावनात्मक गुण भएको हुन्छ। त्यसपछि प्रश्न उठ्छ, राष्ट्रलाई के ले बलियो बनाउँछ? विभिन्न जाति, धर्म, लिङ्ग, जातजातीका मानिसहरू बीचको भावनालाई गहिरो र गहिरो बनाउने कुनै पनि कुराने राष्ट्रियता बलियो बनाउँछ।
यो काम (राष्ट्र वा राष्ट्रीयतालाई) बलियो बनाउने काम कसरी गरिन्छ? राष्ट्रको साझा पहिचान;- साझा झण्डा, राष्ट्रिय गान, साझा संविधान, राष्ट्रिय प्रतीक, राष्ट्रिय रंग, राष्ट्रिय दिनहरू र राष्ट्र भित्र सामाजिक न्याय र सामाजिक समानताको सुनिश्चितता सिर्जना गरेर गरिन्छ। यो काम आर्थिक समृद्धिको बाँडफाँड, सामाजिक सुरक्षाको सुनिश्चितता र जनतालाई लोकतन्त्र प्रदान गर्ने माध्यमबाट पनि गरिन्छ। परिणाममुखी कानून, Problem Solving Policies , क्षेत्रीय समानताको प्रत्याभूति, न्यायपूर्ण सार्वजनिक सेवाको वितरण, सांस्कृतिक समायोजन ( Cultural Pluralism) पनि राष्ट्र निर्माण वा जनता बीचको सम्बन्धलाई गहिरो बनाउँछन्।
त्यसैले, राष्ट्र एउटा भावनात्मक अस्तित्व हो जसले मानिसहरूलाई भित्र बाँध्छ, जनतामा राज्यसँगको सम्बन्धलाई बलियो बनाउँछ जबकि राज्य भौगोलिक संयन्त्र हो।

17/02/2026

२०२५ मा धेरै देशहरूले विद्रोह, विरोध, आन्दोलन र क्रान्तिहरूको सामना गरे। केहीमा विरोधहरू आफैंमा स्थिर भए भने केहीमा तिनीहरू अराजकतामा परिणत भए जसले गर्दा सरकार परिवर्तन भए। तिनीहरूलाई Zen-G विरोधको रूपमा नाम दिइएको छ। विरोधको main stakeholder भएकाहरूले राज्य, राष्ट्र, सरकार, राजनीतिक दलहरू, शासन र अन्य धेरै पक्षहरूको बारेमा जान्न आवश्यक छ।
राज्य भनेको त्यस्तो संस्था हो जसको निश्चित भू-भाग, सरकार, स्थायी जनसंख्या र अन्य राज्यहरूसँग सम्बन्ध राख्नसक्ने क्षमता हुन्छ (मोन्टेभिडियो कन्भेन्सन)। कुनै पनि राज्यको अस्तित्वको मूल भनेको सार्वभौमसत्ता र यसको सुरक्षा हो। राज्य धेरै actors मिलेर बनेको हुन्छ। राज्यका actors सरकारी र गैर-सरकारी संस्थाहरू हुन्। हामी आगामी चरणमा यी विषयहरूमा छलफल गर्नेछौं।

Address

Kathmandu
Kathmandu

Website

Alerts

Be the first to know and let us send you an email when मेरो पनि भन्नु छ posts news and promotions. Your email address will not be used for any other purpose, and you can unsubscribe at any time.

Shortcuts

Share

Category