Seklerszczyzna - niedocenione węgierskie serce Rumunii

21/02/2016

i wspaniałe Torockó również żegnało karnawał i zimę .....

local correspondent expression for the Mardi Gras or Rio Carnival

08/02/2016

Pochowanie karnawału przed Wielkim Postem jest starożytnym zwyczajem w tym regionie, jest przechowaniem przedchrześcijańskich tradycji. Uroczystości związane z przemijaniem zimy, i tym symbolicznym "pogrzebem" są pełne śmiechu i zabawnych scen w maskowej paradzie.

Późniejszym objawem wiary starożytnych pogan jest rozpalanie ognia odpychającego/odganiającego zimę, maski i rymowane powiedzonka jak również poziom hałasu i przesadna radość towarzysząca całej ceremonii.

W zależności od regionu (nawet wioski) zmienia się harmonogram rytuałałów pogrzebowych i związanych z nimi zwyczajów ludowych.

Złą zimę przedstawia zazwyczaj ubrana słomiana kukła (Elijah), która jest poważnie chora a stany chorobowe ustala "lekarz". Potem umiera i zaczyna się żałoba, pożegnanie, któremu towarzyszą żarty i okazywanie "uznania" mieszkańcom wsi oraz starszyźnie

Następnie tłum wyciągna zimę i towarzyszy jej w jej ostatniej drodze, aż do miejsca do tego wyznaczonego (najczęściej jest to granica wioski), i tam spala słomianą kukłę.

W tej ostatniej drodze towarzyszą zimie zwierzęta, diabły i inne dziwne postacie w wyróżniających się strojach, jak i głośny stukot bębnienie i gwizdy.

Od 1990 roku, co roku organizowane jest Wojewódzkie Pożegnanie Karnawału, w którym biorą udział przedstawiciele całego województwa Hargita (a poza tym oczywiście w większości z tych miejscowości odbywa się jeszcze to najbardziej tradycyjne pożegnanie)

08/02/2016

oto jak Seklerszczyzna żegna karnawał (Wojewódzki "Pogrzeb Karnawału" - Farsangtemetés w Hargicie)

16/10/2014

"....Az Isten az első napon megteremté Székelyföldet. Körülnézett, s látván milyen szép és jó, kedvet kapott hozzá, s megteremtette mellé a világot is...."

".... Pierwszego dnia Bóg stworzył Seklerszczyznę. Rozejrzał się dookoła, jak pięknego i wspaniałego tworu dokonał, polepszył mu się humor i stworzył obok resztę świata...."

15/10/2014

marketing w wersji Seklerskiej :)

A kaczkiás bajszú, népviseletbe öltözött Pista bá' 11 cm magas és érezni rajta erdeink illatát, hisz fából készült.Ő dísztárgy, ajándéktárgy, de játék is az ...

19/06/2014

największa węgierska (katolicka) msza w Rumunii

29/01/2014

"Węgry i Polska to dwa wiekuiste dęby, każdy z nich wystrzelił pniem osobnym i odrębnym, ale ich korzenie, szeroko rozłożone pod powierzchnią ziemi, i splątały się, i zrastały niewidocznie. Stąd byt i czerstwość jednego jest drugiemu warunkiem życia i zdrowia". Stanisław Worcell (1849)

29/01/2014

"Magyarország és Lengyelország két örökéletű tölgy, melyek külön törzset növesztettek, de gyökereik a föld alatt messze futnak, összekapcsolódtak és láthatatlanul egybefonódtak. Ezért egyiknek léte és erőteljessége a másik életének és egészségének feltétele." Stanisław Worcell (1849)

A magyarok és a lengyelek kapcsolata igen erős volt a történelem folyamán, egészen az Árpád-kortól napjainkig. A magyar és a lengyel nép kapcsolatait az Árpádok és a Piastok korában dinasztikus érdekek befolyásolták. Családi kapcsolatok fűzték egymáshoz a két uralkodó házat, ha kellett egymásnál találtak menedéket, vagy kértek segítséget. Ez elmondható általában a két nép egész történelmi kapcsolatára.

Ráadásul 2007 óta, március 23. a Magyar-Lengyel Barátság Napja.

28/01/2014

Tudtátok-e, hogy Lengyel Magyar két jó barát? persz, hogy igen... ezért nálunk is állnak székely kapuk. Három településen is: Tarnówban, Stary Sączban és még Koszyce Wielkieben. Mind a három kapút ajándékban kaptunk Székelyektől. A Tarnówi székely kapu Bem József és Petőfi Sándor nevét viseli, a Stary Sączi székely kapu védő szentjei Kinga és Hedvig.

28/01/2014

Bramy Seklerskie, czyli oczko w głowie wielu Seklerów to bogato rzeźbione i malowane bramy wjazdowo-wejściowe do posiadłości. Składają się z dwóch części: małej bramy (dla pieszych) oraz dużej bramy, która musiała być taka wysoka, żeby wóz wypełniony sianem mógł przez nią przejechać. Wielkość i zdobienie bramy zależą od zamożności gospodarza. Obok przeróźnych symboli pochodzenia zarówno europejskiego jak i azjatyckiego oraz symboliki kolorów, na bramach można znaleźć także krótkie wierszyki, zdania, proste rymowanki świadczące o gościnności i otwartości Seklerów. Jednym z najczęściej spotykanych zdań to: "Pokój wchodzącym, błogosławieństwo wychodzącym".
Dla turystów zainteresowanych tymi cudami sztuki rzeźbiarskiej punktem obowiązkowym na mapie zwiedzania Seklerszczyzny jest wioska Máréfalva (rum. Satu Mare), znajdująca się w okolicy miasta Odorheiu Secuiesc .... Specyficznie wybudowana wioska (ciągnąca się na kilkanaście kilometrów wzdłóż głównej drogi prowadzącej z Odorheiu do Miercurea Ciuc) pozwala podziwiać różnorodność tych bram, ponieważ prawie każdy dom znajdujący się wzdłuż drogi jest wyposażony w takową.
Tam też mieszka Kovács Piroska – emerytowana już nauczycielka etnografii, która również szczególnie upodobała sobie bramy seklerskie, jako część seklerskiej tożsamości narodowej.
W 2000 roku wydała książkę, której polski tytuł brzmiałby „Bramy Seklerskie w Máréfalva”, w której znajduje się wiele informacji na temat Seklerów, bram, rzeźbiarzy oraz symboliki.
To ona rozpoczęła ruch ochrony bram seklerskich. Zauważyła, że bramy są ważne dla mieszkańców wioski a dla turystów są wielką atrakcją turystyczną. To dzięki niej wiele z najstarszych bram trafiło na listę narodowych zabytków, a części już zdemontowanych bram mogły trafić do muzeum a nie do pieca. To ona rozbudziła w ludziach tą świadomość, że to jest coś niepowtarzalnego na skalę światową i warto dbać o te bramy, nie tylko dla tradycji oraz zachowania tożsamości, ale również dla przyciągnięcia turystów oraz pieniędzy do wioski. Co roku odbywa się tam również tygodniowy obóz dla dzieci, na którym można się zapoznać z tajnikami rzeźbiarstwa i malowania na drewnie.

27/01/2014

Kopjafa czyli słupowe nagrobki szeklerskie – "drewniana kopia", "drewniany słup"; lub fejfa – "drzewo głowowe", stanowią jeden z charakterystycznych elementów kultury Szeklerów. Pierwotnie stawiane na szeklerskich grobach, obecnie spotykane są na całych Węgrzech w roli tradycyjnych, staromadziarskich pomników; jednym z takich pomników jest np. Pomnik Męczenników Katynia w Tatabánya.
W Polsce postawiono kilka takich słupów na grobach węgierskich bojowników lub ku czci osób zasłużonych dla Węgier.
Szeklerskie nagrobki mają formę włóczni wbitej drzewcem w ziemię. Kształtem łudząco przypominają jakuckie koniowiązy, wykorzystywane również w rytuałach magicznych i pogrzebowych. Oznaczanie miejsca pochówku słupem drewnianym lub kamiennym było bardzo częste wśród tureckich ludów koczowniczych zamieszkujących stepy.

Nagrobek szeklerski składa się z trzech podstawowych elementów, tzw.:
głowy
tułowia
nogi (na której, bywało, rzeźbiono inskrypcję w piśmie rowasz lub alfabetem łacińskim stylizowanym na rowasz
Czasem, pomiędzy głową i torsem, wyodrębniano szyję.
Każdy z tych elementów był znaczący, informował o płci, wieku lub statusie zmarłego.
Męskie i chłopięce kopjafa charakteryzowały się zazwyczaj występowaniem zwieńczenia w formie gałki i hełmu, kielicha lub odwróconej gruszki, bądź zamkniętego tulipana.
Stylizowana róża lub otwarty tulipan wieńczące słup, korale na szyi i gwiazda w talii znajdowały się na kobiecych i dziewczęcych nagrobkach.
Wiek zmarłego określała wysokość, grubość i kolor słupa.
Pod przysadzistymi i pękatymi, w ciemnych kolorach, pochowani byli ludzie starzy. Czasami drewno było dodatkowo malowane i kolor ciemnobrązowy odnosił się do mężczyzn, a ciemnoniebieski do kobiet. Jeśli nie były malowane, to rzeźbiono je z ciemnego drzewa, np.: dębu.
Nagrobki młodych ludzi są wysokie lub cienkie, w jasnych kolorach, rzeźbione z jasnego drewna (sosna, lipa, brzoza). Kopjafa młodych małżonków były zazwyczaj bardziej ozdobne niż kawalerów i panien.
Słupy nad dziecięcymi grobami były niskie, często dodatkowo pobielane, mało ozdobne, składające się czasami jedynie z głowy i nogi.

27/01/2014

Seklerzy bez dwóch zdań są węgierskojęzyczni, obecnie mają też węgierską świadomość narodową, a wielu badaczy uważa ich również za odłam Węgrów, jednak ich pochodzenie nie jest jeszcze całkowicie zbadane. Niewielkie grupy uczonych reprezentują pogląd, iż są oni pochodzenia huńskiego, awarskiego, gepidzkiego, kabarskiego lub wołoskiego. Istnieje też teza identyfikująca ich ze wzmiankowanymi na początku XI wieku "Czarnymi Węgrami" oraz z potomkami zmadziaryzowanych w XII wieku Pieczyngów lub Połowców. Jako dowód innego niż madziarskie pochodzenia Seklerów przytacza się charakterystyczne dla nich słupowe nagrobki (węg. kopjafá) i bramy seklerskie (węg. székely kapu). Przytaczana w tym miejscu bywa również występująca początkowo dwujęzyczność ugrofińsko-turecka, choć w roku 950 cesarz bizantyjski Konstantyn VII nazywa samych Węgrów mylnie Turkami. Węgierski jako język wiodący ugruntował się wśród Seklerów ostatecznie w średniowieczu (ok. X wieku).
Bywa, że jako domniemane dowody odrębności przytaczane jest pismo rowasz (węg. rovásírás) i legendy o huńskim pochodzeniu, jednak oba te argumenty są błędne, gdyż tego pisma Węgrzy używali powszechnie w czasach przedchrześcijańskich, zaś jedynie Seklerzy używali go dłużej, po części aż do ok. 1850 roku.

Nazwa ludu Seklerów, Székely, wywodzona bywa od węg. szegély - "granica" i starowęg. szegel - "strażnik granic", co byłoby zgodne z funkcją spełnianą w przeszłości przez społeczność seklerską.

Można powiedzieć, że są to tacy polscy górale... wytrwali, twardzi, przedsiębiorczy, konserwatywni, zakochani w swojej ziemi i swoich górach. Ich narodowe przysłowie głosi, że kobieta to nie człowiek, piwo to nie alkohol a niedźwiedź to nie zabawka...