23/07/2025
บ้านชินประชา อังม่อเหลาแห่งแรกของภูเก็ต
“บ้านชินประชา” สร้างขึ้นในปลายรัชสมัยรัชกาลที่ 5 ราวปี พ.ศ. 2466 โดยพระพิทักษ์ชินประชา หรือ ตันม่าเสียง (ต้นสกุลตัณฑวณิช) บุตรชายของหลวงบำรุงจีนประเทศ หรือ ตันเนียวยี่ ชาวจีนฮกเกี๊ยนที่เดินทางมายังประเทศไทยในปี พ.ศ. 2397 หรือปลายรัชสมัยรัชกาลที่ 4 เพื่อมาประกอบกิจการทำเหมืองแร่ดีบุกและค้าขายที่เกาะปีนัง
พระพิทักษ์ชินประชาหรือตันม่าเสียง ผู้สร้างบ้านหลังนี้ ถือกำเนิดที่เกาะภูเก็ตในปี พ.ศ. 2426 เมื่ออายุได้ 20 ปี ท่านได้สร้างบ้านหลังนี้ ปัจจุบันตั้งอยู่ที่ถนนกระบี่ ตำบลตลาดเหนือ ภายในพื้นที่รั้วบ้านชินประชา ประกอบด้วยบ้านหลังใหญ่อีกหนึ่งหลัง นั่นก็คือ “บ้านพระพิทักษ์ชินประชา” ซึ่งปัจจุบันที่ที่ทำการของร้านอาหารไทย Blue Elephant ในส่วนของ “บ้านชินประชา” ปัจจุบันได้รับการจัดการ ดูแล และเปิดเป็นแหล่งเรียนรู้พิพิธภัณฑ์ให้เรียนรู้เรื่องวิถีบาบ๋า ย่าหยา
“บ้านชินประชา” สถาปัตยกรรมสไตล์ ชิโน-โปรตุกีส ในความหมายคือ บ้านทรงยุโปรที่ตกแต่งภายในด้วยความเชื่อแบบคนจีน ลักษณะของบ้านไม่ได้มีมุกทรงโค้งหน้าบ้านแบบอังม่อเหลาแห่งอื่นๆ บ้านหน้าแคบ ตัวบ้านยาวลึกเข้าไป แบ่งพื้นที่ออกเป็น 3 ส่วน คือ คือส่วนหน้า สำหรับต้อนรับแขกผู้มาเยือน ส่วนกลางเป็นส่วนห้องโถงใหญ่ของบ้าน และส่วนหลังที่เป็นห้องกินข้าวและห้องครัว โครงสร้างไม่ว่าจะเป็น เสา กระเบื้อง กำแพง ล้วนแล้วแต่ใช้วัสดุและรูปแบบจากตะวันตกทั้งสิ้น ซึ่งสอดคล้องกับเส้นทางการค้าการขนส่งทางเรือที่ภูเก็ตอยู่ใกล้โซนเมืองอาณานิคมของตะวันตกมากกว่าทางฝั่งกรุงเทพมหานคร (สยาม) ทำให้ข้าวของเครื่องใช้ต่างๆ ได้รับอิทธิพลมาจากตะวันตก อีกทั้งในยุคสมัยที่ต้องทำการค้ากับชาติตะวันตก การสร้างความมัดเทียมกันก็เป็นเหตุผลหนึ่งที่จะช่วยในเรื่องการค้าขายที่จะไม่ถูกเอาเปรียบ แต่วิถีชีวิตของชาวจีนฮกเกี๊ยนที่อยู่ในสายเลือดนั้นก็ยังคงเข้มข้นเมื่อก้าวเท้าเข้าไปในบ้านจะพบว่าการจัดการผังบ้านเป็นไปตามความเชื่อของคนจีน ไม่ว่าจะเป็นรูปแบบการวางประตู หรือการวางผังด้านหลังในเตี้ยกว่าหน้าบ้านเพื่อเก็บเงินทองไม่ให้รั่วไหล อีกทั้งบ่อน้ำกลางบ้านก็เป็นความเชื่อเรื่องความอยู่เย็นและอุดมสมบูรณ์ ทว่าเมื่อมองย้อนกลับไปรูปแบบที่กล่าวมาข้างต้นก็สอดคล้องกับหลักการออกแบบทางสถาปัตยกรรมเช่นกัน ในแง่ของทิศทางและช่องลม การระบายความร้อนภายใน เป็นต้น
ปัจจุบันบ้านชินประชาเปิดเป็นพิพิธภัณฑ์ให้เข้าชม โดยชนะชนม์ ตัณฑวณิช ทายาทรุ่นที่ 5 เป็นผู้ดูแลและคอยให้ข้อมูลความรู้แก่ผู้สนใจ ของใช้ภายในบ้านได้รับการดูแลและจัดวางเสมือนยังมีผู้ใช้ชีวิตอยู่ เพื่อให้ผู้เข้าเยี่ยมชมได้ซึมซับถึงวิถีชีวิตของชาวเพอรานากันและเรียนรู้ประวัติศาสตร์ของจังหวัดภูเก็ตได้ในเวลาเดียวกัน
สำหรับบ้านชินประชา ตั้งอยู่ที่ ตำบลตลาดเหนือ อำเภอเมืองภูเก็ต จังหวัดภูเก็ต เปิดให้เข้าชมตั้งแต่เวลา 08.00-16.30 น. สามารถสอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่เบอร์โทรศัพท์: 076-211-281
อ้างอิง
https://www.phuket.go.th/
https://www.sarakadeelite.com/lite/phra-pitak-chinpracha-airbnb/
https://themomentum.co/outandabout-chin-pracha/
ภาพประกอบ :
บ้านชินประชา จังหวัดภูเก็ต
https://www.phuket.go.th/webpk/poem.php?str=บ้านชินประชา-ภูเก็ต
#มหกรรมศิลปะร่วมสมัยนานาชาติ
#ภูเก็ต
