18/12/2019
LẠI CHUYỆN Ô NHIỄM VÀ CHỈ SỐ AQI
2 ngày hôm nay đồng loạt các báo lớn có những bài gây sốc về thực trạng ô nhiễm môi trường ở Hà Nội. Báo Tuổi trẻ thì giật title "Ô nhiễm không khí lên mức khủng khiếp, song tất cả im lặng", báo Thanh niên thì có bài "Hà Nội đội sổ về không khí". Báo Vietnamnet thì có bài "Báo động đỏ về ô nhiễm, cơ quan chức năng đâu rồi" ... Và nhiều tờ khác nữa, toàn những nội dung vô cùng đáng sợ.
Chuyện sẽ chẳng có gì to tát, nhưng việc báo chí đang cố gắng gợi cho độc giả suy nghĩ về chuyện chính quyền đã cố gắng dối trá, che đậy sự thật về chuyện ô nhiễm môi trường, thì nó rất giống gã Chí Phèo. Kiểu như rằng UBND thành phố đã vô trách nhiệm, thờ ơ với sức khỏe người dân vì không chịu khắc phục hậu quả, vì đây là lỗi của Hà Nội.
Tôi đọc buồn cười không chịu được!
Trước hết, để tránh một số thành phần tay nhanh hơn não cố gắng đánh tráo khái niệm để chửi, nhớ là bài viết này không nói rằng Hà Nội không ô nhiễm. Bài viết này nói về thói quen cào phím ăn vạ, tính xấu đổ lỗi và cái gì cũng muốn của nhiều kẻ bất mãn.
Thứ nữa, đừng đánh tráo khái niệm rằng tôi lấy cái xấu hơn để bênh vực cho sự ô nhiễm của thành phố. Chỉ là tôi muốn cho các nhà dân chủ biết thêm về chỉ số AQI của một vài quốc gia tiên tiến trên thế giới trên ứng dụng các bạn vẫn tin tưởng là nhất. Nhìn đi, bảng số liệu bên phải về chỉ số ô nhiễm AQR của Tây Ban Nha, Ấn Độ, Anh và siêu cường Mỹ Lệ Long Lanh Quốc.
Vào đọc cmt trên các post từ page các báo, thấy có nhiều bạn trẻ than vãn quá, kẻ thì tự nhục người thì chửi Chính quyền với vẻ trào phúng. Tôi xin đưa ra góc nhìn của mình như sau.
1. AQI là gì? Và nguyên nhân vì sao 5 ngày gần đây AQI của Hà Nội thường vượt báo động đỏ.
AQI là chỉ số được tính toán từ các thông số quan trắc các chất ô nhiễm trong không khí nhằm cho biết tình trạng chất lượng không khí và mức độ ảnh hưởng đến sức khỏe con người.
Ôi, nhìn vào ranking những thành phố "ô nhiễm nhất thế giới đi", 5 ngày liên tục Hà Nội đều có mặt trong Top 10, sợ chưa? Và nhiều bạn hẳn sẽ đau khổ, kiểu: ô nhiễm môi trường mà gian dối là đặc sản của Cộng sản Việt Nam đấy. Rồi bọn tham quan chỉ biết vơ vét, Chính quyền có bao giờ để ý đến sức khỏe người dân đâu... Bla blo các thứ các kiểu, đại loại thế.
Cái tiên sư chúng nó, sao không lấy kết quả cập nhật vào trưa hôm qua, khi nắng lên Hà Nội thoát top 10. Còn nguyên nhân vì sao nắng lên chỉ số AQI của Hà Nội lại giảm, sẽ giải thích ở phần sau.
Các nhà thông thái học, môi trường học, hành tinh xanh học đã thử đặt ra câu hỏi, tại sao chỉ một tuần mà chỉ số AQI của Hà Nội lại tăng đột biến đến 60-80 đơn vị chưa? Hay do chính quyền lén lút thử vũ khí hạt nhân, lén lút đổ thủy ngân ra sông Tô Lịch, thả dầu luyn vào sông Đà.
Xin thưa, lý do không giống như các chuyên gia mạng phân tích đâu. Trả lời với các bạn rằng: chỉ số không khí AQI của Hà Nội sẽ được đo bởi các trạm quan trắc, nó biến đổi rất mạnh là vào buổi sáng sớm. Hà Nội thuộc miền Bắc, mà khi "Hà Nội vào thu cây cơm nguội vàng, cây bàng lá đỏ" thì còn xuất hiện thêm đặc sản là không khí lạnh.
4 ngày nay, cả thành phố bị bao phủ bởi lớp sương mù dày đặc bất thường, trời cũng trở lạnh hơn. Dưới ảnh hưởng của không khí lạnh nên buổi sáng có sương mù rất dày, đặc biệt là ngày hôm nay 14/12, vậy nên khói bụi không khuyếch tán lên cao được và bị ngưng tụ lại gây ra việc chỉ số không khí tăng lên quá ngưỡng an toàn. Vậy nên đo AQI lúc 7h30' sáng thì chỉ số AQI sẽ "siêu to khổng lồ" là điều đương nhiên.
Trưa ngày hôm qua, 13/12, khi mặt trời hửng nắng và nhiệt độ tăng, sương mù tan hết và khói bụi thoát được bay lên cao, chỉ số AQI đã về mức an toàn đấy thôi.
Hà Nội ô nhiễm không? Có, ô nhiễm bỏ mẹ. Không thể phủ nhận Hà Nội đang là một trong những thành phố ô nhiễm nhất thế giới. Nhưng tình trạng đáng báo động như 5 ngày vừa qua với chỉ số "siêu to khổng lồ" chỉ xảy ra ở sáng sớm, và sau 17h chiều, thời điểm sương mù và giờ cao điểm các phương tiện giao thông đổ ra đường, chứ nó không kéo dài trong cả ngày.
Xin nhấn mạnh lại lần nữa dành cho các bạn không có kỹ năng đọc hiểu: Tôi không có ý đồ bênh vực Hà Nội, hay nói Hà Nội sạch đẹp trong lành đâu. Mà chỉ muốn nói: Cái chỉ số AQI cao ngất ngưởng kia nó không phản ánh đúng thực trạng không khí của Hà Nội.
Nói chung, trẻ con ở thành phố lớn sẽ phải chịu thiệt vì không khí ở đây ô nhiễm, đâu như trẻ con ở vùng quê được hít "hương đồng gió nội", và cũng vì phải ngừa quá nhiều thứ từ bé nên sức đề kháng của trẻ con thành phố kém trẻ nhỏ ở quê là điều dễ hiểu.
2. Chỉ số ô nhiễm không khí AQI đo trong 1 thời điểm sẽ không đại diện cho bức tranh toàn cảnh của môi trường Hà Nội.
Đầu tiên, cần biết rằng AQI không phải là một chỉ số hoàn hảo. Nó được xây dựng dựa trên công thức chuyển đổi số đo PM 2.5 thôi, trong khi để đánh giá tổng thể chất lượng không khí thì còn cần các chỉ số khác như PM10, lượng CO2 trong không khí...
Thứ 2 là tại Việt Nam, các thiết bị quan trắc sẽ chỉ đặt ở một vài địa điểm ở HN. Và dĩ nhiên các thiết bị này chỉ có thể đưa ra chỉ số chất lượng không khí tại khu vực lân cận quanh đó. Vậy nên, có thể cùng 1 thời gian, cùng ở Hà Nội song chỉ số AQI sẽ rất khác nhau song app mà chúng ta nhận được đều chỉ là 1 chỉ số. Nó chỉ có mang tính tham khảo, là chỉ số cục bộ, chứ không thể đại diện cho chất lượng không khí toàn thành phố.
Để cho các bạn sính ngoại bớt gạch đá, các bạn thử nhìn vào chỉ số của Mỹ Lệ Long Lanh Quốc, hay của Sing - quốc đảo sư tử được các bạn ngợi ca là "xanh - sạch - đẹp nhất thế giới đi", xem nó đang đứng ở vị trí bao nhiêu? Nhớ là chú ý trong khoảng 4-5 khung giờ nhé!
3. Thực trạng đáng báo động về ô nhiễm không khí.
Trước tiên, phải nói rằng vấn đề ô nhiễm thực sự đáng quan ngại, nó ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của người dân sinh sống. Phải biết không khí và nước là hai nguồn tài nguyên quan trọng nhất tạo nên và duy trì sự sống. Người ta có thể nhịn ăn nhiều ngày, nhưng không thể nhịn uống, càng không thể nhịn thở chỉ trong vài phút. Sống trong môi trường ô nhiễm, con người chúng ta dễ bị mắc nhiều bệnh về hô hấp.
Nhưng xin các bạn đừng vội chửi chính quyền dù có thể lần này lỗi bởi 1 phần của chính quyền. Chẳng đúng còn gì, đứng hàng top các thành phố ô nhiễm đều thuộc Việt Nam và Trung Quốc, các nước XHCN đấy.
Các bạn ạ, nhìn mặt tiêu cực rồi, giờ đến mặt tích cực. Đây là cái giá phải trả cho việc đô thị hóa. Càng là thành phố đang trong giai đoạn phát triển, càng quy hoạch càng xây dựng nhiều thì sẽ càng ô nhiễm. Bắc Kinh đã từng 10 năm liên tục là thành phố ô nhiễm nhất thế giới đấy thôi.
Anh, Pháp, Mỹ đã trải qua quá trình công nghiệp hóa rất lâu trước đó. Vác công xưởng của họ giờ đều đã dời về các nước đang phát triển, sẽ là không công bằng nếu như giờ các nước đế quốc ấy bắt một Việt Nam đang đô thị hóa như vũ bão phải cắt giảm hết khí thải.
Ngược dòng thời gian mấy trăm năm trước, trong quá trình công nghiệp hóa, Anh Quốc từng là quốc gia ô nhiễm nhất thế giới, là "xứ sở sương mù" đấy. Nói vậy để các bạn biết, quá trình đô thị hóa, mật độ dân số và quy hoạch mới chính là nguyên nhân dẫn đến sự ô nhiễm. Lỗi do chính quyền, nhưng không chỉ vì CQ bởi buộc phải chọn lựa điều này. Lỗi còn do sự lựa chọn của người dân nữa.
Ở Hà Nội, theo thống kê năm 2018, dân số khoảng 8 triệu người, 6 triệu xe gắn máy, 600 ngàn ôtô, và sự bùng phát các công trình xây dựng do quá trình đô thị hóa nhanh, cùng với việc tiêu thụ 40 triệu kwh điện và hàng triệu lít xăng dầu mỗi ngày… đã gây ra nguồn phát thải khí nhà kính gây biến đổi khí hậu và làm suy giảm chất lượng không khí của thành phố.
Các bạn đừng đổ xô ra thành phố mưu sinh nữa. Các bạn chịu đạp xe hoặc đi bus thay vì mỗi người một chiếc xe máy. Các bạn đừng bật điều hòa, các xưởng chế tác công nghiệp vừa và nhỏ ở Hà Nội đóng cửa hết. Ngừng đô thị hóa và xây cao tốc với cao ốc đi ... Cam đoan chỉ số AQI sẽ giảm nữa nữa nữa.
Theo ý kiến người viết, để khắc phục cần có phương pháp tiếp cận vấn đề khác là "từ dưới lên" chứ không phải "từ trên xuống" như hiện tại. Nghĩa là đừng đổ lỗi do cộng sản, mà lỗi còn do người dân ồ ạt đổ xô lên đô thị mưu sinh, và đô thị ấy đang trong quá trình xây dựng và kiến thiết.
Nhìn Bắc Kinh trước đây, hay nhìn Dubai hiện tại, rồi cả Hà Nội nữa. Ô nhiễm lắm đấy. Nhưng để ý mà xem, 5 năm liên tục Bắc Kinh là thành phố ô nhiễm nhất thế giới, nhưng khi việc quy hoạch và đô thị hóa dần hoàn tất, chất lượng môi trường của Bắc Kinh giờ như thế nào?
Thôi thì mỗi người dân cùng chung tay cố gắng. Bớt đổ xô lên đô thị lớn mưu sinh, bớt đốt một cái bếp than tổ ong, hay sử dụng nhiều hơn các dịch vụ Giao thông công cộng đi.
Lỗi có thể do chính quyền một phần, nhưng thực ra cũng bởi chính bản thân chúng ta cả mà thôi!
St
