26/08/2026
پوتین به‌زودی فرمان بسیج عمومی را صادر خواهد کرد؛ شاید این همان لحظهٔ «پسران در تابوت‌های رویین» او باشد
این ارتشی نیست که با اعتماد به نفس به‌سوی پیروزی پیشروی کند؛ این یک چرخ‌گوشت است که جوانان را در مقیاسی صنعتی می‌بلعد.
نوشتهٔ همیش دِ برِتون-گوردون
منبع: روزنامهٔ دیلی تلگراف
چهار شنبه ۲۶ اگست ۲۰۲۶ مطابق ۴ سنبله ۱۴۰۵
لینک مطلب:
در کامنت اول
اگر، چنان‌که به‌گونهٔ گسترده انتظار می‌رود، ولادیمیر پوتین پس از انتخابات نمایشی ماه سپتامبر در روسیه فرمان بسیج عمومی را صادر کند، ممکن است دریابد که صرفاً ۳۰۰ هزار مرد دیگر را جمع‌آوری نمی‌کند تا به جنگ ناکامش در اوکراین بفرستد؛ بلکه شاید همان کسانی را بسیج کند که سرانجام این جنگ را به پایان خواهند رساند.
- آیا این می‌تواند به لحظهٔ «پسران در تابوت‌های رویین» پوتین تبدیل شود؟
این عبارت در روسیه یادآور خاطره‌ای تلخ و هولناک است. در جریان جنگ شوروی در افغانستان، اجساد سربازان روسی ــ که بیشترشان سربازان جوانِ دورهٔ مکلفیت بودند ــ در تابوت‌های رویین به خانه فرستاده می‌شدند. مادران سربازان روسی به‌سوی کرملین راهپیمایی کردند و خواستار بازگرداندن پسران‌شان به خانه شدند. پس از آن‌که حدود ۱۸ هزار سرباز شوروی کشته شدند، فشار سیاسی به حدی رسید که دیگر نمی‌شد آن را نادیده گرفت. سرانجام ارتش سرخ در سال ۱۹۸۹ از افغانستان عقب‌نشینی کرد.
در همان سال، کتابی با عنوان پسران در تابوت‌های رویین (Boys in Zinc، که گاهی Zinky Boys نیز ترجمه شده است)، نوشتهٔ سوتلانا الکسیویچ، منتشر شد که جنگ و پیامدهای آن را مستند می‌کرد. این کتاب بحثی عظیم را در داخل کشور برانگیخت. تابوت‌های رویینی که از افغانستان بازمی‌گشتند و اندوه و خشمی که با خود به همراه می‌آوردند، نه‌تنها در پایان جنگ، بلکه در فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی نیز عامل مهمی بودند.
پس چرا اکنون، پس از آنچه اوکراین رقم حیرت‌انگیز ۱.۵ میلیون تلفات روسیه می‌خواند، در مقایسه با آن زمان شورش عمومی چندانی دیده نشده است؟
پاسخ شاید در این نهفته باشد که چه کسانی کشته می‌شوند. پوتین در بخش بزرگی از این جنگ توانسته است از فرستادن اجباری سربازان مکلفِ روس‌تبار به جنگ خودداری کند. صفوف ارتش روسیه با زندانیان، مزدوران، اقلیت‌های قومی و مردانی از مناطق فقیرتر پُر شده است؛ کسانی که یا با معاش‌هایی جذب شده‌اند که بر اساس معیارهای روسیه فوق‌العاده بلند است، یا با وعدهٔ آزادی از زندان.
برای نخبگان مسکو و سن‌پترزبورگ، این مردان ــ اگر بی‌پرده گفته شود ــ قابل قربانی‌کردن‌اند. پسران خود آنان به اوکراین فرستاده نمی‌شوند، مگر این‌که داوطلبانه چنین انتخابی کنند؛ و حتی در آن صورت نیز احتمالاً برای‌شان وظایف و موقعیت‌های امنی پیدا خواهد شد.
ماشین تبلیغاتی نیز این توهم را تقویت می‌کند. در داخل روسیه، سرباز روس به‌عنوان «رزمندهٔ انترناسیونالیست» و قهرمانی به تصویر کشیده می‌شود که اوکراین را آزاد می‌کند و گویا آینده‌ای روشن‌تر را برای مردم آن رقم می‌زند. این وارونه‌سازیِ هولناکِ واقعیت است. در خط مقدم، تجربهٔ سربازان چندان نشانی از قهرمانی ندارد.
گرسنگی، سرما، ترس و احتمال همیشگی مرگ، واقعیت روزمرهٔ زندگی آنان است. سربازان غالباً تجهیزات نامناسب دارند و اکمالات کافی دریافت نمی‌کنند. فساد فراگیر است. انضباط و مجازات‌ها مرگبار و ناعادلانه‌اند. الکول و مواد مخدر به وسیله‌ای برای تحمل وضعیت طاقت‌فرسا تبدیل می‌شوند. برخی حتی عمداً خود را زخمی و ناقص می‌کنند، فقط برای آن‌که بتوانند از میدان جنگ فرار کنند.
این ارتشی نیست که با اعتماد به نفس به‌سوی پیروزی پیشروی کند. این یک چرخ‌گوشت است که جوانان را در مقیاسی صنعتی می‌بلعد.
اما بسیج عمومیِ ۳۰۰ هزار نفر یا بیشتر می‌تواند معادلهٔ سیاسی را به‌گونه‌ای چشمگیر تغییر دهد. برای نخستین‌بار، جنگ ممکن است راه خود را تا اعماق خانه‌های مرفه طبقهٔ متوسط در غرب روسیه باز کند. ناگهان دیگر شاید این پسرِ یک مادر چیچنی یا تاتار ــ یا مجرمی آزادشده از زندان، یا مزدوری خارجی ــ نباشد که برای کشته‌شدن به دونباس فرستاده می‌شود؛ بلکه ممکن است پسران خود آنان باشند.
البته پوتین تلاش خواهد کرد الیگارش‌ها و نزدیک‌ترین افراد به کرملین را از این وضعیت مصون نگه دارد. نظام‌های اقتدارگرا همین‌گونه عمل می‌کنند. اما آنان تنها کسانی نیستند که چیزی برای از دست دادن دارند. طبقهٔ متوسط شهری پول، نفوذ و ــ مهم‌تر از همه ــ دسترسی به جهان بیرون دارد. آنان می‌دانند که اقتصاد روسیه با دشواری دست‌وپنجه نرم می‌کند؛ می‌دانند که کشورشان در بخش بزرگی از جهان غرب به کشوری مطرود تبدیل شده است؛ و اکنون ممکن است به‌زودی از پسران‌شان انتظار برود برای جنگی جان بدهند که اهداف آن هر روز باورناپذیرتر می‌شود. خطر واقعی برای پوتین دقیقاً همین‌جاست.
و حتی اگر او موفق شود ۳۰۰ هزار مرد دیگر را به هر شیوه‌ای به یونیفورم نظامی بکشاند، تنها شمار افراد این جنگ را نخواهد بُرد. یک ارتش به سربازان درست آموزش‌دیده، افسران شایسته، تجهیزات مدرن و زمان کافی برای آمادگی نیاز دارد. روسیه پیشاپیش بخش بزرگی از ساختار آموزشی نظامی خود را برای تأمین نیروی خط مقدم تهی کرده است. مربیان باتجربه نیز خود در این جنگ از میان رفته‌اند. گزارش‌ها حاکی از آن است که نیروهای تازه‌جذب‌شده، پیش از آن‌که به میدان نبرد انداخته شوند، تنها آموزش‌های بسیار ابتدایی دریافت کرده‌اند.
بنابراین، پوتین با انتخابی سخت و روشن روبه‌رو است: یا به خوراک‌دادن به این چرخ‌گوشت ادامه دهد، یا اعتراف کند که «عملیات ویژهٔ نظامی» او شکست خورده است. لحن هرچه تندتر و عصبی‌تر او در برابر بریتانیا و دیگر حامیان اروپایی اوکراین، نشان‌دهندهٔ کرملینی است که از وضعیت میدان جنگ به ستوه آمده و نومیدانه در تلاش است ارادهٔ غرب را درهم بشکند. به نظر می‌رسد پوتین باور دارد که اگر فقط بتواند بیشتر از اوکراین و متحدانش دوام بیاورد، به‌گونه‌ای پیروزی از دل فرسودگی سر برخواهد آورد.
ما نباید اجازه دهیم چنین شود. بریتانیا، فرانسه و متحدان اروپایی ما باید این لاف‌زنی‌ها و تهدیدها را نادیده بگیرند و بر تنها چیزی تمرکز کنند که اهمیت دارد: مسلح نگه‌داشتن اوکراین، تأمین نیازهای آن و حفظ توانایی‌اش برای جنگیدن. تهدیدهای پوتین دقیقاً برای این طراحی شده‌اند که ما را بترسانند تا درست عکس این کار را انجام دهیم.
طنز ماجرا در این است که بسیج پیشِ روی روسیه ممکن است در نهایت به‌جای تقویت پوتین، او را تضعیف کند. «پسران در تابوت‌های رویین» جدید الزاماً از فقیرترین گوشه‌های روسیه یا از سلول‌های زندان نخواهند آمد. آنان ممکن است از همان خانواده‌هایی برخیزند که تا امروز از پیامدهای حماقت پوتین در امان نگه داشته شده‌اند.
زنان مسکو سرانجام کرملین را وادار کردند پسران‌شان را به خانه بازگرداند. پوتین شاید در حال به‌وجود آوردن نسل تازه‌ای از مادران روسی با همان عزم و اراده باشد. و اگر اوکراین همچنان مواضع خود را حفظ کند، شاید بزرگ‌ترین میراث این جنگ فاجعه‌بار آن باشد که روسیه از نظر نظامی چنان تضعیف‌شده از آن بیرون آید که برای سال‌های طولانی، اساساً نیروهای متعارف کافی برای تهدید بقیهٔ اروپا را در اختیار نداشته باشد.
این‌که چه کسی پس از پوتین خواهد آمد، چیزی است که هیچ‌کس نمی‌تواند با اطمینان حدس بزند. ممکن است بهتر باشد؛ ممکن است به‌مراتب بدتر باشد. اما یک چیز قطعی است: انداختن ۳۰۰ هزار روس دیگر در این چرخ‌گوشت، فاجعهٔ راهبردی پوتین را ناپدید نخواهد کرد. شاید فقط پیامدهای جنگ او را تا دروازهٔ خانه‌های مردمی برساند که تاکنون از آن پیامدها در امان مانده‌اند.
