Meleket

20/05/2026

የዲፕሎማቱ የውሃ መሐንዲስ፦ የዶ/ር ስለሺ በቀለ (Seleshi Bekele, PhD) ግዙፍ አሻራ! 🏗️💧

በታላቁ የሕዳሴ ግድብ ግንባታና ድርድር ላይ፣ የኢትዮጵያን ጥቅም ለማስከበር እንደ ግድቡ የጸኑ ድንቅ ምሁር አሉ። ዶ/ር ስለሺ በቀለ (PhD) ከአገር ውስጥ እውቀት ተነስተው በዓለም አቀፍ ደረጃ በውሃ ምህንድስና (Water Resources Engineering) ስማቸው የገነነ፣ በአባይ ድርድር ወቅት የኢትዮጵያን ድምጽ በሳይንሳዊ ማስረጃ ከፍ አድርገው ያሰሙ የቁርጥ ቀን የሀገር ልጅ ናቸው።

📍 መነሻ፦ የጀልዱ ልጅና የውሃ ፍቅር
ዶ/ር ስለሺ ተወልደው ያደጉት በምዕራብ ሸዋ ዞን፣ ጀልዱ ወረዳ (ሸጎሌ) በተባለች መንደር ነው። ያደጉበት አካባቢ ለግብርና እና ለውሃ ሀብት ቅርብ መሆኑ፣ ገና በልጅነታቸው ለተፈጥሮ ሀብት በተለይም ለውሃ ቴክኖሎጂ ልዩ ፍቅር እንዲኖራቸው አድርጓቸዋል። ይህ የልጅነት ራዕያቸው ነው ዛሬ ለሀገራቸው ብርሃን እንዲሟገቱ ያበቃቸው።

🎓 አካዳሚክ ስኬት፦ የዕውቀት ጥምረት
የዶ/ር ስለሺ የትምህርት ጉዞ በዘርፉ ካሉ ምርጥ ተቋማት የተቀዳ ነው፦

አዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ፦ በሲቪል ምህንድስና የመጀመሪያ ዲግሪ (1987 እ.ኤ.አ)።

ኒውካስል ዩኒቨርሲቲ (እንግሊዝ)፦ በሃይድሮሊክ ምህንድስና እና ሃይድሮሎጂ ማስተርስ ዲግሪ (1992 እ.ኤ.አ)።

ድሬስደን ዩኒቨርሲቲ (ጀርመን)፦ በውሃ ምህንድስና (Water Resources and Hydraulic Engineering) የዶክትሬት (PhD) ዲግሪ (2001 እ.ኤ.አ)።

🏆 የሙያ ማማ፦ ከምርምር እስከ ድርድር መሪነት
ዶ/ር ስለሺ በዓለም አቀፍ ደረጃ በትልልቅ ድርጅቶች (እንደ UN እና IWMI) ውስጥ የሰሩ ቢሆንም፣ ለሀገራቸው ሲሉ ሁሉንም ትተው ተመልሰዋል፦

የአርባ ምንጭ ዩኒቨርሲቲ ዲን፦ በሙያ ጉዟቸው መጀመሪያ ላይ የውሃ ባለሙያዎችን በማፍራት ረገድ ትልቅ አሻራ አኑረዋል።

የውሃና ኢነርጂ ሚኒስትር፦ የታላቁ ሕዳሴ ግድብ ግንባታ እጅግ ወሳኝ በነበረበት ወቅት (2018-2021) ሚኒስቴር መስሪያ ቤቱን በብቃት መርተዋል።

የቴክኒክና የድርድር መሪ፦ በተባበሩት መንግስታት የጸጥታው ምክር ቤት ፊት ቀርበው የኢትዮጵያን የቴክኒክ አቋም በዓለም አቀፍ መድረክ በብቃት ተሟግተዋል።

ልዩ መልዕክተኛና አምባሳደር፦ በአሁኑ ወቅትም የሀገራቸውን ብሔራዊ ጥቅም ለማስጠበቅ በዲፕሎማሲው መስክ በከፍተኛ አምባሳደርነት እያገለገሉ ይገኛሉ።

👨‍👩‍👧‍👦 ከስራ በስተጀርባ፦ ቤተሰብና የትርፍ ጊዜ
ዶ/ር ስለሺ የቤተሰብ ሰውና የልጆች አባት ናቸው። ከከባዱ ስራቸው ባሻገር፦

ሙዚቃ፦ የክራርና የጊታር ጨዋታን በጣም ይወዳሉ። ሙዚቃ ለሳቸው ከከባዱ የአእምሮ ስራ ማረፊያቸው ነው።

ንባብ፦ የታሪክና የፍልስፍና መጻሕፍትን ማንበብ የማይነጠል ባህሪያቸው ነው።

ተፈጥሮ፦ ወንዞችንና የተፈጥሮ መስህቦችን መጎብኘትና ማጥናት ትልቁ ደስታቸው ነው።

📊 የስኬታቸው ሚስጥሮች (Strategic Insight)
ቴክኒካዊ ብቃት፦ ፖለቲካዊ ውሳኔዎችን በሳይንሳዊ ዳታና ማስረጃ በማስደገፍ የድርድር አቅምን ማሳደግ።

ዓለም አቀፋዊ ተጽዕኖ፦ ከ90 በላይ ሳይንሳዊ ጽሁፎችን በማሳተም በዓለም አቀፍ ደረጃ ታላቅ ክብር ማግኘታቸው።

ለሀገር መሰጠት፦ ዓለም አቀፍ ከፍተኛ ክፍያ ያላቸውን ስራዎች ትተው ሀገራዊ ጥሪን ተቀብሎ መስራት።

ውይይት፦

"ዶ/ር ስለሺ በቀለ 'አባይ ለኢትዮጵያውያን ብርሃን ነው' በሚለው ጽኑ አቋማቸው ይታወቃሉ። የእሳቸው መሰጠት ለሀገራችን ወጣቶች ምን አይነት ትምህርት ይሰጣል ብላችሁ ታስባላችሁ? ሃሳባችሁን ኮሜንት ላይ አጋሩን! 👇"

17/05/2026

🌍 አቶ ተወልደ ገብረማሪያም፦ የአፍሪካ አቪዬሽን ኩራትና የዓለም አቀፉ ደረጃ ታዋቂ የአየር ትራንስፖርት ስትራቴጂስት

✈️ አቶ ተወልደ ገብረማሪያም የኢትዮጵያ አየር መንገድን ወደ ግዙፍ የአቪዬሽን ግሩፕ በመለወጥ፣ አካዳሚውንና ካርጎውን በማዘመን እንዲሁም ስካይላይት ሆቴልን ለአገልግሎት በማብቃት ተቋሙን ሀገሪቱ የኢኮኖሚ ምሰሶ ያደረጉ ባለራዕይ መሪ ናቸው ተብሎ ይነገርላቸዋል። በተለይም በኮቪድ-19 ወቅት ያሳዩት ብቃት ለዓለም አቀፍ "የቀውስ ጊዜ አመራር" ተምሳሌት አድርጓቸዋል። በዚህ ጽሁፍ ስለ አቶ ተወልደ አነሳስ፣ ስኬትና እውቅናዎች በዝርዝር እናቀርባለን፤ ተከታተሉን፡፡

👨‍👩‍👧‍👦 አስተዳደግ፣ ትምህርትና ስብዕና
አባታቸው አቶ ገብረማሪያም ተስፋይ በልጆች አስተዳደግና ትምህርት ላይ ጥብቅ የሆኑና በዲስፕሊን ላይ ጠንካራ አቋም የነበራቸው ሲሆን፣ እናታቸው ደግሞ በቤተሰቡ ውስጥ ፍቅርንና ትጋትን በማስረጽ ረገድ ትልቅ የእናትነት ሚና እንደነበራቸው በተለያየ ቃለምልልስ ላይ ገልጸዋል።

አቶ ተወልደ ገና በልጅነታቸው በትህትናቸው፣ በዝምተኛነታቸውና ነገሮችን በትኩረት በመመልከት የሚታወቁ ሲሆን፣ ይህ 'ከቤት የተገኘ' ጠንካራ ስብዕናቸው በሥራ ዓለም ውጤታማ እንዲሆኑ ረድቷቸዋል።

ትውልዳቸው አጋሜ አውራጃ የተወለዱት አቶ ተወልደ እስከ 8ተኛ ክፍል በዛላንበሳ ፣ በአዲግራት 9 - 10 እና ከ10ኛ ከፍል እስክ 12ኛ ክፍል ደግሞ በአዲስ አበባ ካጠናቀቁ በኋላ፣ በኢትየጵያ አየር መንገድ በማርኬቲንግ አጭር ስልጠና እንዲሁም ከአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ በኢኮኖሚክስ የመጀመሪያ ዲግሪያቸውን ያገኙ ሲሆን ፣ በእንግሊዝ አገር ከሚገኘው ኦፕን ዩኒቨርሲቲ (Open University) ደግሞ በቢዝነስ አስተዳደር የሁለተኛ ዲግሪያቸውን (MBA) በመያዝ የአመራር ብቃታቸውን አሳድገዋል።

በአሁኑ ወቅት የሦስት ወንዶችና የአንዲት ሴት ልጅ አባት የሆኑት አቶ ተወልደ፣ የዓለም አቀፍ አየር መንገድን እጅግ ፈታኝና አድካሚ ሥራ በሚመሩበት ወቅትም ቢሆን፣ ለቤተሰባቸውና ለልጆቻቸው አስተዳደግ ትልቅ ቦታ የሚሰጡ፣ በሥራና በቤተሰብ መካከል ያለውን ሚዛን ጠብቀው የዘለቁ የቤተሰብ ሰው መሆናቸው በቅርብ የሚያውቋቸው ምስክሮች ናቸው።

📈 የሥራ ጉዞና የ"ራዕይ 2025" ስኬት
አቶ ተወልደ የሥራ ጉዟቸውን በ1977 ዓ.ም (1985 እ.ኤ.አ) በኢትዮጵያ አየር መንገድ ውስጥ በማክሬቲንግ ሰልጣኝነት ከዚያም ዝቅተኛ የትራንስፖርት ሰራተኛነት (Transportation Agent) ነው የጀመሩት። በሥራቸው ባሳዩት ትጋትና የአመራር ብቃት ደረጃ በደረጃ እያደጉ በመሄድ፣ በጥር ወር 2003 ዓ.ም የአየር መንገዱ ግሩፕ ዋና ስራ አስፈፃሚ ሆነው ተሾሙ። በቆይታቸውም "ራዕይ 2025" (Vision 2025) የተሰኘውን ስትራቴጂ በመቅረፅ፣ አየር መንገዱ በ15 ዓመታት ውስጥ ሊደርስበት የነበረውን ግብ በ7 ዓመታት ውስጥ ብቻ እንዲያሳካ አድርገዋል። ይህም የኢትዮጵያ አየር መንገድን በአፍሪካ ግዙፉ፣ ትርፋማውና አስተማማኙ አየር መንገድ አድርጎታል።

🛡️ የቀውስ ጊዜ አመራር (ኮቪድ-19)
በተለይም በኮቪድ-19 ወረርሽኝ ወቅት ዓለም አቀፍ የአቪዬሽን ኢንዱስትሪ ክፉኛ በተመታበትና ብዙ አየር መንገዶች በከሰሩበት ወቅት፣ አቶ ተወልደ ያሳዩት ብቃት በታሪክ የሚዘከር ነው። አየር መንገዱን በፍጥነት ወደ ጭነት አገልግሎት (Cargo) በማዞር፣ ተቋሙ ትርፋማ ሆኖ እንዲቀጥልና አንድም ሰራተኛ ሳይቀነስ አስቸጋሪውን ጊዜ እንዲያልፍ አድርገዋል። ይህ ተግባራቸው በዓለም አቀፍ ደረጃ "የቀውስ ጊዜ አመራር" (Crisis Management) ተምሳሌት ተደርጎ እስከ ዛሬ ይጠቀሳል።

🌟 ዛሬ፦ ዓለም አቀፍ ተፅዕኖና ዴልታ አየር መንገድ
ዛሬ በ2026 ዓ.ም አቶ ተወልደ ምንም እንኳን ከኢትዮጵያ አየር መንገድ ዋና ስራ አስፈፃሚነት በጤና ምክንያት በገዛ ፈቃዳቸው ቢለቁም፣ በዓለም አቀፍ ደረጃ ያላቸው ተፅዕኖ ግን ከፍ ያለ ነው። በአሁኑ ወቅት በራሳቸው የንግድ ምክር አገልግሎት ድርጅት (TGM Advisory) አማካኝነት ለታላላቅ ዓለም አቀፍ ተቋማት ምክር እየሰጡ ይገኛሉ። ከሁሉም በላይ ደግሞ፣ የአሜሪካው ግዙፍ አየር መንገድ ዴልታ አየር መንገድ (Delta Air Lines) ከፍተኛ ስትራቴጂካዊ አማካሪ አድርጎ መርጧቸዋል። ይህም አንድ አፍሪካዊ ባለሙያ በዓለም አቀፍ ደረጃ ያለውን እውቅናና ክብር የሚያሳይ ትልቅ ስኬት ነው።

🏆 ዋና ዋና ስኬቶችና ተግባራት
🚀 የአየር መንገዱን አቅም ማሳደግ፦ የአውሮፕላኖችን ቁጥር ከ30 ወደ 130 በላይ በማድረስና የመዳረሻ ከተሞችን ከእጥፍ በላይ በማሳደግ አየር መንገዱን በዓለም 4ኛ ደረጃ ላይ እንዲቀመጥ አድርገዋል።

🏗️ የመሠረተ ልማት ግንባታ፦ ግዙፉን የካርጎ ተርሚናል፣ የአቪዬሽን አካዳሚ፣ የጥገና ማዕከልና ባለ አምስት ኮከብ የኢትዮጵያ ስካይላይት ሆቴልን በማስገንባት አየር መንገዱን ባለብዙ ዘርፍ ተቋም አድርገዋል።

🤝 የአፍሪካ አቪዬሽን መሪነት፦ የተለያዩ የአፍሪካ ሀገራት የራሳቸውን አየር መንገድ እንዲያቋቁሙና እንዲያጠናክሩ (ለምሳሌ ቶጎ፣ ማላዊ፣ ዛምቢያ) በሽርክና በመስራት "አፍሪካን የማስተሳሰር" ራዕይን በተግባር አሳይተዋል።

🌐 ዓለም አቀፍ ውክልና፦ በዓለም አቀፉ የአየር መንገድ ማህበር (IATA) የቦርድ አባልና በተባበሩት መንግስታት የዘላቂ ትራንስፖርት ከፍተኛ አማካሪ በመሆን አገልግለዋል።

🎖️ የተቀበሏቸው ታላላቅ ሽልማቶች
አቶ ተወልደ በሥራ ዘመናቸው ስፍር ቁጥር የሌላቸው ሽልማቶችን ያገኙ ሲሆን፣ ጥቂቶቹ የሚከተሉት ናቸው፦

🏅 የዓመቱ ምርጥ የአየር መንገድ ስራ አስፈፃሚ (CEO of the Year)፦ በተለያዩ ዓለም አቀፍ የአቪዬሽን መፅሄቶችና ተቋማት።

💼 የአፍሪካ ምርጥ የቢዝነስ መሪ (African Business Leader of the Year)፦ በአፍሪካ ኢኮኖሚ ላይ ላበረከቱት አስተዋፅኦ።

🎓 የክብር ዶክትሬት ዲግሪ፦ ከአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲና ከሌሎች ዓለም አቀፍ ከፍተኛ የትምህርት ተቋማት።

🇫🇷 የፈረንሳይ የክብር ሌጌዎን ሽልማት (Legion of Honor)፦ በፈረንሳይ መንግስት የተሰጠ ከፍተኛ የክብር ሽልማት።

🎯 የአየር መንገድ ስልት ሽልማት (Airline Strategy Award)፦ ለተቋሙ ስኬትና ዕድገት ላሳዩት ልዩ ስትራቴጂካዊ አመራር።

17/05/2026

🇰🇪 ከዶሮ ነጋዴነት እስከ ቤተ-መንግሥት፦ ራስን በሀቅ አብቅቶ ለሌሎች እንዲሁም ለአለም የሚተርፍ ተጽዕኖ ፈጣሪነትንን፣ ከናይሮቢ ጎዳናዎች ተነስተው የኬንያ ፕሬዝዳንት ከሆኑት ከዊልያም ሩቶ ለኢትዮጵያውያን እና ፖለቲከኞች ምን ማስተማሪያ ጭብጥ እንዳለው አብረን እንይ!

የዊልያም ሩቶ የሕይወት ታሪክ ተራ የፖለቲካ ሽኩቻ ሳይሆን፣ በትጋት የመማር እና በብልሃት የመስራት (Smarter Work) ጥልቅ ትምህርት ነው። በወጣትነታቸው በጎዳና ላይ ዶሮ እና ኦቾሎኒ በመሸጥ ይተዳደሩ የነበሩት ሩቶ፣ ይህንን ከባድ ጉዞ በጽናት አልፈውታል። ይሁን እንጂ ስኬታቸው በጎዳና ትግል ብቻ የተወሰነ አልነበረም።

የዊልያም ሩቶ የሕይወት ታሪክ የፖለቲካ ጉዞ ብቻ ሳይሆን፣ በጽናት እና በስትራቴጂ የታጀበ አስደናቂ ስኬት ሊባል የሚችል ነው። እ.ኤ.አ በ1966 በካማጉት መንደር የተወለዱት ሩቶ፣ የልጅነት ጊዜያቸውን ያሳለፉት እጅግ ዝቅተኛ በሆነ የኑሮ ደረጃ ውስጥ ነበር። ቤተሰቦቻቸውን ለመርዳት ባዶ እግራቸውን እየተጓዙ በናይሮቢ አውራ ጎዳናዎች ላይ ዶሮ እና ኦቾሎኒ በመሸጥ ይተዳደሩ የነበረ ሲሆን፣ ይህ አጀማመራቸው ለፖለቲካዊ ማንነታቸው መገንቢያ የሆነውን "Hustler" (ታጋይ) የሚለውን ስያሜ አስገኝቶላቸዋል። ጫማ ለመጀመሪያ ጊዜ ያደረጉት በ15 ዓመታቸው እንደነበር የሚገልጸው ታሪካቸው፣ ዛሬ ለደረሱበት ደረጃ መሰረቱ ጠንካራ ስነ-ምግባር እና ጽናት መሆኑን ያሳያል።

🎓 የዕውቀት ዝግጅት እና የአመራር ጥበብ
ምንም እንኳን የኑሮ ሁኔታቸው አስቸጋሪ ቢሆንም፣ ሩቶ ለትምህርት የነበራቸው ፍቅር እና ትጋት ለስኬታቸው ዋነኛው ምሰሶ ነበር። በናይሮቢ ዩኒቨርሲቲ በዕፅዋት እና እንስሳት ሳይንስ የመጀመሪያ ዲግሪያቸውን ከያዙ በኋላ፣ በትምህርታቸው በመቀጠል በዚሁ ዩኒቨርሲቲ የዶክትሬት ዲግሪያቸውን (PhD) በ2018 ዓ.ም ተቀብለዋል። ይህ የአካዳሚክ ዝግጅታቸው በፖለቲካው ዓለም ውስጥ በስትራቴጂያዊ አመራር እና ብስለት ባለው በንግግር ችሎታቸው እንዲታወቁ አስችሏቸዋል። ዛሬ ሩቶ ተመልካቹን በመሳብ እና የፖለቲካ መልዕክቶችን በቀላሉ ለህዝቡ በማድረስ ረገድ ወደር የማይገኝላቸው መሪ ተደርገው ይወሰዳሉ።

🌍 የቀጣናው መሪነት እና የዲፕሎማሲ ስኬት
ወደ ሥልጣን ከመጡ በኋላ ኬንያን በምስራቅ አፍሪካ ያላትን ተጽዕኖ የማጠናከር ስራ በስፋት ሰርተዋል። በተለይም በኢትዮጵያ፣ በደቡብ ሱዳን እና በዲሞክራቲክ ሪፐብሊክ ኮንጎ ያሉ ግጭቶች በሰላማዊ መንገድ እንዲፈቱ በማሸማገል ረገድ የበሰለ ግንባር ቀደም ሚና ተጫውተዋል። ኬንያ ከአሜሪካ ጋር ያላትን ግንኙነት በማጠናከር "Major Non-NATO Ally" የተባለች የመጀመሪያዋ ከአፍሪካ ሀገር እንድትሆን ከማድረጋቸውም በላይ፣ በተባበሩት መንግሥታት ድጋፍ ወደ ሄይቲ የሰላም አስከባሪ ፖሊሶችን በመላክ ኬንያን በዓለም አቀፍ ደረጃ የፀጥታ ችግሮችን ለመፍታት ያላትን አቅም አሳይተዋል። ይህም ኢትዮጵያ ያላትን ሚና የሚገዳደር እየሆነ ነው፡፡

📊 ጎረቤታማቾቹ፦ ኢትዮጵያ እና ኬንያ
የሩቶን አመራር እና የኬንያን ወቅታዊ ሁኔታ በደንብ ለመረዳት ከጎረቤቷ ኢትዮጵያ ጋር ማነጻጸር አስፈላጊ ነው። ኢትዮጵያ በግዙፍ የመንግሥት ፕሮጀክቶች (እንደ ህዳሴ ግድብ እና አየር መንገድ) የምትታወቅ እና በምስራቅ አፍሪካ ትልቁን የሀገር ውስጥ ምርት (GDP) የምታመነጭ ሀገር ስትሆን፣ ኬንያ በበኩሏ በግል ዘርፍ የሚመራ ኢኮኖሚ ያላት እና በቴክኖሎጂ (Silicon Savannah) እንዲሁም በሞባይል ባንኪንግ (M-Pesa) ዓለምን ትመራለች። ኬንያ የራሷ የሆነ ግዙፍ የሞምባሳ ወደብ ስላላት ለቀጠናው ንግድ ወሳኝ በር ስትሆን፣ ኢትዮጵያ ደግሞ የአፍሪካ ህብረት መቀመጫ በመሆን የአህጉሪቱ የዲፕሎማሲ ማዕከል ናት።

💡 ጠንካራ እና ደካማ ጎኖች
• ጥንካሬ፦ ከፍተኛ የንግግር ችሎታ፣ ስልታዊ እቅድ (Strategic Planning) እና በቀን ጥቂት ሰዓታት ብቻ በመተኛት የሚገለጽ የሥራ ትጋት።
• ተግዳሮት፦ ስልጣን ከያዙ በኋላ የጣሉት አዳዲስ ግብሮች እና የኑሮ ውድነት በዝቅተኛው ማህበረሰብ ዘንድ ቅሬታን እያስነሳባቸው ይገኛል። ይህ ሁኔታ "አንድን መሪ ስልጣን ላይ ያወጣው ህዝብ፣ ስልጣን ላይ ከወጣ በኋላ የሚጠብቀው ውጤት" የሚለውን የፖለቲካ እውነታ ያሳያል።
________________________________________
የእርስዎን አስተያየት በኮሜንት ያጋሩን! 👇

09/05/2026

23/04/2026

"የዝምታ ኃይል"፦ በቀን ለ10 ደቂቃ ብቻ ዝም ማለት አእምሮዎን እንዴት ይቀይረዋል? 🤫✨
ዝምታ የአእምሮአችን "Refresh" ቁልፍ ነው።

በዚህ በጫጫታና በዲጂታል መረጃዎች በተሞላ ዓለም ውስጥ "ዝምታ" እንደ ትልቅ ቅንጦት ይታያል። ነገር ግን ዝምታ ዝም ብሎ ድምፅ ማጣት አይደለም፤ ዝምታ የአእምሮ መድኃኒት ነው። በቀን ለ10 ደቂቃ ብቻ ሁሉንም ነገር አቁሞ በዝምታ መቆየት የሚያስገኘውን 3 ድንቅ ጥቅሞች እነሆ፦

1. የአንጎል ሴሎችን ማደስ (Brain Regeneration)
ሳይንሳዊ ጥናቶች እንደሚያመለክቱት፣ በቀን ለሁለት ሰዓታት (ወይም ለጥቂት ደቂቃዎችም ቢሆን) በዝምታ መቆየት በአንጎላችን ውስጥ "Hippocampus" የተባለውን ክፍል አዳዲስ ሴሎችን እንዲያመርት ይረዳዋል። ይህ የአንጎል ክፍል የማስታወስ ችሎታንና ስሜትን የመቆጣጠር ኃላፊነት ያለበት ነው።

2. የፈጠራ ችሎታን ማሳደግ (Boosting Creativity)
አእምሯችን ሁልጊዜ በንግግርና በውካታ ሲወጠር አዳዲስ ሃሳቦችን ማመንጨት ይከብደዋል። ዝምታ ግን አእምሯችን ወደ "Default Mode Network" እንዲገባ ያደርገዋል። ይህ ማለት አእምሮአችን ነጥቦችን የሚያገናኝበት፣ ጥልቅ ሃሳቦችን የሚያፈልቅበትና መፍትሄዎችን የሚፈጥርበት ወሳኝ ጊዜ ነው።

3. ጭንቀትንና ድብርትን መቀነስ (Stress Reduction)
ጫጫታ የጭንቀት ሆርሞን የሆነውን "Cortisol" መጠን ይጨምራል። በተቃራኒው ዝምታ የደም ግፊትን ይቀንሳል፣ አተነፋፈስን ያረጋጋል እንዲሁም የአእምሮ ውጥረትን ያጠፋል። ከውጭ የሚመጣውን ድምፅ ስንቀንስ፣ የውስጥ ድምፃችንን መስማት እንጀምራለን።

💡 እንዴት እንለማመደው? (Simple Guide)
ጊዜ ይምረጡ፦ ማለዳ ከእንቅልፍዎ ሲነቁ ወይም ምሽት ከመተኛትዎ በፊት 10 ደቂቃ መድቡ።

ስልክዎን ያርቁ፦ ምንም አይነት የዲጂታል መርበብ (Notification) አጠገብዎ አይኑር።

ዝም ብለው ይቀመጡ፦ ምንም ነገር ለማሰብ አይሞክሩ፤ ዝምታውን ብቻ ይስሙት።

📊 ለውጤታማ ስራ "ትኩረት" (Focus) ወሳኝ እንደሆነ ልብ ይበሉ። አእምሯችን ልክ እንደ ኮምፒውተር ረጅም ሰዓት ሲሰራ "Refresh" መደረግ አለበት። ዝምታ ደግሞ የአእምሮአችን "Refresh" ቁልፍ ነው።

List of References:
Kirste, I., et al. (2013). "Is silence golden? Effects of auditory stimuli and their absence on adult hippocampal neurogenesis." Brain Structure and Function.

Bernardi, L., et al. (2006). "Cardiovascular, cerebrovascular, and respiratory changes induced by different types of music in musicians and non-musicians." Circulation.

Baird, B., et al. (2012). "Inspired by Distraction: Mind-Wandering Facilitates Creative Incubation." Psychological Science.

Prochnik, G. (2010). In Pursuit of Silence: Listening for Meaning in a World of Noise. Doubleday.

Kabat-Zinn, J. (1994). Wherever You Go, There You Are: Mindfulness Meditation in Everyday Life. Hyperion.

Pajonk, F. G., et al. (2010). "Hippocampal plasticity, microvascular proliferation and cognitive function in mania." Biological Psychiatry.

Zorn, H. G., et al. (2016). "The sound of silence: how the brain processes pauses in speech." Frontiers in Psychology.

Small, G. W. (2008). iBrain: Surviving the Technological Alteration of the Modern Mind. Collins Living.

Impey, L. (2021). "The Neuroscience of Silence." Nature Review Neuroscience.

Feldman Barrett, L. (2017). How Emotions Are Made: The Secret Life of the Brain. Houghton Mifflin Harcourt.

20/04/2026

🌍 ከአድማስ ባሻገር፡ የዶ/ር ቴዎድሮስ አድሃኖም የስኬት ጉዞ ፤ ከኤርትራ የልጅነት ጊዜ እስከ ጄኔቫ | የአለም አቀፍ መሪነት ፡፡

🏠 የልጅነት ህይወት እና የወላጆች አሻራ
ዶ/ር ቴዎድሮስ አድሃኖም በMarch 1965 እ.ኤ.አ / መጋቢት 1957 ዓ.ም በአስመራ ከተማ የተወለዱ ሲሆን አባታቸው አቶ አድሃኖም ገብረየሱስ በወታደራዊ ሙያ ፣ እናታቸው ወይዘሮ መላሹ ወልደገብር ደግሞ ለልጆቻቸው ፍቅርንና ስነ-ምግባርን ያደሉ እናት ነበሩ። ዶ/ር ቴዎድሮስ ገና በሰባት ዓመት ልጅነታቸው ታናሽ ወንድማቸው በኩፍኝ በሽታ (Measles) ሲሞት ማየታቸው፣ በልጅነት ልባቸው ውስጥ "ለምን ህፃናት ይታመማሉ? ለምንስ መፍትሄ አይገኝም?" የሚል ጥልቅ ጥያቄ እንዲፈጠር እንዳደረገ እና ለወደፊቱ የጤና ዘርፍ ራዕያቸው መሰረት የሆነ ትልቅ አጋጣሚ እንደነበር ይነገራል ።

🛡️ የወላጆች አቀራረብ እና አስተዳደግ (Shaping Pattern)
የዶ/ር ቴዎድሮስ አስተዳደግ በሁለት ዋና ዋና መርሆዎች ላይ የተገነባ ነበር፡ ስነ-ምግባር (Discipline) እና እምነት። አባታቸው ወታደር እንደመሆናቸው መጠን ልጆቻቸው በስርዓት እንዲያድጉ፣ ጊዜያቸውን እንዲያከብሩ እና ለሀገራቸው ፍቅር እንዲኖራቸው አድርገው ቀርፀዋቸዋል። እናታቸው ደግሞ ምንም እንኳን በወቅቱ የነበረው የህክምና አገልግሎት ደካማ ቢሆንም፣ ልጃቸው በተስፋ እንዲሞላ እና በትምህርቱ እንዲበረታታ ዘወትር ይመክሩት ነበር። ይህ የወላጆች የጥምረት አስተዳደግ ዶ/ር ቴዎድሮስ ለሚገጥሟቸው ፈተናዎች የማይናወጥ የአዕምሮ ጥንካሬ እንዲኖራቸው ረድቷቸዋል።

🎓 የትምህርት ዝግጅት እና የላቀ እውቀት
ዶ/ር ቴዎድሮስ፣ የመጀመሪያ ዲግሪያቸውን በአስመራ ዩኒቨርሲቲ በባዮሎጂ (Biology) ፤ በመቀጠልም ወደ እንግሊዝ ሀገር በመጓዝ በለንደን ዩኒቨርሲቲ (University of London) በኢሚውኖሎጂ (Immunology) የማስተርስ ዲግሪያቸውን፣ እንዲሁም በኖቲንግሃም ዩኒቨርሲቲ (University of Nottingham) በህብረተሰብ ጤና (Community Health) የዶክትሬት ዲግሪያቸውን (PhD) አግኝተዋል። የዶክትሬት ጥናታቸው ያተኮረውም "ግድቦች በወባ በሽታ ስርጭት ላይ ያላቸው ተፅዕኖ" በሚል ርዕስ በሰሜን ኢትዮጵያ ላይ ሲሆን፣ ይህም እውቀታቸውን ከሀገራቸው ተጨባጭ ሁኔታ ጋር እንዲያስተሳስሩ ረድቷቸዋል።

💼 የስራ ልምድ እና በኢትዮጵያ ያስመዘገቡት ውጤት
ዶ/ር ቴዎድሮስ ስራቸውን የጀመሩት በኢትዮጵያ ጤና ጥበቃ ሚኒስቴር ውስጥ የባለሙያነት ደረጃ ነበር። በሂደትም የትግራይ ክልል ጤና ቢሮ ሃላፊ፣ በመቀጠልም የኢትዮጵያ ጤና ጥበቃ ሚኒስትር (2005-2012) እና የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር (2012-2016) በመሆን አገልግለዋል። በጤና ጥበቃ ሚኒስትርነታቸው ወቅት 40,000 የጤና ኤክስቴንሽን ሰራተኞችን በማሰማራት፣ የጤና ጣቢያዎችን ቁጥር ከ600 ወደ 3,500 በማሳደግ እና የህፃናት ሞትን በ60 በመቶ በመቀነስ በአለም አቀፍ ደረጃ አድናቆትን ያተረፈ ስራ ሰርተዋል።

💍 የትዳር እና የቤተሰብ ህይወት
ዶ/ር ቴዎድሮስ በትዳር ህይወታቸው ውስጥም እጅግ የተረጋጉ እና ለቤተሰባቸው ትልቅ ዋጋ የሚሰጡ ሰው ናቸው። ባለቤታቸው ወይዘሮ አለም መሰረት ሲሆኑ፣ ጥንዶቹ አምስት ልጆችን አፍርተዋል። ባለቤታቸው ወይዘሮ አለም፣ ዶ/ር ቴዎድሮስ በሀገር ውስጥም ሆነ በአለም አቀፍ ደረጃ በነበራቸው እጅግ ስራ የሚበዛበት የኃላፊነት ዘመን ሁሉ፣ ከበስተጀርባቸው በመሆን ቤተሰቡን በማስተናገድ እና ልጆቻቸውን በማሳደግ ረገድ ትልቅ አስተዋፅኦ አበርክተዋል። ዶ/ር ቴዎድሮስ በብዙ ንግግሮቻቸው ላይ ስኬታቸው ከቤተሰባቸው ድጋፍ ውጭ ሊታሰብ እንደማይችል በተደጋጋሚ ገልፀዋል።

🇺🇳 የአለም አቀፍ መሪነት እና የአለም ጤና ድርጅት (WHO)
ከ2017 ዓ.ም ጀምሮ የአለም ጤና ድርጅት (WHO) ዋና ዳይሬክተር በመሆን በማገልገል ላይ ይገኛሉ። ድርጅቱን ለመምራት የመጀመሪያው አፍሪካዊ እና የመጀመሪያው የህክምና ዶክተር ያልሆኑ መሪ በመሆን ታሪክ ሰርተዋል። በ2026 ዓ.ም ላይ ሆነን ስንመለከተው፣ ዶ/ር ቴዎድሮስ በአለም አቀፍ ወረርሽኞች ወቅት ያሳዩት ብርቱ አመራር እና "ጤና ለሁሉም" (Universal Health Coverage) የሚለው መርሃቸው በአለም ዙሪያ ተፅዕኖ ማሳደሩን ቀጥሏል።

🚀 በአለም አቀፍ ደረጃ ስኬታማ ለመሆን የግድ ከሀብታም ቤተሰብ መወለድ አይጠበቅብዎትም። ዶ/ር ቴዎድሮስን ውጤታማ ያደረጋቸው ወላጆቻቸው የሰጧቸው "ስነ-ምግባር" እና የቤተሰባቸው "ፅኑ ፍቅር" ነው። እርስዎም ዛሬ ለልጆችዎ የሚሰጡት ትኩረት፣ ነገ ለአለም የሚተርፍ መሪ እንዲሆኑ መሰረት ሊጥል ይችላል። ስኬት ከቤት ይጀምራል፤ በቤተሰብ ውስጥ ያለ መልካም ግንኙነት ደግሞ ወደ ትልቅ ውጤት ይወስዳል!

የፌስቡክ ገጻችንን ፎሎው ቢያደርጉ ጠቃሚ መረጃዎችን በየቀኑ ያገኛሉ ፣ ቤተሰብ እንሁን፡፡



⚖️ምንጭ (Sources): ይህ ጽሁፍ የተዘጋጀው ከአለም ጤና ድርጅት (WHO) ኦፊሴላዊ ድረ-ገፅ፣ ከኖቲንግሃም ዩኒቨርሲቲ የጥናት መዛግብት፣ እና ከታሪክ ማህደሮች በተገኙ ትክክለኛ መረጃዎች ላይ ተመስርቶ ነው።

📚 Primary Official Sources
World Health Organization (WHO): Official Biography of the Director-General.

The Government of Ethiopia: Archives of the Ministry of Health (2005-2012).

The United Nations (UN): General Assembly Records. (Details on his work as Foreign Minister and his role in the Addis Ababa Action Agenda for Financing for Development).

🎓 Academic & Research Records
University of Nottingham: PhD Thesis Archives (2000). "The effects of dams on malaria transmission in Tigray Region, northern Ethiopia, and appropriate control measures."

London School of Hygiene & Tropical Medicine (LSHTM): Alumni Registry. (Verification of his MSc in Immunology of Infectious Diseases, 1992).

The Lancet Medical Journal: Global Health Leadership Series. (Peer-reviewed articles documenting the "Ethiopian Health Model" under his leadership).

📰 Global Media & Encyclopedia Profiles
Britannica: Tedros Adhanom Ghebreyesus Profile. (Verification of birth in Asmara and early family history).

Time Magazine: The 100 Most Influential People. (Analysis of his global leadership and impact on international health policy).

BBC News: Profile: Who is Dr. Tedros? (Human interest details regarding his family and childhood).

12/04/2026

...I think we need to take care before it is too LATE !!!

🌑 "የወሲብ ቅሌት አንጋፋው የኤፕስቲን ፋይል እና በሀገራችን እየታዩ ያሉ የዘመኑ የማጥመጃ ስልቶች፦ ምስጥራችሁን ፣ ክብራችሁን እና ደህንነታችሁን እንዴት እየጠበቃችሁ ነው?"⚖️

በዓለም ታሪክ ውስጥ ስልጣን፣ ሀብትና ዝና ለክፋት ተግባር ሲውሉ የሚያሳዩ ብዙ አሳዛኝ ክስተቶች አሉ። ከእነዚህም መካከል የጄፈሪ ኤፕስቲን ታሪክ እና በዙሪያው የነበሩ ተደማጭነት ያላቸው ግለሰቦች ትስስር የዘመናችን ትልቁ ማህበራዊ ጠባሳ ሆኖ ተመዝግቧል።

👤 ጄፈሪ ኤፕስቲን ማነው? (The Double Life of Jeffrey Epstein)
ጄፈሪ ኤፕስቲን አሜሪካዊ ቢሊየነር እና የፋይናንስ ባለሙያ የነበረ ሰው ሲሆን ህይወቱ በሁለት እጅግ ተቃራኒ ገጽታዎች የተሞላ ነበር፦

የሚታየው ገጽታ፦ ስኬታማና ብዙዎች ሊሆኑ የሚመኙት፤ እጅግ ውድ የሆኑ የግል ደሴቶች (እንደ Little St. James) ባለቤት፣ በታዋቂ ፖለቲከኞች፣ ሳይንቲስቶችና የጥበብ ሰዎች ዘንድ ተመራጭ ወዳጅ እና ለተለያዩ ተቋማት በሚሊዮን የሚቆጠር ዶላር የሚለግስ "ለጋስ" ተደርጎ ይታይ ነበር።

የተደበቀው ገጽታ፦ ከዚህ አንጸባራቂ ህይወት ጀርባ ግን ለዓመታት የዘለቀ፣ ስልታዊ በሆነ መንገድ ታዳጊ ወጣቶችንና ሴቶችን ለጾታዊ ጥቃት የሚያዘጋጅና የሚያዘዋውር መሪ የነበረ ሲሆን በ 2019 በቁጥጥር ስር ውሎ ለፍርድ እየተጠባበቀ ባለበት ወቅት፣ በኒውዮርክ እስር ቤት ውስጥ በሞት ተገኝቷል።

🤝 የስልጣን ትስስር እና የ"ክሊንተን" ስም መነሳት (Power Networks & Elite Complicity)
የኤፕስቲን ታሪክ እጅግ አሳዛኝና አነጋጋሪ የሆነው ብቻውን ስላልነበረ ነው። ታዋቂ የወንጀል አቀናባሪዎች ሁልጊዜም ከጀርባቸው ባለስልጣናትን እንደሚያስከትሉ ሁሉ፣ በዚህ ሰው ዙሪያም የቀድሞው የአሜሪካ ፕሬዝዳንት ቢል ክሊንተን (Bill Clinton)፣ የእንግሊዙ ልዑል አንድሪው (Prince Andrew) እና ሌሎችም ተደማጭነት ያላቸው ሰዎች ስም በተደጋጋሚ ተነስቷል።

ቢል ክሊንተን፦ ፕሬዝዳንቱ በኤፕስቲን የግል አውሮፕላን (Lo**ta Express ተብሎ በሚጠራው) በተደጋጋሚ መጓዛቸውና ወደ ደሴቱ ማቅናታቸው በሰነዶች ተረጋግጧል። ምንም እንኳ ክሊንተን "ስለ ኤፕስቲን ወንጀል ምንም አላውቅም" ቢሉም፣ እንዲህ ያሉ ጥልቅ ግንኙነቶች ግን "ስልጣን ለወንጀል ከለላ [Cover/Shield] ሊሆን ይችላልን?" የሚል ትልቅ ጥያቄ አስነስቷል። ይህ የሚያሳየው ጥቃቶች የሚፈጸሙት በብቸኛ ግለሰቦች ሳይሆን፣ ስልጣንና ዝና ባላቸው ሰዎች "የዝምታ ስምምነት" [Systemic Complicity] ታጅቦ እንደሆነ ነው።

📱 የዘመኑ አዳዲስ አዝማሚያዎች (Modern Digital Hazards)
በአሁኑ የዲጂታል ዘመን፣ በሀብታሞችና ባለስልጣናት ዙሪያ የሚፈጸሙ ጥቃቶች እንዲሁም እነሱን "ለማጥመድ" የሚደረጉ ሙከራዎች አዲስ መልክ ይዘዋል፦

Honey Trapping (የማጥመጃ ዘዴ)፦ ታዋቂ ሰዎችን በውሸት የፍቅር ታሪክ፣ እጅግ አዛኝ በመምሰል፣ ላቅ ያለ ሃይማኖታዊ አቀራረብን ወይንም ተአምራት የሚመስሉ ነገሮችን በማሳየት ቀርቦ ድርጊታቸውን በምስጢር መቅዳት፤ በኋላም ለጥቁር ገበያ [Blackmail] እና ለገንዘብ ማግኛ ማዋል በስፋት እየታየ ነው።

Recorded Conversations (የመረጃ ምንተፋ)፦ ማህበራዊ ሚዲያን በመጠቀም የግል ንግግሮችን፣ የወሲብ እና እርቃን ምስሎችን መቅዳት፤ የግለሰቦችን ስም ለማጥፋት ወይም ገንዘብ ለመጠየቅ እንደ መሣሪያ እያገለገለ ይገኛል።

የሀብት ተጽዕኖ [Wealth Coercion]፦ ባለሀብቶች ድሆችን መጀመሪያ በገንዘብ በማባበል፣ ቀጥሎም በማስፈራራት "ዝምታን በገንዘብ የመግዛት" አዝማሚያ አሁንም ትልቅ ማህበራዊ ስጋት ነው።

🛡️ መደረግ ያለባቸው ጥንቃቄዎች (Required Precautions)
ዲጂታል ንቃት [Digital Awareness]፦ በአሁኑ ጊዜ ማንኛውም ምስል ወይንም ቪዲዮ ከተቀረጸ በማንኛውም ሰው እጅ ሊገባ እንደሚችል ማወቅ። በኢንተርኔት ዓለም "ፍጹም ምስጢር" የሚባል ነገር የለም። ማንኛውም መልዕክት በማንኛውም ጊዜ ለጥቃት ሊውል ይችላል።

የ"አቋራጭ" ጥቅሞችን መጠራጠር፦ በድንገት የሚመጡ ልዩ ጥቅማጥቅሞች፣ የውጭ ሀገር ጉዞዎች ወይም የሞዴሊንግ እድሎች የትልቅ ወጥመድ መጀመሪያ ሊሆኑ ስለሚችሉ በጥልቀት ማጣራት።

ተጠያቂነት [Accountability]፦ ማንም ከህግ በላይ እንዳልሆነ በማመን፣ ጥቃት ሲደርስ በዝምታ ከመሸፈን ይልቅ ህጋዊና ስነ-ልቦናዊ መፍትሄ መፈለግ።

💡 የ ShalaBay ማጠቃለያ፦
ሀብትና ስልጣን ለሰው ልጆች መገልገያ እንጂ ሌሎችን ለመበዝበዝ የሚሰጡ "ፈቃዶች" አይደሉም። ከኤፕስቲንና መሰል ታሪኮች የምንማረው፣ በግፍ ላይ የተገነባ ማንኛውም ግንብ በመጨረሻ መናዱ እንደማይቀር ነው።

ውድ የ ShalaBay ተከታታዮች፦
የዲጂታል መረጃ ምንተፋ [Blackmail] ሰለባ የሆኑ ሰዎችን እንዴት መርዳት ይቻላል? ህጉስ እንዲህ ያሉ ስውር ወንጀሎችን ለመቆጣጠር ምን ያህል ዝግጁ ነው?

ሀሳባችሁን በኮሜንት አጋሩን። 👇

#ፍትህ #ጥንቃቄ #ኢትዮጵያ

10/04/2026

🔥 የኢንተርኔት ክፍያ ሳይጠይቅዎት ጎግል ማፕን በነፃ ይጠቀሙ! (ለኢትዮጵያ ተጠቃሚዎች የተዘጋጀ ልዩ መረጃ)

የጉዞ መረጃዎችን ለማግኘት እና አድራሻዎችን ለመፈለግ ቀዳሚው ተመራጭ የሆነው Google Maps፣ አሁን ያለ ኢንተርኔት አገልግሎት (Offline) መስራት መጀመሩ ለሁላችንም መልካም ዜና ነው። ይህ አገልግሎት በተለይ የሞባይል ኔትወርክ በማይገኝባቸው ስፍራዎች ለሚጓዙ እና የኢንተርኔት ወጪን ለመቀነስ ለሚፈልጉ ተጠቃሚዎች ትልቅ መፍትሄ ነው።

📲 አገልግሎቱን እንዴት ማስጀመር ይቻላል? (ደረጃ በደረጃ)
ይህንን አገልግሎት ለመጠቀም መጀመሪያ ኢንተርኔት ባለበት ቦታ (ለምሳሌ ዋይፋይ በመጠቀም) የሚፈልጉትን አካባቢ ካርታ "ዳውንሎድ" (Download) ማድረግ ይኖርብዎታል።

Google Maps መተግበሪያን ይክፈቱ።

በቀኝ በኩል ከላይ ያለውን የፕሮፋይል ምልክት ይጫኑ።

"Offline Maps" የሚለውን ይምረጡ።

"SELECT YOUR OWN MAP" የሚለውን በመጫን ዳውንሎድ ማድረግ የሚፈልጉትን ከተማ ወይም አካባቢ (ለምሳሌ፦ አዲስ አበባ፣ ሀዋሳ፣ ድሬዳዋ...) በሳጥኑ ውስጥ ያስገቡ።

ከታች ያለውን "Download" የሚለውን ቁልፍ ይጫኑ።

አንዴ ዳውንሎድ ካደረጉ በኋላ፣ ኢንተርኔት በሌለበት ቦታ ሆነው የፈለጉትን አድራሻ መፈለግ እና የመኪና አቅጣጫ (Driving Directions) ማግኘት ይችላሉ።

🇪🇹 ለኢትዮጵያ ተጠቃሚዎች ተጨማሪ ጠቃሚ መረጃዎች (Extra Tips)
በሀገራችን ያለውን ነባራዊ ሁኔታ ግምት ውስጥ በማስገባት እነዚህን ነጥቦች ይገንዘቡ፦

የአድራሻ ስያሜዎች (Plus Codes)፦ በሀገራችን ብዙ ቦታዎች የቤት ቁጥር ወይም ትክክለኛ የመንገድ ስም የላቸውም። ጎግል ማፕ ግን ለማንኛውም ስፍራ "Plus Code" የሚባል አጭር ኮድ ይሰጣል። ይህንን ኮድ ለሰው በመላክ ያለ ኢንተርኔትም ቢሆን በትክክል የት እንዳሉ እንዲያውቁ ማድረግ ይቻላል።

የነዳጅ ማደያዎችና ባንኮች፦ ያለ ኢንተርኔትም ቢሆን በአቅራቢያዎ ያሉ የነዳጅ ማደያዎችን፣ ባንኮችን እና ሆስፒታሎችን አድራሻና ስልክ ቁጥር ማየት ይችላሉ።

ኢትዮጵያዊው "ጎግል ማፕ" በቅርቡ፦ የኢትዮጵያ ስፔስ ሳይንስና ጂኦስፓሻል ኢንስቲትዩት (SSGI) የሀገራችንን ነባራዊ ሁኔታ (ለምሳሌ የውስጥ ለውስጥ መንገዶችን) በደንብ የሚያውቅ የዲጂታል አድራሻ ስርዓት በ15 ከተሞች ላይ ተግባራዊ እያደረገ ይገኛል። ይህ ወደፊት ከጎግል ማፕ ጎን ለጎን ትልቅ አማራጭ ይሆናል።

የባትሪ ጥንቃቄ፦ ያለ ኢንተርኔት (Offline) ካርታ መጠቀም የስልክዎን ኢንተርኔት ዳታ ቢቆጥብም፣ የጂፒኤስ (GPS) ሲስተም ስለሚጠቀም ባትሪ ሊጨርስ ይችላል። ረጅም መንገድ ለሚጓዙ ተጓዦች ፓወር ባንክ (Power Bank) መያዝ ይመከራል።

💡 ልብ ሊባሉ የሚገቡ ነጥቦች
አይፎን (iOS) ተጠቃሚዎች፦ በአሁኑ ወቅት በአይፎን ስልኮች ላይ የአገልግሎቱ አሰጣጥ ውስንነቶች ሊኖሩት ይችላል (iOS 26 ካለዎት ከሲስተሙ ጋር የመጣጣም ችግር ሊያጋጥም ይችላል)። ነገር ግን ቀስ በቀስ ለሁሉም ተጠቃሚዎች ይደርሳል።

የካርታው እድሜ፦ ዳውንሎድ ያደረጉት ካርታ እንደየአካባቢው ለውጥ በየ30 ቀኑ "Update" መደረግ አለበት። ኢንተርኔት ሲያገኙ ማደስዎን አይርሱ።

የእግር መንገድ፦ ያለ ኢንተርኔት የሚሰራው በብዛት ለመኪና አቅጣጫ ብቻ ነው። የእግር መንገድ ወይም የህዝብ ትራንስፖርት መረጃዎችን ለማግኘት ኢንተርኔት ሊያስፈልግ ይችላል።

ይህ መረጃ ጠቃሚ ሆኖ ካገኙት ለወዳጅዎ "Share" በማድረግ ያካፍሉ። ቴክኖሎጂን ለተሻለ ጉዞ እንጠቀም!

#ጎግልማፕ #ቴክኖሎጂ #ኢትዮጵያ

10/04/2026

🩺 ፕሮፌሰር አስራት ወልደየስ፦ የቀዶ ጥገናው ጥበበኛና የሕክምና ፋኩሊቲ አርአያ

🔍 በኢትዮጵያ የሕክምና ታሪክ ውስጥ ስማቸው በቀዳሚነት የሚጠቀሱት ፕሮፌሰር አስራት ወልደየስ፣ የዘመናዊ ሕክምና ጥበብን በሀገራችን ካሰረጹ ታላላቅ ምሁራን አንዱ ናቸው። የመጀመሪያው ኢትዮጵያዊ የቀዶ ጥገና ሐኪም በመሆን የታሪክ መዝገብ ላይ የሰፈሩት ፕሮፌሰሩ፣ ከሕክምና ሙያቸው ባሻገር የአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ የሕክምና ፋኩሊቲ መሥራችና የጥቁር አንበሳ ሆስፒታል ስማቸው በክብር የሚነሳ ሰው ነበሩ። በሕይወታቸው ማብቂያ ላይ በነበራቸው ንቁ የፖለቲካ ተሳትፎና ለኢትዮጵያ አንድነት በከፈሉት መስዋዕትነት ዛሬም ድረስ በብዙዎች ዘንድ በክብር ይታወሳሉ።

🌱 የልጅነት ጊዜ እና ትምህርት
አስራት ወልደየስ በሰኔ 12 ቀን 1920 ዓ.ም በአዲስ አበባ ከተማ ተወለዱ። የልጅነት ሕይወታቸው በሀገር ፍቅር ስሜት የታጀበ እንደነበር ይነገርላቸዋል፦
• የቤተሰብ መስዋዕትነት፦ ገና በሦስት ዓመታቸው እናታቸውን አጡ። አባታቸው አቶ ወልደየስ ደስታ ደግሞ በፋሽስት ኢጣሊያ ወረራ ወቅት በታዋቂው የካቲት 12 ጭፍጨፋ ሰለባ ሆነው ተሰውተዋል። በዚህም ምክንያት አስራት ያደጉት በአያታቸው በደጃዝማች ጽጌ አማኑኤል እጅ በድሬዳዋ ከተማ ነበር።

• የትምህርት ጉዞ፦ የመጀመሪያ ደረጃ ትምህርታቸውን በድሬዳዋና በአዲስ አበባ (ተፈሪ መኮንን ትምህርት ቤት) ከተከታተሉ በኋላ፣ ከፍተኛ ትምህርታቸውን በግብፅና በእንግሊዝ ሀገር (ኤዲንብራ ዩኒቨርሲቲ) አጠናቀዋል።

• የመጀመሪያው ሐኪም፦ በ1940ዎቹ መገባደጃ ላይ የቀዶ ጥገና ስፔሻሊስት (Surgeon) በመሆን ወደ ሀገራቸው ሲመለሱ፣ በዘርፉ የመጀመሪያው ኢትዮጵያዊ ሐኪም ነበሩ።

🏛️ ሙያዊ አስተዋጽዖ እና የሕክምና ፋኩሊቲ መሥራችነት
ፕሮፌሰር አስራት ወደ ሀገር ቤት ከተመለሱ በኋላ ሕይወታቸውን ሙሉ ለኢትዮጵያ የሕክምና እድገት ገብረዋል፦

• የሕክምና ፋኩሊቲ ምሥረታ፦ በ1950ዎቹ አጋማሽ የአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ የሕክምና ፋኩሊቲ ሲመሰረት ግንባር ቀደም ተዋናይ ነበሩ። ለብዙ ዓመታትም የፋኩሊቲው ዲን በመሆን በሺዎች የሚቆጠሩ ኢትዮጵያውያን ሐኪሞችን አፍርተዋል።

• ጥቁር አንበሳ ሆስፒታል፦ የጥቁር አንበሳ ሆስፒታል ግንባታና አገልግሎት አሰጣጥ ላይ ያላቸው አሻራ እጅግ ግዙፍ ነው። እሳቸው በቆራጥነት ባደረጉት ጥረት ኢትዮጵያ በራሷ ሐኪሞች መታከም የምትችልበትን መሠረት ጥለዋል።

• የንጉሡ ሐኪም፦ የቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ የግል ሐኪም በመሆንም ለረጅም ዓመታት አገልግለዋል።

⚖️ ፖለቲካዊ ተሳትፎ
በ1983 ዓ.ም የመንግሥት ለውጥ ከተደረገ በኋላ፣ ፕሮፌሰር አስራት በሀገሪቱ ወቅታዊ ሁኔታ ላይ ያላቸውን ቅሬታ በመግለጽ ወደ ፖለቲካው ዓለም ገቡ፦

• የመኢአድ ምሥረታ፦ የመላው አማራ ሕዝብ ድርጅት (መኢአድ) መስራችና ሊቀመንበር በመሆን የኢትዮጵያን አንድነት ለማስጠበቅ ታግለዋል።

• የእስር ዘመን፦ በፖለቲካ አቋማቸው ምክንያት ለበርካታ ዓመታት ለእስር ተዳርገዋል። በእስር ቤት በነበሩበት ወቅት በደረሰባቸው የጤና መታወክ ምክንያት ወደ ውጭ ሀገር ለሕክምና ቢሄዱም፣ በግንቦት 6 ቀን 1991 ዓ.ም በ71 ዓመታቸው ከዚህ ዓለም በሞት ተለዩ።

🔚 ፕሮፌሰር አስራት ወልደየስ "የሐኪሞች ሐኪም" ብቻ ሳይሆኑ፣ የፖለቲካ ተሳትፎ የነበራቸው ሰው ነበሩ። በመቶዎች የሚቆጠሩ የቀዶ ጥገና ስራዎችን በማከናወን የሰዎችን ሕይወት የታደጉት ፕሮፌሰሩ፣ በኢትዮጵያ ሕክምናና ፖለቲካ ውስጥ ታሪክ ጥለው አልፈዋል።
#የኢትዮጵያታሪክ #አስራትወልደየስ #ሕክምና #ሻላቤይ

09/04/2026

ከቀላል አጠቃቀም ወደ ላቀ ብቃት፦ የስልክ አጠቃቀምን የሚያቀላጥፉ 5 ፕሮፌሽናል ዘዴዎች!! 📱✨

ስልክዎ ከደወልና ከሶሻል ሚዲያ ባለፈ ስራዎን የሚያቀላጥፉ በርካታ ያልተለመዱ ስልቶች / Shortcuts እንዳሉት ያውቃሉ? ብዙ ጊዜ የምናባክነውን ሰከንዶች የሚቆጥቡ እና ስልካችንን ይበልጥ ቀልጣፋ የሚያደርጉ 5 ምርጥ ዘዴዎችን ዛሬ እናሳያችኋለን። 👇 (ለዝርዝሩ "See More" የሚለውን ይጫኑ)

1. ⚡ ፈጣን የካሜራ መክፈቻ (Quick Camera Access)
ድንገት ሊያመልጥዎ የማይገባ ትዕይንት ሲያዩ ስክሪኑን ከፍተው ካሜራ ውስጥ እስከሚገቡ ጊዜ ሊያጥር ይችላል። በአብዛኛው አንድሮይድ ስልኮች ላይ የማጥፊያ ቁልፉን (Power Button) ሁለት ጊዜ ደጋግመው ሲጫኑ ስልኩ ተቆልፎም ቢሆን ካሜራው ወዲያውኑ ይከፈታል።

2. ✍️ ስህተትን በፍጥነት ማረም (Space Bar Control)
ጽሁፍ ሲጽፉ መሃል ላይ ስህተት ቢኖር ኖሮ፣ ጣትዎ ትክክለኛው ቦታ ላይ ለማረፍ ሊያስቸግርዎት ይችላል። በGboard (የጎግል ኪቦርድ) ላይ የ"Space Bar" ቁልፉን ወደ ግራና ቀኝ በማንሸራተት ብቻ የጽሁፍ ምልክቱን (Cursor) በቀላሉ የሚፈልጉት ቦታ ላይ ማድረስ ይችላሉ።

3. 🌓 ሁለት ስክሪን በአንድ ጊዜ (Split Screen)
ኢሜይል እየጻፉ ዩቲዩብ ማየት ወይም የቴሌግራም መልእክት እየመለሱ ፌስቡክ መጠቀም ይፈልጋሉ? በስልካችሁ "Recent Apps" (የተከፈቱ አፕሊኬሽኖች ዝርዝር) ውስጥ በመግባት የአፑን አይኮን ተጭነው "Split Screen" የሚለውን ቢመርጡ፣ ስክሪኑ ለሁለት ተከፍሎ ሁለት አፖችን በአንድ ጊዜ መጠቀም ያስችልዎታል።

4. 🔍 የኖቲፊኬሽን ታሪክ (Notification History)
በስህተት "Clear All" ብለው ያጠፉት ጠቃሚ መልእክት አለ? ወደ Settings > Notifications > Notification History በመግባት ባለፉት 24 ሰዓታት ውስጥ የደረሱዎትን ሁሉንም መልእክቶች (የተደለዙ የዋትስአፕ መልእክቶችን ጭምር!) ማየት ይችላሉ።

5. 🔊 ድምፅን በምልክት መቆጣጠር (Flashlight Shortcut)
በጨለማ ውስጥ በፍጥነት ፍላሽ (Flashlight) ማብራት ከፈለጉ፣ ስክሪኑን ከፍተው "Toggle" መፈለግ አያስፈልግዎትም። በብዙ ስልኮች ላይ ስልኩን በመነቅነቅ (Shake) ወይም የማጥፊያ ቁልፉን በመጫን ፍላሽ እንዲበራ በ"Gestures" ሴቲንግ ውስጥ ማስተካከል ይቻላል።

እነዚህ ቀላል ዘዴዎች የስልክ አጠቃቀምዎን ይበልጥ ዘመናዊና ቀልጣፋ ያደርጉታል።

እናንተስ በብዛት የምትጠቀሙበትና ሌላ ሰው እንዲያውቀው የምትመክሩት የአንድሮይድ Shortcut የትኛው ነው? በኮሜንት አጋሩን! 👇