All About Bahir Dar

26/01/2026

በፈጠራ ስራዎ ልንሸልምዎ እና አጋር የሚዲያ አባል ልናደርግዎ ነው፡፡
ይምጡ በሰሩት አንድ ደቂቃ እና ከዛ ባላይ በሆነ የፈጠራ መልዕክት እንሸልምዎት ፣ በአባይ ጉዳይ እና የኢትዮጵያን መልካም ገፅታ ለማስተዋወቅ
በፈለጉት የቲክቶክ አካውንት ፣ ፊስ ቡክ ፣ ኢንስታግራም ማህበራዊ ሚዲያዎች ተከታታይ መልዕክቶችን ስለአባይ ወንዛችን በፈለጉት አቀራረብ ፣ ስለ አባይ ውሃ፣ የአባይ ወንዝ የውሃ ፍትሃዊ አጠቃቀም ፣ በግጥም ፣ ፣በትረካ፣ በጭውውት፣ በዘፈን ፣ ከ1 ደቂቃ ጀምሮ እያቀናበሩ ይህ ፕሮግራም የቀረበው በፖሊቲዘር እና EMMA Radio and TV Media Production ከ ትብብር ለተዘጋጀው ውድድር ነው፡፡ በማለት ማስተዋወቅ እና ምን ጊዜም ሲፖስቱ የሚል ቃል በማስቀመጥ ወደ እኛ ሊንኩን በመላክዎ አወዳድርን እኛ እንሸልመዎታለን፡፡ ፡ በቻሉት መጠን ከፍተኛ ቪው፣ ሸር ፣ ኮፒ ፣ ሊንክ እንዲያገኝ ማድረግ ለሽልማት የሚያበቃ መስፈርት ነው፡፡
‹‹ማንኛውም ፕሮግራም ከመቅረቡ በፊት በማህበራዊ ሚዲያ ሲያጋሩ ‹‹ I’m proud to take part in the Power and People: The Nile, Climate, and Hydropower Energy Future digital contest, sharing ideas and stories on climate change, hydropower, and the shared future of the Nile Basin. Youth voices matter in shaping informed, cooperative solutions for our region.
Supported by and implemented by .






›› የሚል ፅሁፍ ከስምዎ ጋር ያካቱት ፤
በፈለጉት ነፃ ሃሳብ እና አቀራረብ ስለአባይ ወንዝ፣ የኢትዮጵያን ምልካም ገጽታ በሚገነባ ሁኔታ፣ በ ግጥም፣ የጉዞ ማስታወሻ፣ አጭር ጭውውት ፣ ዘገባ ፣ ዜና ፣ መጣጥፍ ፣ ትወና ፣ ድራማ ፣ የፈለጉትን ፈጠራ ማቅረብ ይችላሉ፡፡
በምናዛጋጀው ትልቅ የውይይት መድረክ እኛ እንሸልምዎታለን፡፡
+251950488858

26/01/2026

📢 CALL FOR PARTICIPATION

Power and People: The Nile, Climate, and Hydropower Energy Future

Digital Creative Contest

Are you a content creator, storyteller, journalist, artist, or activist from the Nile Basin?

This is your chance to use your creativity, raise your voice, and win awards while contributing to informed dialogue on the Nile, climate change, and hydropower.

🌍 Who Can Participate?

Participants from the following countries are invited to compete:

Egypt, Ethiopia, Sudan, Uganda, Kenya, Rwanda, Burundi, and Tanzania and others

🎨 What Can You Submit?

Create and share original content about the Nile River, climate change, hydropower story of https://pulitzercenter.org/stories/hydropower, water justice, and based on Hydropower

using any creative format, including:

🎥 Short videos (1 minute or longer)

✍️ Poetry or spoken word

🎶 Songs or music

🗣️ Discussions or short talks

🎭 Drama, storytelling, travel notes, news features, or any creative idea

📱 Where to Post?

Post your content on any social media platform:

TikTok

Facebook

Instagram

YouTube, web, or anysocial media platforms

🏷️ Posting Requirements (Very Important)

When posting, you must:

Include this introduction text in your post (with your name):

I’m proud to take part in the Power and People: The Nile, Climate, and Hydropower Energy Future digital contest, sharing ideas and stories on climate change, hydropower, and the shared future of the Nile Basin. Youth voices matter in shaping informed, cooperative solutions for our region.

Supported by and implemented by .

Tag

Use the hashtags:



Send the link of your post to EMMA Radio & TV Media for validation.

🏆 Awards & Selection Criteria

Top creative entries will be awarded

Winners will be selected based on:

Creativity and message clarity

Engagement (views, shares, likes, comments)

Relevance to Nile, climate, and hydropower issues

Selected winners will also be recognized at a major public dialogue forum and may become media partners with EMMA Radio & TV Media.

📞 Contact Information

📧 Email: [email protected]

📱 Phone: +251 950 488 852

14/01/2026

18/12/2025

"የባህርዳር ከተማ ታሪክ"
#ታደለ ጥበቡ
በድጋሜ የተለጠፈ
በዛጉዬ መንግሥት የአክሱም የፖለቲካ አመራር ወቅት በሮሃ በኋላም ደግሞ በላሊበላ ጊዜ የኢትዮጵያ የሃይማኖት የአስተዳደር እና የባህል ማእከል ተብላ ከተሰየመች በኋላ ስልጣኔዋ እየተስፋፋ ሄደ።በዛጉየ ዘመነ መንግሥት የነበረው የከተማ አመሰራራት እና እድገት ወደ ሌሎች ማእከላዊ ግዛት ተስፋፍቷል።ይበልጥ ግን የዘጉዬ ዘመነመንግሥት እና የአክሱማይ አገዛዝ የክርስትና ሃይማኖት እየተስፋፋ ወደጣና አካባቢ እንደመጣ ሰነዶች ይገልጣሉ።
ከዛጉኤ መንግስት ይልቅ የሶሎሞናዊ ሥርወ መንግሥት ማለትም በ13ኛው መክዘ መጀመሪያ አካባቢ በአጼ አምደ ጺዮን ዘመነ መንግሥት (1314-1344 አ.ም) ድረስ አካባቢው የተሻለ የንግድ እንቅስቃሴ መነቃቃት ነበረው።አምደ ጽዮን ግዛት ከማስፋፋት..ማእከላዊ መንግሥት ከመመሥረት...በፖለቲካው ጎዳና ሰላምና እድገትን ከማጎናጸፍ ባሻገር በጣና ሐይቅ አካባቢ የነበረው እንቅስቃሴ በቀላሉ የሚገመት አልነበረም።ንጉሡ በወቅቱ በጣና ድስቶች እና ጣና ዙሪያ ቤተክርስቲያናትን እና ገዳማትን መመስረት ጀምረው ነበረ።በአምደ ጽዮን ዘመነ መንግስት በተለይ ከጣና በስተደቡብ በሚገኙ በተለያዩ ስፍራዎች እና ድስቶች ቤተከርስቲያን መስራት እና ሀይማኖቱን መስበክ እንደ ጥሩ ባህል እየተቆጠረ ሄደ።
በዚህ መሰረት አራት ታቦታት ማለትም ቅዱስ ጊዮርጊስ..ኪዳነ ምህረት.. ቅዱስ ገብርኤል እና ማርያም በአንድ አካባቢ በሚገኝ ቤተክርስቲያን ይገኙ ነበረ።ቀሳውስቱ ታቦቱን በተለያየ ቦታ ቤተከርስቲያን አሰርተው ማስገባት እንዳለባቸው ከተነጋገሩ በኋላ ቅዱስ ገብርኤልን ክብራን ገብርኤል ደሴቱ ላይ..ቅዱስ ጊዮርጊስን መሀል ዘጌ ጊዮርጊስ ላይ..ማርያምን በኋላ ላይ ደብረ ማርያም ተብላ ከተጠራችበት አባይ እና ጣና ከሚሊያዩበት አካባቢ ላይ ያስቀምጣሉ።
በመጨረሻ የኪዳነምህረት ታቦት ስለቀረች ቄሶቹ ይችን ታቦት የት ቦታ ላይ እንደሚያስቀምጧት ይቸገራሉ።ተሰባስበው ውይይት ይጀምራሉ።በመጨረሻም ከቄሶች መካከል አንደኛው የተረፈችውን ታቦት ከባህሩ ዳር በስተደቡብ ቤተከርስቲያን አሰርተን እናስቀምጣት በማለት ይናገራሉ።ሁሉም በቀረበው ሀሳብ ይስማሙና የኪዳነምህረት ቤተከርስቲያን አሁን ጊዮርጊስ ቤተከርስቲያን ካለበት ላይ ቤት ተሰርቶ ታቦቱ እንዲገባ ተደረገ።በዚህ መሰረት የዚህ አካባቢ መኖሪያ መጠሪያው ባህርዳር የተባለ ሲሆን ነዎሪዎችም የባህርዳር ኪዳነምህረት ነዎሪዎች እየተባሉ ይጠራሉ።
-ከ1382-1430 አ.ም ድረስ የነገሱት ንጉሥ ዳዊት ክብራን ገብርኤልን እና ደብረ ማርያም ቤተከርስቲያን ያደሱ ሲሆን ቤዛዊት ቤተመንግስት ካለበት ቦታ ላይ ቤዛዊት ማርያም የተባለች ቤተከርስቲያን አሰርተዋል።
-በ16ኛው መክዘ ባህርዳር አካባቢ አቦካቦት እየተባሉ የሚጠሩ የህብረተሰብ ክፍሎች እንደነበሩ በአፈታሪክ ይነገራል።በ17ኛው ክፍለዘመን በመጀመሪያ አጋማሽ በጣና ሐይቅ አካባቢ መኖረ የጀመረ እና ሚሲዮናዊነትን ይሰብክ የነበረው አልመዳ የተባለ የውጭ አገር ዜጋ ስለ ባህርዳር በወቅቱ የነበረውን ሁኔታ እንዲህ ይገልጸዋል
"በዚህ አካባቢ የሚኖሩ ሰዎች ጉማሬ የሚያድኑ እና ታንኳ የሚባል በውሀ ላይ ለመጓጓዝ የሚያገለግል ነገር የሚሰሩ ሰዎች ይኖሩበታል"
/manole de Almedia,(the history of hHigh Ethiopiane or Abasia>in some record of Ethiopia 1593-1646/
አልመዳ በጽሑፉ ላይ እነዚህን ነዎሪዎች በስም ወይንም በጎሳ እነማን እንደሆኑ አልገለጸም።ነገርግን ተክለሃይማኖት ገብረሥላሴ M.A thesis (Department of history AAU 1984) መጽሐፋቸው ላይ እንደገለጹት ነገደ ወይጦዎች እንደነበሩ እና ሐይቁን ለበርካታ አመታት እንደግባት ይጠቀሙበት እንደነበረ ያብራራሉ።ተክለሃይማኖት አክለውም ነገደ ወይጦዎች ከአገው ክፍል እንደሚመደቡ ገልጸዋል።
ነገደዎች ታንኳ ለትራንስፖርት በመስራት በሐይቁ ላይ የትራንስፖርት አገልግሎት በተለይም አባይ ወንዝ ከጣና ተለይቶ ጉዞውን ሲቀጥል በቅርብ ርቀት ከሚገኘው ከንፈሩ አባይ አካባቢ ሰዎችን እና እቃዎችን በማመላለስ ከፍተኛ ሚና ይጫወቱ ነበረ።
የአብካቦት ሰዎች ከነገደ ጋር ይዛመዱ ወይንም የአገው ቅርንጫፎች ስለመሆናቸው መረጃ አላገኘሁም።ነገርግን አቦካቦት የሚለ መጠሪያ ባህርዳር ከተማ ከመሆኗ በፊት የአካባቢው ሰዎች መጠሪያ ነበረ።
-በ15ኛው መክዘ ከሸዋ ደቡብ ምእራብ እስከ ምጽዋ በሌላ በኩል ከአባይ ወንዝ በስተምስራቅ አልፎ ጎጃም እና የጣና ሐይቅን ወደምእራብ በተዘረገው የንግድ እንቅስቃሴ የጣናን አካባቢ ጨምሮ እንደነበረ ታደሰ ታምራት ገልጸዋል።
-አጼ ገላውዲዎስ በ1559 አ.ም በጦርነት ከተሸነፉ በኋላ በትረ ስልጣኑን የተረከቡት አጼ ሚናስ /1559-1563/ የክርስትቲያን ሥረወ መንግስት ከሸዋ በማምጣት ከጣና ሐይቅ በስተምስራቅ ወደምትገኘው እንፍራዝ አዛውረውታል።ምክንያቱም በጣና አካባቢ የነበረው የንግድ እንቅስቃሴ ከፍተኛ ስለነበረ ከነጋዴዎች የገቢ ግብር (ቀረጥ) ለመሰብሰብ ነው።ከሚናስ በኋላ የነገሱት አጼ ሰርጸ ድንግል /1563-1597/ እና አጼ ሱስኒዮስ /1597-1632/ ለፖለቲካ እና ኢኮኖሚ አመች ቀጠና በመሆኑ የንግድ እንቅስቃሴ ለአገር ግምባታ አስፈላጊ እና ዋና የጀርባ አጥንት መሆኑን አምነውበት እንፍራዝ..አይባ..እና ደንገዝን ተመራጭ ቦታ አድርገዋል።
በመካከለኛው ዘመን ከእንፍራዝ..ደንገዝ እስከ ምጽዋ የተዘረገው የንግድ መስመር ባህርዳርን መሰረት ያደረገ ስለነበረ የካራቫን ነጋዴዎች መናኸሪያ ነበረ።አባይን ለመሻገር ባህርዳር የነበሩት ታንኳዎች ተመራጭ ስለነበሩና ከንፈሩ አባይ አካባቢ አሁን የባህርዳር የዩኒቨርሲቲ በሚገኝበት በምስራቅ በኩል በሚገኘው እግር በር በእግር ይሻገሩ ስለነበረ ቦታው ባህርዳር ተፈላጊ ቦታ ነበረች።ነገርግን አህያና በቅሎ ጭኖ ለመሻገር አስቸጋሪ ስለነበረ በ1620 አካባቢ የመጡ ፖርቹጋላዊው ሚሲዮን ከባህርዳር በስተደቡብ በኩል 30ኪሜ ርቀት በአባይ ወንዝ ላይ ከተጠረበ ድንጋይ የአላታ አሁን የፋሲል ድልድይን ሰሩ።ድልድዩ ጎጃምን ከቤጌምድር የሚያገናኝና የካራቫ ነጋዴዎች ሳይቀሩ ይገለገሉበት የነበረ ነው።
-ከ1770-1771,አ.ም ድረስ በጎንደር ከተማ ይኖር የነበረው ጀምስ ብሩስ ባጠናው ጥናት/travel to disecover the source of Blue Nale,in the year 1768-1771/የንግዱን እንቅስቃሴ ሲገልጽ ከጎንደር በስተደቡብ እንፍራንዝ..ደልጊ..ዘጌ..ይፋግ እና ቆራጣ በጣም የታወቁ ስለነበሩ ነጋዴዎች የግድ በጣና በታንኳ ይሻገሩ ነበረ።
-ባህርዳር በወቅቱ የጎንደር ዘየ..ባህል እና አሻራ የጣለባት እና የንግድ ማእከል ለመሆኗ አመላካች የነበረው በሕንጻዎች አሰራር ላይ የሚታይ ተወራራሽነት ያላቸው ኪነሕንጻ ማየት ይቻላል።ለምሳሌ
-ክብራን ገብርኤል ቤተክርስቲያን ውስጥ የመገኘው ህንጻ ቅርጽና ይዘት
-ሽምብጥ ሚካኤል ቤተከርስቲያን ውስጥ ከአዲሱ ቤተከርስቲያን በስተሰሜን በኩል የሚገኘው ህንጻ እና
-ጊዮርጊስ ቤተክርስቲያን በስተሰሜን በኩል እንደ ነዋየ ቅድሳት ማስቀመጫ ሆኖ የሚያገለግለው ህንጻ ይጠቀሳሉ።
ከ1682-1706,አ.ም ድረስ በነገሱት ነገስታት ባህርዳር የስም መለዋወጥ ነበረ።ለምሳሌ ባህርዳር ኪዳነምህረት የነበረችው ቤተከርስቲያን ተቀይራ የጊዮርጊስ ታቦት ወደ ባህርዳር አስመጥተው በማስገባት ቤተከርስቲያኑ ወደ ገዳም ተቀይሯል።ነዋሪዎችም የባህርዳር ኪዳነምህረት መባላቸው ቀርቶ የባህርዳር ጊዮርጊስ ነዋሪዎች እየተባሉ ተጠርተዋል።
ባህርዳር በ18ኛው ክዘመ ማለትም በ1842 አ.ም ባህርዳርንና ዙሪያዋን የጎበኘው ብላውዲን እንዲህ ሲል የነበራትን ገጽታ አስቀምጧል
"ባህርዳር ትናንሽ እና የተበታተኑ ነገርግን በሀይማኖት የተቆራኙ ሰዎች የሚኖሩባት አናሳ መንደር ናት"/travel in Abyssinia and the Gala country (London Longamans Green and co. 1869) ሲል በቆይታው ባህርዳር የራስ አሊ ሁለተኛ እና የጎጃሙ ብሩ ጎሹ የሁለቱ የፖለቲካ ፉክክር ተጽዕኖ ያረፈባት በሁለት ገዥዎች አይን ውስጥ የገባች መንደር መሆኗን ተረድቷል።
-ሌላው ስለባህርዳር የጻፈው አንቶኒ ዲ አባዲ ከጎበኘ በኋላ ቆራጣ የተባለችው ስፍራ የተሻለች ከተማ መሆኗን እና ባህርዳር ግን መንደር እንደሆነች ገልጿል።ቆራጣ ግን ጥሩ የሆነ የከብት ስጋ ንግድ እንቅስቃሴ በስፋት የሚካሃድባት ማርና ቅቤ ከጎጃም አካባቢ በመነሳት በባህርዳር አልፎ ወደ ቆራጣ እንደሚሄድ ጽፎል/ እነ አባዲን ከተማዋን መንደር ይበሏት እንጂ ፕላውዲን ግን ጥራጥሬ..አሞሌ ጨው..ማርያትሬዛ ብር ሲሸጥበት እና ሲገዛበት እንዲያውም አንዱን የማርትሬዛ ብር በሰላሳ የአሞሌ ጨው ሲገዛ እንዳየ ጽፏል።ቀጥሎ የንግድ እንቅስቃሴ እና የአካባቢውን የሸቀጥ ግብይት ተመልክቶ የሚፈልጋቸውን ቁሳቁሶች ከገዛ በኋላ በሰጠው አስተያየት አቢሲኒያ ውስጥ ሁሉም ነገር በጣም ጥሩ እና እርካሽ ነው።ለመብላት የምፈልገው ሁሉ ገዝቻለሁ ካለ በኋላ የገዛቸውን ነገሮች ሲገልጽ የተወሰነ የበሬ ስጋ ጥቂት ዳቦ እና በማንቆርቆርያ ጠላ ነበሩ።
-የፕላውዲንን እይታ የማይጠናክርልን ከ1873-1874 አ.ም በቆራጣ ከተማ ይኖር የነበረው ጣሊያናዊው ካርሎስ ቫጃያ ነው።ካርሎስ "ባህርዳር ከሰሜን በኩል ጎንደር መግቢያ..በስተደቡብ የጎጃም መግቢያ እና መውጫ ከሐይቁ ጀምሮ አባይ ከጣና ከሚወጣበት ስፍራ በሚደረገው የንግድ ልውውጥ መቆጣጠሪያ ዋና ማአከል ናት"ብሏል/ ሌላው ጣሊያናዊ አልማኒ በ1889 ባህርዳር ይኖር ስለነበረ "ባህርዳር በሰሜን በኩል ከቤጌምድር ይፋግ..ደራ እና ቆራጣ በደቡብ በኩል ከጎጃም ደብረወርቅ..ዲማ..ቡሬ..ባሶ እና መንቆረር ዋና የገበያ ማእከል አድርገዋት መደበኛ የንግድ ስራቸውን ያከናዉኑ ነበር"ብሏል።አልማኒ የህዝቡ ብዛት ከ1200-1600 ይሆን እንደነበረ መዝግቧል።
ሌሎች ጽሀፍትም አጼ ቴዎድሮስ በጣና ዙሪያ የነበራቸውን ቆይታ በማስመልከት በሰነዱት ታሪክ ውስጥ ባህርዳርን ጭምር ታሪኳን እያወሱ ጽፈዋል።አጼ ቴዎድሮስ ከቤጌምድር ተነስተው በአባይ ወንዝ እግር በር ላይ አቆርጠው ሲሄዱ በ1878 አ.ም አጼ ምኒልክ ለስራ ጉዳይ ከበጌምድር ቆይተው ሲመለሱ ባህርዳር እያደሩ ወደ ጎጃም እንደሄዱ አነ ሪቻርድ ፓንክረስት ጽፈዋል።
-በ19ኛው መክዘ በ1920 አ.ም ባህርዳርን ለመጎብኘት ወደ ኢትዮጵያ የገባው ሀያስ እንደዘገበው ሱዳን ውስጥ የነበሩ እንግሊዞች ማእከላዊ ኢትዮጵያ ከሚገኙ ነጋዴዎች ጋር ከፍተኛ የሆነ ግንኙነት በመፍጠር የቡና ንግድ በደልጊ ና በመተማ በኩል እየተላለፉ ይነግዱ እንደነበር ገልጿል።A.J hayes,the source of Blue Nile (London Smith,Elder &co 1905)
ሀየስ እንዳለው ዘጌ ዋና የቡና የንግድ አንቀሳቃሽ ማእከል ስትሆን እንደ ዝሆን ጥርስ..ብረታብረት..የማጌጫ እቃዎች.. እና ሽቶ እጣን የመሳሰሉትን ደግሞ ከውጭ ታስገባለች።ቡዙዎች ሸቀጦች የሚመጡት ደልጊ ከመድረሳቸው በፊት የሚመጡት በታንኳ ከምእራብ ጎጃም አካባቢ ነበር።ሸቀጦች ከደልጊ ተነስተው በመተማ በኩል ወደ ሱዳን ይሻገራሉ።ደልጊ ላይ የተራገፈው ሸቀጥ ወደ ባህርዳር በታንኳ ይጓጓዝና ከባህርዳር በኋላ ወደ አዴት እና ፈረስ ወጋ ይሰራጫል።
በ20ኛው ክፍለዘመን መባቻ የሴሜኑ ቀጠና የንግድ መስመር የውጭ ወራሪዎች የእንግሊዝን እና የጣሊያን ቀልብ መሳቅ ሲጀምር የባህርዳርን ምቹነት የተረዱት ሁለቱ ሀገራት ጣና ድረስ የሚደርስ የባቡር እና የመኪና መንገድ ለመስራት ፉክክር ውስጥ ገቡ።እንግሊዝ ቀድማ በ1902 አ.ም በኤም ሲ ዱፒየስ የተመራ አስጥኚ ቡድን ወደ ባህርዳር ልካ አካባቢውን አስጠናች።
በወቅቱ የቡድኑ መሪ ዱፒየስ እና ጉብኚው ሀየስ በባህርዳር ከተማ ውስጥ የሚገኘው ቅዱስ ጊዮርጊስ ቤተክርስቲያን ከድንጋይ እና ከኖራ መሰራቱን ገልጠው የውስጡ ገጽታ በስዕል ያማረ እንደነበረ ጽፈዋል።
በሁለተኛ ዙር በእንግሊዛዊው ግራብሃም እና ብላክ የሚመራው ቡድን (1920-1921) በጣና ሐይቅ ላይ ከፍተኛ ጥናቱን ከአደረገ በኋላ የቅዱስ ጊዮርጊስ ቤተክርስቲያን አሰራር በተመለከተ ጣራው በቆርቆሮ መሆኑን ከገለጹ በኋላ ቀሳውስቱ የቤተክርስቲያኑን ንብረት በማስቀመጫ ግምጃቤትነት የሚጠቀሙባቸውን ሁለት ታሪካዊ ሕንጻዎች በአድናቆት ገልጸዋቸዋል።እነዚህ ግምጃ ቤቶች ጎብኝወቹ ሲገልጿቸው ሕንጻዎች ከላይ በኩል ሲመለከቷቸው እንደ አርክ ወይንም ቀስተደመና ቅርጽ ሲኖራቸው ከውጭ ወደ ውስጥ ሲገቡ የተዋበ ክፍል ያላቸው ሲሆን ወደላይኛው ክፍል ለመግባት ደረጃ መውጣት እንዳለበት ገልጿል።እነዚህ ሕንጻዎች የሰሩት ከባዛልት ድንጋይ እና ስሚንቶ ከኖራ ጋር ተቀላቅሎ ነው።
የግራብሃም እና ብላክ የመልእከተኞች ቡድን በገለጻቸው ላይ ከቤተክርስቲያኑ በተጨማሪ የባህርዳርን ስሽዮ-ኢኮኖሚ እንቅስቃሴ በማየት ሕዝቡ ከመካከለኛው እና ከደጋው አካባቢ በቦቆሎ..ስንዴ እና ገብስ በማምረት እንደሚያቀርብ በተለይም ገበያ ውስጥ በተዘዋወሩባቸው ጊዜያቶች ውስጥ የሽንኩርት ምርት ተትረፍርፎ ገበያው ሞልቶት እንደነበር ገልጸዋል።ባህርዳር ገበያ ላይ ለሽያጭ ከሚቀርቡት የምግብ ሸቀጦች መካከል ዋና ዋናዎቹ ማር..ጤፍ..ቅቤ በርካታ የበግ ሥጋ..ጅግራ..ቆቅ..ዶሮ እና እንቁላል ይገኙበታል።መገበያየውም የማርትሬዛ ብር እና አሞሌ ጨው እንደነበር አረጋግጠዋል።
በባህርዳር ከተማ ጥበበኞች..ብረታብረት ሠራተኞች..አናጢዎች..ለትራንስፖርት የሚያገለግሉ ታንኳ የሚሰሩ..ብር ሰሪዎች..ቆዳ የሚሰሩ እና የቤተክርስቲያን ጣራ የሚከድኑ ባሀሙያዎችም መኖሪያ ነበረች።
በካራቫ ነጋዴዎች አማካኝነትም የጨው..የጨርቃጨርቅ እና ሌሎች ከጎረቤት አገሮች ሱዳንና ከኤርትራ ወደ ጣና ሐይቅ መጥተው ይራገፉ ነበር።
ከጎጃም እና ከጎንደር ባሉ ከጎራባች አካባቢዎችም የተለያዩ የቅባት እህሎች በጌጣጌጦች ያሸበረቁ ከቄጤማ..ከሰሌን..እና ከአክርማ..ሰበዝ የተሰሩ ጃንጥላዎች..ቅርጫቶች..ሞሰበ-ወርቆች..ሞሰቦች እና ሌሎችም ይመጡ ነበር።
የገበያ ቀን በሳምንት ረቡዕ ቀን ብቻ ነበረ።
(G.W Grabham and R.D Black report of the mission to lake tana 1920-1921 cairo Government press {1921}
በ1926 አ.ም የእንግሊዝ ቆንስላ የሰሜን ምእራብ አካባቢ ሀላፊ መኖሪያ በነበረችው ዳንግላ ከተማ ይኖር የነበረው የእንግሊዝ ቆንስል ቸስማን ከዳንግላ ወደ ባህርዳር ከመጣ በኋላ ያየውን ጽፏል።ቸስማን ባህርዳር የአማራዎች መናኽሪያ መሆኗን ከገለጠ በኋላ እንደሌሎቹ ጎብኚዎች ሁሉ የቅዱስ ጊዮርጊስ
ቤተክርስቲያንን በአድናቆት ጽፎታል።
ቸዝማን የባህርዳር ስትራቴጂካዊ አቀማመጥ ለሁሉም ነገር አመች ነው ካለ በኋላ ከባህርዳር ዘጌ በታንኳ ትራንስፖርት የነበረውን የንግድ ልውውጥ ሳይጠቅሰው አላለፈም።(cheesman pp y119-145,154-155,160-193)
ከጣሊያን ወረራ በፊት የባህርዳር ነዎሪዎች አሰፋፈር:-
1-የካህናት ሰፈር
2-የእስላም ሰፈር
3-የባላባት ሰፈር
4-የዕደ ጥበብ ባሙያወሸች ሰፈር
5-ነጋዴች ሰፈር ናቸው።
@-ካህናት ሰፈር የታወቁትና ትልቅ ክብር ተሰጥቷቸው በገዳሙ ዙርያ የሚኖሩትን መነኮሳት..ቀሳውስት..ደብተራዎች እና ዲያቆናት መኖርያ ነው።
@-የባላባት ሰፈር የሚባሉት በከተማዋ ከፍተኛ ርስት የነበራቸው ከሐይቁ (ወደቡ) መግቢያ በስተምዕራብ ከካሕናት ሰፈር ጀምሮ..ከሰርፀ ድንግል ትምህርት ቤት በስተሰሜን በኩል ትፈስ የነበረችውን ወንዝ ተከትሎ (በአሁኑ ሰአት የሌለች)..ኩሪፍቱ ሆቴል ከተሰራበት ድረስ የሚያካትት ነው።
@-የእስላም ሰፈር የሚባለው ከባላበት ሰፈር በስተደቡብ የሚገኝ የነበረ ሲሆን የባላባቱን..የጭሰኛውን እና እስላሙን መንደር የምትለየው ከጊንጦ ባህር ተነስታ(አሁን የለችም) ወደ ጣና የምትገባ ወንዝ ነበረች።ጊንጦ ባህር የሚባለው ደግሞ ከቴዎድሮስ ስቴዲዮም በስተደቡብ ከጃንካራንዳ ሆቴል ጀርባ የምትገኝ ትንሽ ኩሬ ነበረች።ግራብሃም የእስላሞችን መንደር ሲጠቅስ በቁጥር አነስተኛ የባላባቶች ጪሰኛ ሆነው ከክርስቲያኖች ጎን ተጸልለው ይኖሩ እንደነበረ ገልጧል።
@-የዕደ ጥበብ ባለሙያዎች በተለምዶ አጠራር ፋቂዎች የመኖርያ ሰፈራቸው አርጢቋጣ እየተባለ ከሚጠራው ቦታ /አማራ አቀፍ ልማት ማህበር ጽ/ቤት ከተሰራበት/ በስተደቡብ በኩል ከካህናት ሰፈር በስተምስራቅ ሰፍረው ይኖሩ ነበር።እነዚህ የቆዳ ሥራ ባለሙያዎች ግጫሽ እየተባለ ከሚጠራው ትንሽ ሐይቅ(አሁን የአውቶቡስ መናኽሪያ )ተጠግተው ይኖሩም ነበር።
@-ነጋዴዎች ሰፈር (ወይጦ) አሁን ነገዴዎች በሽምብጥ አካባቢ በተለይም ሹንቂ ከምትባል ወደ ጣና ከምትፈስ ወንዝ አጠገብ እና አባይና ጣና ከሚለያዩበት ቦታ በስተምስራቅ ገድሮ እየተባለ ከሚጠራው አካባቢ ይኖሩ ነበር።
@ ባህርዳር በጣሊያን ወራ ወቅት /1936-1941/
እ.ኤ.አ በ1908 አ.ም የጣሊያን የጥናት መልዕክተኞች T.A.R society Geography ተብሎ በሚጠራ ቡድን ወደ ኢትዮጵያ በመምጣት በጣና ቆራጣ መቀመጫውን በማድረግ በአስጠኑት ጥናት መሰረት ባህርዳርን በሶስት አቅጣጫ በመክበብ ግንቦት 3 ቀን 1936 አ.ም ሙሉ ለሙሉ ተቆጣጠራት።
-በ1937 መስከረም ወር የጣሊያን አስተዳደር ከዚህ በፊት የነበረውን የመሬት ባለቤትነት መብት አዲስ የመሬት ባለቤትነት አዋጅ ሲያወጣ ከላይ የጠቀስናቸውን ሰፈሮች እንዳለ አፈራርሰው በአዲስ መመስረት ጀመሩ።
የካህናት ሰፈር እነ ቄስ ገበዝ ግሪም ኃይሉ...ጠበቡ ኃይሉ..እንዳላማው ቢተው.. አበራሽ አፈወርቅ...እና ሊቀረድ በለጠ የሚኖሩበት እንዳለ አፈራርሰው አሁን የኢትዮጵያ መድን ድርጅት ህንጻ ካለበት ጀምሮ ወደ ደቡብ ግሩም ጋይንት ሆቴል ድረስ ባለው መስመር አሰፈሯቸው።የባላባቶችንም ሰፈር እንዳለ በታትነው ደቡብ ምእራብ በቁልቋል መንድር እና በደቄ ( በአሁኑ ጊዜ ጉደር አግሮ ኢንዱስትሪ ያለበትና ደቄ መንደር ደግሞ በአሁኑ ጊዜ የአማራ ገጠር መንገድ ቢሮ ያለበት ነው) አሰፈሯቸው።
ነገዴዎች ደግሞ ቀበሌ 04 ውስጥ ከሚገኘው የቴሌኮሙኒኬሽን ህንጻ ካለበት ጀምሮ ወደ ደቡብ ምስራቅ እያጠቃለለ በግ ተራ ወይም ብሉ ናይል ሆቴል መስመር ተሰጣቸው።
-እስከ 1986 አገልግሎት ይሰጥ የነበረው የመጀመሪያው የአውሮፕላን ማረፊያም ከሙለዓለም የባህል አዳራሽ ከተሰራበት ጀምሮ እስከ አዲሱ ስቴዲየም ነበር።ለተለያዩ ስራዎች መገልገያ የሚውሉ ለመጀመሪያ ጊዜ ባህርዳር ጣሊያኖች የመጓጓዣ መኪና..ቡል ዶዘር..ካተር ፒለር.. የሞተር ጀልባ እና ታንክ አገልግሎት እንዲሰጡ ተደረገ።ዋየርለስ ቴሌግራሞች የፖስታ አገልግሎት ተጀምሯል።
-በሌላ በኩል ከጎንደር ወደ ባህርዳር የሚወስደው በጣሊያኖች የተሰራው የመኪና መንገድ ከጎንደር መጥቶ አባይ ላይ ይሻገር እና በጣና ሆቴል ግቢ ላይ አቋርጦ ከምሥራቅ ወደ ምእራብ አቅጣጫ በፖሊ እና በሹም አቦ መካከል ሰንጥቆ..አርጢቋጣን የባህር ወሽመጥ ወደሰሜን በመተው በአባ አልቃድር የመኖሪያ ቤት በኩል( አባ አልቃድር ነጋዴ እና የእጅ እና የእግር ስብራት እና ውልቃት በባህላዊ መንገድ የሚያክሙ የታወቁ ሰው ነበሩ/....በቀበሌ አምስት ጽ/ቤት በኩል በማድረግ በልማት ባንክ ጀርባ በማለፍ በምንጭት ዋርካና በይበራ መካከል በተሰራው የኮንክሬት ድልድይ አልፎ ወደ ዳንግላ ይዘልቃል
በባህርዳር የመጀመሪያ ነጋዴዎች:-
1-አዴት ውስጥ በአርበኝነት ሲዋጉ ቆይተው ወደ ባህርዳር በመምጣት ልብስ በመስፋት እና ሱቅ በመክፈት በኋላም በማዘጋጃ ቤት ሹምነት ተመድበው ይሰሩ የነበሩት ባላምባራስ ወርቅነህ ካሣ
2-ነጋድራስ አሊ አሕመድ እና ነጋድራስ መሐመድ አማን
3-ግራዝማች ሁሴን ይጠቀሳሉ።አሁን ኒያላ ኢንሹራንስ ሕንጻ ካለበት ጀምሮ ወደ ምስራቅ አቅጣጫ ድን አንበሳ ሆቴል ደቡብ መብራት ሆቴል ድረስ መሸታ ቤቶች ተከፍተው ባህርዳር ሞቅ ሞቅ ማለት ጀመረች።ጣሊያኖች ከግዮን ሆቴል እና ከወሀኒ ቤቱ ፊት ለፊት መንገዱን አቋርጦ በሁለት ደረጃ የከተፈለ ህንጻ ገብተው ለፍርድ ቤት አገልግሎት ማዋል ጀመሩ።በከተመዋ ጣሊያኖች ለራሳቸው ሲሉ ቤቶችን በቡሊኬት ገነቡ።በናፍጣ የሚሰራ ጄኔተር አስመጥተው መብራት አስጀመሩ።
የተለያዩ የእነርሱን ጥቅም ሊያስጠብቅ የሚችል መሰረተ ልማት ዘረጉ።በዚህ ጊዜ የህዝቡ ቁጥር ጨምሮ በ1938 አ.ም 2500 ደረሰ።በኋላ ላይ አርበኞች በእንግሊዝ ጦር በመታገዝ የካቲት 1941 አ.ም በእንግሊዝ ጦር በመታገዝ የሰሯቸውን ፎቆች ና አየር ማረፊያውን ጭምር በቦምብ አጋዩት።የአርበኞችን ፈጣን እንቅስቃሴ መቋቋም ያቃታት ጣሊያን ሚያዝያ 28 ቀን 1941 አካባቢው ጥሎ እግር አውጭኝ በማለት ወደ ደብረታቦር ፈረጠጠ።
@ ( ባህርዳር ከ1941-1958)
ከነጻነት በኋላ ቀዳማዊ ሀይለስላሴ ደጃዝማች ጊላ ጊዮርጊስን የባህርዳር ከተማ ተጠባባቂ አስተዳዳሪነት አድርገው ሾማቸው።እርሳቸው ደግሞ በከተማዋ ስራ እንደጀመሩ ፊታውራሪ ዘገየ ብርሌን የይውዲ አስተዳዳሪ..ተድላ አየለን የገንጅ አስተዳዳሪ..አልጣህ ጎበዜን የአቦካቦት እና ሌሎች የባህርዳር አካባቢ ለሚገኙ የበላይ አዛዥ እንዲሆኑ ሾሙ።
በተጨማሪም ባላምባራስ ወርቅነህ ካሣን ለዴንሣ በር..የሻቃ ጌታሁንን የመሃል በር እና ሜጫን የጸጥታ ሀላፊ ሊቀረድ አግደውን የዘጌ በር እና የከተማዋ አጥቢያ ዳኛ በማድረግ ሾሟቸው።
ደጃዝማች ጊላ ጊዮርጊስ (1941-1944 አ.ም) ለባህርዳር ከተማ እድገት ከፍተኛውን ድርሻ የሚወሰዱ ናቸው።
-በኋላም እነ ቀኛዝማች አለማየሁ የፋይናስ ቢሮ ሀላፊ
-አዛዥ ዘውዴ ወንድም አገኘሁ የመጀመሪያው የወረዳ አስተዳዳሪ ከአዲስአበባ አሰየተሾሙ ሲመጡ የበለጠ የከተማዋን እድገት አፋጠኑት።
ከአዛዥ ዘውዴ ወንድም አገኘሁ በኋላ የባህርዳር ወረዳ አስተዳዳሪነትን የተረከቡት ከጎንደር ምድር ጦር ተመድበው የመጡት ሻለቃ የያህይራድ መርድ ናቸው 1948-1955) በመቀጠል የያህይራድ ቀኛዝማች (መርጌታ) መዝገበ ጥበብ ውቤ የባህርዳር ገንዘብ ቤት ሀላፊ (በኋላ የማዘጋጃ ቤት)ሹም አድርገው ሾሟቸው።
የያህይራድ መርድ ለባህርዳር ከተማ አዳዲስ ስራዎችን ያስተዋወቁ ፋና ወጊ ናቸው።በ1948 አ.ም ታደሰ ወልደገብርኤል የተባለ መሃንዲስ ከአዲስአበባ አስመጥተው የመጀመሪያውን የከተማ ፕላን አስወጥተዋል።
ፕላኑ የነበረው ከገበያው ተነስቶ(አሁን ባህር ትራንስፖርት ጽ/ቤት)ምሥራቅ ጀምሮ በሐጅ አሊ ወይም መሐመድ አማን ሱቅ ደቡብ ዋናውን ገበያ ወደ ምሥራቅ በመተው በአሁኑ ወቅት ወደ ጪስ አባይ የሚወስድውን መንገድ ተከትሎ አሁን ባለው ገበያ ላይ የሚወጣ ረጅም መንገድ ነበር።
ከአዲሱ መስመር ጋር በተያያዘ ከግዮን ሆቴል በስተደቡብ ከገበያው በስተምዕራብ የወረዳውን አስተዳደር ጽሕፈት ቤት መደዳ ይዞ የፍ/ቤት፣የከተማ ፖሊስ፣ፖስታ ቤት፣ቴሌኮሙኒኬሽን፣ት/ቤት እና ክሊክ ቤቶች ተገነቡ።የአጼ ሠርጸ ድንግል መለክ ሰገድ ት/ቤትም በዚህ ጊዜ የሰራ ነው።በተጨማሪም ሌሎች ቤቶች ተሰርተዋል።በአዲሱ ፕላን መሰረት ከተሰሩት ቤቶች መካከል መሐመድ አማን እና ሐጂ አሊ አሕመድ ቤቶች ይገኙበታል።
የንግዱም እንቅስቃሴ ከ1947-1948 በጣና ሐይቅ ከባህርዳር ወደ ጎርጎራ በጀልባና በአየር ትራንስፖርት ከባህርዳር ጎንደርና አዲስአበባ የተሳለጠ ነበር።የከተማዋን ፈጣን እድገት ለማዬት አጼ ሀይለስላሴ ለመጀመሪያ ጊዜ በ1950/51 አ.ም ከአዲስአበባ ጎንደር በአየር በመምጣት ከጎንደር በጎርጎራ በኩል በጀልባ ወደ ባህርዳር መጥተው ጉብኝት አድርገዋል።
ከተማዋንም ሰልባይ ክላወር የተባለ የውጭ ዜጋ የሀገሪቱ ርእሰ ከተማ ብትሆን እንከን የሌላት ውብ ከተማ መሆኗን አጼ ሀይለስላሴን ሳይመክራቸው አላለፈም።ንጉሡም የበለጠ ጥናት ለማስደረግ ከለንደን በጄ ሲየሙር ሀርስ የሚመራ ልዑክ መጥቶ ከተማዋን እንዲያጠና ተደርጎ ነበር።የጥናቱ ውጤት ቅድመ ሁናቴዎችን ማስፈጸም ላይ ያተኮረ ነበረ።
1-የአባይ ነገር ስላልተቋጨ ከግብጽና ከሱዳን ጋር ተነጋግሮ መጨረስ
2-አካባቢው ወባ የሚበዛበት ስለሆነ ቅድመ ዝግጅት ማድረግ
3-ጭልጋ አካባቢ የሚገኘውን የድንጋይ ከሰል በአግባቡ ለመጠቀም ተጨማሪ ጥናት ማድረግ
4-የአካባቢው ማዕድን መንግስታዊ እንዲሆን ህግ ማውጣትና ሌሎችም ይገኙበታል።ነገር ግን የተባለው ሁሉ ሳይፈጸም በ1952 አ.ም ሀሪስ የተባለው ባለሙያ ከዚህ ሁሉ ድካም ሻሸመኔ የመናገሻ ከተማ ብትሆን ይመረጣል የሚል ሀሳብ አቀረበ።አጼ ሀይለስላሴ ሀሳቡን ስላልተቀበሉት እንደገና ከ1950-1956 አ.ም በአሜሪካ እና በኢትዮጵያ ባለሙያዎች ባህርዳር እና የአባይን ተፋሰስ እንዲያጠኑት ተደረገ።ልዑኩም በ1957 ባህርዳርና አካባቢውን የአየር ላይ ፎቶግራፍ አነሳ።
ነገርግን ባህርዳር ዘርፈ ብዙ ጠቀሜታ ቢኖራትም ከወደብ የራቀች በመሆኗ ሳያስመርጣት ቀረ።
ከጥናቱ በኋላ ጎጃም 5 የነበረው አውራጃ በ7 ተከፍሎ እንዲተዳደር በ1956 አ.ም ታወጀ።አንደኛው የባህርዳር አውራጃ ግዛት ተብሎ ዋና ከተማው ባህርዳር ሆነ።በሥሩም 4 ወረዳዎች ነበሩት።እነርሱም ይልማና ዴንሳ፣ሜጫ፣አቸፈርና ባህርዳር ነበሩ።
ባህርዳር ወደ አውራጃነት ከፍ ስትል የአውራጃ አስተዳደሪ የነበረው ከ1956-1957 አ.ም አእይምሮ ስላሴ አበበ ይባላሉ።እንደገና ማሃንዲስ ታደሰ ወልደገብርኤል ለሁለተኛ ጊዜ መጥቶ ተጨማሪ ፕላን አስወጣላት።በዚህ ቅያስ ብዛት ያላቸው መንገዶች ተሰሩ።ለምሳል ፍርድ ቤት፣ፖሊስ ጣቢያ፣ወሀኒ ቤት የመሳሰሉት ከግዮን ሆቴል ጀምሮ ወደጊዮርጊስ ምስራቅ አቅጣጫ አርጢቋጣ ድረስ በተሰጣቸው ፕላን መሰረት ተገነቡ።
ከዚህ ቀደም ጣሊያን ካስገነባቸው ሁለት የእቃ ግምጃ ቤቶች መካከል አንደኛው እንደገና ከታደሰ በኋላ የአውራጃ አስተዳደር ጽ/ቤት ሆኖ አገልግሎት ይሰጥ ነበር።በኋላ ኢህአዴግ ሲገባ ፈርሶ ሆቴል ተገንብቶበታል።
የባህርዳር ትራስንፖርት ጽ/ቤት ካለበት ሰሜን ላይ የነበረው ትልቁ ገበያ ከ1943 አ.ም በፊት ከጣሊያን ወረራ ጀምሮ አገልግሎት ሲሰጥ የቆየው የንግድ እና የገበያ ማዕከል ተነስቶ አሁን ቀበሌ 12 እየተባለ በሚጠራው ጎጃም ዳቦ ቤት ባሉበት አካባቢ እንዲመሰረት ተደረገ።በዚህ ቦታ ላይ ለነጋዴዎች የሱቅ መሥሪያ ቦታ 10×10,10×15,15×20 እየተለካ ተሰጣቸው እና መገንባት ጀመሩ።ለመኖሪያ ቤት 625ስሜ ተሰጠ።ለችግኝ ደግሞ 250 ካሤ ተሰጠ።
በዚህ ደረጃ የከተመዋ እድገት ከጊዜ ወደ ጊዜ እያደገ መጣ።የመጀመሪያ የእህል ነጋዴዎችም ከጎጃም ወደ ጎንደር እየወሰዱ የሚሸጡ የነበሩ ፊታውራሪ ወንድምአገኝ ይመር እና ብላታ ሰይድ አብዱ የሚባሉ የጎንደር ነጋዴዎች ነበሩ።በመቀጠል የባህርዳር የእህል ነጋዴዎች ተከተሉ እነርሱም ቀኛዝማች መኮንን ጀንበሬ፣ባላምባራስ ጤናው ቢረሳው፣አብርሃም አላምነህ እና ብላታ ካሣ ፈር ቀዳጆች ናቸው።
በርግጥ ከጣሊያን በፊት ይነግዱ የነበሩ ሐጂ አሊ አሕመድ፣ግራዝማች ሁሴንና ባላምባራስ ወርቅነህ ካሣ ይገኛሉ።ከእነዚህኞቹ በኋላ ግን አካባቢውን ወደንግድ ቀጠናነት የተቀየረበት አጋጣሚ ተፈጥሯል።
በተጨማሪም:-
1-የቀንድ ከብት እና የቅባት እሕል ወደ ሰሜን ኢትዮጵያ እየወሰዱ ለመጀመሪያ ጊዜ ይሸጡ የነበሩት ቀኛዝማች መኮንን ጀንበሬ
2-ለመጀመሪያ ጊዜ በ1943/44 አ.ም ጀልባ ገዝተው ከባህርዳር ጎርጎራ የጀልባ ትራንስፖርት ይሰጡ የነበሩት የጎንደሩ ፊታውራሪ ወንድማገኝ ይመር በታሪክ ውስጥ የሚወሱ ናቸው።
ከወንድማገኝ በኋላ ጀልባ ጣሊያን አካባቢውን ጥላ ስትወጣ ጣና ውስጥ ቀብሮዋቸው የሄዱትን ጀልባ ወጥተው ጥቅም ላይ እንዲውሉ ተደርጓል።ከእነዚህ መካከል አሁን ድረስ የምታገለግለው አንድነት ጀልባ ትጠቀሳለች።
ከባህርዳር ጎንደር የመኪና ትራንስፖርት ስላልነበረ በባርካ (በጀልባ) ነበር።በወቅቱም ዜማ ተቋጥሮ ነበር
"እኔስ አልገፋውም እንዲህ ተመስጨ
እመጣልሻለሁ ጣናን አቋርጨ
ባርከው አንድነት ነው አሊዞቢ ሾፌር
ጎርጎራ ጠብቂኝ በጎንደሩ በር
እንዲህ ያለ ታሪክ እንዲያለ ትንግርት
ውሐ መንገድ ሆነ መጠጣቱ አንሶት"እየተባለ ተገጥሟል።
3-የኢትዮጵያ አየር መንገድ በ1946 አ.ም ባህርዳር ላይ ጀመረ።እንደሚታወቀው የአየር መንገድ ቢሮውም በ1937 አ.ም በጣሊያኖች ተሰርቶ እስከ 1968 አ.ም ድረስ አገልግሎት ይሰጥ የነበረው አሁን አምሳል ምትኬ ሆቴል ከገነባችበት ቦታ ላይ ነበር።
4-ለመጀመሪያ ጊዜ በ1951 ቡና ቤት እና ሆቴል የከፈቱ የባህርዳር ሆቴል ባለቤት የነበሩት የአሥመራው ካሕሣይ እቁባጋብር ናቸው።ካሕሣይ እቁባጋብር ከአሥመራ ጎንደር ባህርዳር ጨው እና እህልም የራሳቸውን የጭነት መኪና ዝተው ይነግዱ ነበር።ሥራቸውን የጀመሩት ከሃጅ መሐመድ ተገጣጣሚ ቤት ተከራይተው ነው።በመቀጠል ከጎንደር የመጡት አረጋ ወርቅነህ ናቸው።አሁንም ድረስ ሆቴሉ
በአረጋ ወርቅነህ መጠሪያ እያገለገለ ይገኛል።በእነዚህ ሆቴሎች ከጠጅ በተጨማሪ ከአሥመራ ሜሎቲ የተባለውን ቢራ እያስመጡ ይሸጣሉ።ሥጋም ከጠረጴዛ ላይ ተመድቦ በ0.25-0.50 ሳንቲም ድረስ ይሸጥ ነበር።
5-ለመጀመሪያ ጊዜ ከጎንደር መጥተው መሸታ ቤትና ምግብ ቤት የከፈቱት ሴቶች እማሆይ ዘውዴ አጣናው እና ወ/ሮ መሻ በለቷ ይባላሉ።በነገራችን ላይ ግሪኮችም ተሳታፊ ነበሩ።ለምሳሌ ዘራሲሞስ የተባለ ግሪካዊ ዳቦ ቤት እና የፓስተሪ መጋገሪያ ነበረው።የራሱም የሆነ የዘይት መጭመቂያ ማሽን ነበረው።
6-ለመጀመሪያ ጊዜ የውሐ ወፍጮ የተከለው የሐጂ አሊ ልጅ ሐሚድ አሊ ነበሩ።
7-ከዳንግላ ባህርዳር የመኪና ጉዞ የተጀመረው በ1951 አ.ም ሲሆን የፎርድ መኪና ባለቤቱ ካሣ ወልደ ሚካኤል ይባላል።በኋላ ሁሴን ካሳ የተባለው ላንድሮቨር መኪና ገዝቷል።
8-የባህርዳር የመጀመሪያ ዘመናዊ ት/ቤት (ሠርፀ ድንግል የተሰራው በ1954) መሥራች አቶ ገበየሁ ፈንቴ ናቸው።የመጀመሪያው የሠርጸ ድንግል ት/ቤት መምህርም የነበሩት መርጌታ ታምራት ይባላሉ።ለመጀመሪያ ጊዜ በመርጌታ ታምራት ከተማሩት መካከል ያረጋል ታፈረ ይጠቀሳል።
ያረጋል ታፈረ አጼ ሀይለስላሴ በአጼ ሠርጸ ድንግል ት/ቤት ለጉብኝት በተገኙ ጊዜ ግጥም አንብቦ 10 ብር ተሸልሟል።ሠርጸ ድንግል ት/ቤት ከተመሰረተ እስከ 1964 አ.ም ድረስ ለመማር 652 ተማሪዎች ተመዝግበዋል።እስከ 1973/74 ቁጥሩ ከፍ ብሎ 22639 ደርሷል።
9-ለመጀመሪያ ባህርዳር በናፍጣ የሚሰራ የኤሌክትሪክ ጄኔሬተረ በ1947 ተተከለ።በ1948 ከሊኒክ፣በ1943/44 የስልክ፣የሬዲዮ እና ቴሌፎን፣በ1947 የፖስታ አገልግሎት ጀምረዋል።
10-የአባይ ድልድይ ስራ የጀመረው በ1960 አ.ም ነው በዚሁ አመትም ወደ ጢስ አባይ የሚወሰደው መንገድ ተጠናቆ ስራ ጀምሯል።የጪስ አባይ የሀይድሮ ኤሌክትርክ ፓወር ሥራው ተጠናቆ ለመጀመሪያ ጊዜ ባህርዳር በ1964 ተጠቃሚ ሆናለች።
11-ለመጀመሪያ ጊዜ የባህርዳር ፖሊቴክኒክ ኢንስቲትዩት የተመሰረተው በ1963 ሲሆን ዳይሬክተሩም ዶ/ር በክሪ አብዱላሂ ይባላል።
12-የፈለገ ሕይወት ሆስፒታል ተሰርቶ የተመረቀው በ1963 አ.ም ነው።በጊዜው 80 ምኝታ ክፍል ነበረው።በዚሁ በ1963 የኢትዮጵያ ንድግ ባንክ ሥራውን ጀምሯል።
13-የባህርዳር ጨርቃጨርቅ ፋብሪካ ስራ የጀመረወው በ1963 ነው
14-ባህርዳርን ከ1964-1968 የጎበኙ ቱሪስቶች ቁጥር 4242 ሲሆን ማረፊያቸው ደግሞ ግዮን ሆቴል ነበር።ከተማዋን በከፍተኛ የውጭ ሀገር ባለሥልጣን በኩል ለመጀመሪያ ጊዜ የዩጎዝላቪያው ፕሪዝዳንት ቲቶ ከባለቤቱ ንግሥት ጁሊያና ጋር ጎብኝተዋታል።የእንግሊዟ ንግሥት ኤልሳቤጥም ጉብኝተዋታል።
15-እ.ኤ.አ በ1969 የመጀመሪያው የባህርዳር አጼ ቴዎድሮስ ስታዲየም ተገብቷል።ግርማዊነትዎም ኳስ በመምታት መርቀው ከፍትውታል።
የበለጠ የባህርዳር ከተማን ታሪክ ለማወቅ
1-J.w mc crindle the Christian topegraphy of chosmas.an Egyptian monk (London Hakluyt society.1987.koted in sergew
2-Jean dorsesse argay.Ethiopian ancient and temple trans (London flek ooks 1968)
3-merid wolde aregay.some Indeted Laned characters of Xemperor sertse Dingl (r.1563-1597)
4-manoel de Almeida, in some records of Ethiopia 1593-1646
5-James Buruce,travel to discover the source of Blue Nale,in the year 1768-1771......
6-plowden,travel in Abyssinia and the Gala country (London Longmans Green and co.1869.
7-A.J hayes,the source of Blue Nile (London Smith,Elder and co1905)
8-G.w Grabham and R.D Black report of the mission to lake tana 1920-1921 Cairo Government press (1921)
9-James mac caann {east Lansing,Michigan state University 1981}
10-J.G white Engineering corporation,report on lake tana outlet control works an Ethiopiane high way from addis abeba to lake tana (New York,1932)
11-cheesman pp
119-145,154-155,160-190
12-ያረጋልገ ገረመው:አቦካቦት(የባህርዳር ከተማ ታሪክ)

16/12/2025

የስራ ቅጥር ማስታወቂያ ፤ ከኢትዮጵያን ማስ ሚዲያ አክሽን
የስራ መደቡ መጠሪያ ፡ የሬዲዮ አና ዌብ ሳይት ዜና እና ፕሮግራም ሪፖርተር
ብዛት ፡ ሁለት
ፆታ ፤ አይለይም
የቅጥር ሁኔታ ፤ ለሶስት ወር
ደመወዝ ፤ በስምምነት
የትምህርት ዝግጅት ፤ በጋዜጠኝነት ፣ በቋንቋ እና ስነ ፅሁፍ እና ተዛማጅ የስራ መስክ
የስራ ልምድ ፤ ዜሮ አመት
የኮንትራት ቅጥር ማስታወቂያ ፤
የስራ ቦታ ባህር ዳር
የስራ መደቡ መጠሪያ ፡ የሬዲዮ አና ዌብ ሳይት ዜና እና ፕሮግራም አዘጋጅ
ብዛት ፡ ሁለት
ፆታ ፤ አይለይም
የቅጥር ሁኔታ ፤ ለሶስት ወር
ደመወዝ ፤ በስምምነት
የስራ ቦታ፤ ባህር ዳር
የትምህርት ዝግጅት ፤ በጋዜጠኝነት ፣ በቋንቋ እና ስነ ፅሁፍ እና ተዛማጅ የስራ መስክ
የስራ ልምድ ፤ ኦዲዩ ኤዲቲንግ ፣ ቪዲዮ ኤዴቲንግ፣ የዜና አርትኦት ፣ የንባብ ችሎታ.፣ ቃለመጠይቅ የማድረግ ብቃት ፣ እና አቀናብሮ በድምፅ፣ በምስል እና በፅሁፍ ማድረስ ፣ ፈጠራ እና ክህሎት ያለው/ ያላት
የምዝገባ ቦታ ፡- ባህር ዳር ቀበሌ 16 ኪዳነምህርት ቤተ ክርስቲያን ፊት ለፊት ፣ ይርጋ ዱብዓለ ህንፃ 1ኛ ፎቅ ፣ ቢሮ ቁጥር 127 አልያም በኢሜል [email protected]
ሲቪ፣ ችሎታ እና ልምዳቸውን የሚገልፅ የማመልከቻ ደብዳቤ እና የትምህርት ማስረጃ
ከታህሳስ 07-15/2018 ባሉት ቀናት በመላክ ማመልከት ይቻላሉ፡፡ የተመረጡ አመልካቾች ለፈተና ይጠራሉ፡፡

10/10/2025

𝐄𝐝𝐞𝐧 𝐢𝐬 𝐚𝐜𝐭𝐮𝐚𝐥𝐥𝐲 𝐢𝐧 𝐁𝐚𝐡𝐢𝐫 𝐃𝐚𝐫

According to 𝘁𝗵𝗲 𝗕𝗶𝗯𝗹𝗲, the Garden of Eden was a paradise where God placed Adam and Eve, featuring a river that split into four branches: Gihon, Euphrates, Tigris and Pishon. Many scholars have long assumed that because the Tigris and Euphrates run through modern-day Iraq, Eden must have been in that region.

However, Mahmood Jawaid, a chemical engineer based in Texas, argued Eden was actually in 𝐁𝐚𝐡𝐢𝐫 𝐃𝐚𝐫, a fertile region in northwestern Ethiopia near the southern end of Lake Tana, where the Blue Nile begins.

From there, Adam and Eve could have been 'placed' in the highlands of 𝐁𝐚𝐡𝐢𝐫 𝐃𝐚𝐫, a paradise at a higher elevation, before descending, what the 𝗤𝘂𝗿𝗮𝗻 describes as 'habata,' to settle in the Rift Valley.

'All clues point to Bahir Dar, near Lake Tana, a region of striking beauty, abundant vegetation, and the source of the Blue Nile, which fits the ancient description of 𝙀𝙙𝙚𝙣'𝙨 𝙧𝙞𝙫𝙚𝙧𝙨,' Jawaid wrote. '𝗟𝗮𝗸𝗲 𝗧𝗮𝗻𝗮 𝗳𝗶𝘁𝘀 𝘁𝗵𝗲 𝗱𝗲𝘀𝗰𝗿𝗶𝗽𝘁𝗶𝗼𝗻 𝗼𝗳 𝗘𝗱𝗲𝗻 𝗽𝗲𝗿𝗳𝗲𝗰𝘁𝗹𝘆,' he writes, noting that volcanic ridges enclose the surrounding highlands and feed multiple river systems.

𝐂𝐨𝐦𝐞 & 𝐕𝐢𝐬𝐢𝐭 𝐭𝐡𝐞 𝐆𝐚𝐫𝐝𝐞𝐧 𝐨𝐟 𝐄𝐝𝐞𝐧

https://www.dailymail.co.uk/sciencetech/article-15166613/Garden-

10/10/2025

አሜሪካዊው ሳይንቲስት መህሙድ ጃዋይድ አረጋገጠ! በባህር ዳር

🔴➨የኤዶም ገነት የምትገኝው ኢትዮጵያ ውስጥ ነው።

ሳይንቲስቱ አለምን ጉድ ያሰኘው አዲስ ዜና ይዞ ብቅ ብሏል!

በአሜሪካ ቴክሳስ ግዛት የሚገኙ የተመራማሪ ቡድኖች የመፅሐፍ ቅዱስን ኤደን ገነት ትክክለኛ መገኛ ስፍራ በአፍሪካ ውስጥ ኢትዮጵያ እንደሚገኝ አረጋገጡ።

ትርጉሙን እንደሚከተለው አቅርበነዋል!

በመጽሐፍ ቅዱስ መሠረት የኤደን ገነት እግዚአብሔር አዳምና ሔዋንን ያስቀመጠበት ስፍራ ነበረ::

በመፅሐፍ ቅዱስ ላይ የተጠቀሱት ታላላቅ ወንዞች ማለትም ግዮን፣ ኤፍራጥስ፣ ጤግሮስና ፒሶን ሲሆኑ ብዙ ምሁራን ጤግሮስ እና ኤፍራጥስ በዘመናዊቷ ኢራቅ ውስጥ ስለሚጓዙ ኤደን በዚያ አካባቢ መሆን አለበት ብለው ሲገምቱ ከርመዋል ነገር ግን የቴክሳስ ምርምር መሪው #ማህሙድ ጃዋይድ የኬሚካል መሐንዲስ ሲሆን በምርምር ውጤቱ መሰረት የኤደን ገነት በሰሜን ምዕራብ ኢትዮጵያ ለም በሆነው ባህር ዳር፣ ብሉ አባይ በሚጀምርበት የጣና ሀይቅ ደቡባዊ ጫፍ አቅራቢያ እንደሆነ መረጋገጡን ይናገራል።

ማህሙድ የሚመራው ቡድን ጥናቱን የተመሰረተው መጽሐፍ ቅዱስን እና ቁርኣንን በጥንቃቄ በማንበብ ስለ አዳምና ሔዋን፣ ስለ ወንዞችና ስለ አትክልት ስፍራው የሚገልጹትን መግለጫዎች በመተንተን ነው።

እ.ኤ.አ. በ2025 የተደረገው ጥናት በአቻ-ያልተገመገመ፣ የብሉ ናይል ወንዝ ከመጽሐፍ ቅዱሳዊው ግዮን ጋር ሊመጣጠን እንደሚችል እና የጣና ሀይቅ ፈሳሾች ወደ ብዙ የውሃ መስመሮች ተከፍለው በዘፍጥረት የተገለጹትን አራቱን ወንዞች ሊፈጥሩ እንደሚችሉ ተጠቁሟል።

ቀደምት የሰው ልጅ ዝግመተ ለውጥ እንዲሁ በዚህ ፅንሰ-ሀሳብ ውስጥ ሚና ተጫውቷል፣ አዳም የሰው ልጅ መገኛ ነው ተብሎ በሚታሰበው በምስራቅ አፍሪካ ስምጥ ሸለቆ ውስጥ ከሆሞ ሃቢሊስ ወይም ከኦስትራሎፒቴከስ ዘግይቶ ከተገኘ የአውስትራሊያ ስምጥ ሸለቆ ሊሆን እንደሚችል ሀሳብ አቅርቧል።

ከዚያ ተነስተው አዳምና ሔዋን በቁራአን 'ሀባታ' ብሎ የገለፀውን በስምጥ ሸለቆ ውስጥ ሰፍረው ከመውረዳቸው በፊት በከፍታ ቦታ ላይ በምትገኘው በባህር ዳር ደጋማ ቦታዎች 'ሊቀመጡ' ይችሉ ነበር።

ምክንያቱም ክልሉ ከባህር ጠለል በላይ 6,000 ጫማ ከፍታ ላይ ስለሚገኝ፣ ለምለም እፅዋት፣ የተትረፈረፈ የዱር አራዊት እና ብሉ ናይል የሚጎርፈው፣ ከሁለቱም መጽሐፍ ቅዱሳዊው የኤደን ወንዞች መግለጫ እና የቁርአን ፅንሰ-ሀሳብ ጋር የሚጣጣሙ ባህሪያት ናቸው።

መህሙድ ጃዋይድ ከዚህ በፊት ከ11 በላይ የእስልምና የጥናት መፅሃፍቶችን በማሳተም የሚታወቅ ሲሆን በዚህ አዲስ ጥናት መሰረት ኤደን ገነትን በተመለከተ ሁሉም ፍንጮች የሚያመለክተው ባህር ዳር ጣና ሃይቅ እንደሆነና ይፕጣና ሀይቅ የኤደንን መግለጫ በትክክል ይስማማል' ሲል ሲጽፍ የእሳተ ገሞራ ሸንተረሮች በዙሪያው ያሉትን ደጋማ ቦታዎች እንደሚሸፍኑ እና የበርካታ ወንዞችን ስርዓቶች እንደሚመገቡም ጠቁመዋል።

በመልሶ ግንባታው የጣና ሐይቅ ራሱ ኤደንን የሚወክል ሲሆን የኤደን ገነት ወዲያውኑ ወደ ደቡብ፣ ባህር ዳር ዙሪያ፣ ‘ከኤደን ምስራቃዊ’ በመጽሐፍ ቅዱሳዊ አገላለጽ ወንዙ ከሐይቁ የሚወጣበት ነው።

የኦሪት ዘፍጥረት መጽሐፍ አዳምና ሔዋን ከተባረሩ በኋላ ሰዎች ወደ ሕይወት ዛፍ እንዳይገቡ አምላክ በገነት መግቢያ ላይ ያስቀመጠውን ‘የሚንበለበል ሰይፍ’ ይናገራል የሕይወት ዛፍ የዘላለም ሕይወት የሚሰጥ ፍሬ ያለው እውነተኛ ዛፍ ነበር። አዳምና ሔዋን መልካምንና ክፉን ከሚያስታውቀው ዛፍ በልተው ኃጢአት ከሠሩ በኋላ የሕይወትን ዛፍ እንዳይበሉና በወደቁበት ሁኔታ ለዘላለም እንዳይኖሩ ከኤደን ተባረሩ።

የጃዋይድ ጥናት ‘የሚያብረቀርቅ ሰይፍ’ በኢትዮጵያ ደጋማ አካባቢዎች በጣና ሀይቅ ዙሪያ በሚገኙት የእሳተ ገሞራ ሸንተረሮች ሊወክል እንደሚችል ጠቁሟል።

ሸለቆው በታሪካዊ ንቁ እሳተ ገሞራዎች የተከበበ መሆኑን ከግምት ውስጥ በማስገባት ንቁ የሆኑት እሳተ ገሞራዎች በመጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ የተጠቀሰውን የእሳት ሰይፍ መሥራታቸው ይቻላል' ሲል ተናግሯል።

ጥናቱ በመጽሐፍ ቅዱስም ሆነ በቁርኣን ላይ ያተኮረ ሲሆን እያንዳንዱም በምድር ላይ ያለን የአትክልት ስፍራ ለጻድቃን ከተዘጋጀው ዘላለማዊ ገነት የተለየ መሆኑን በመጥቀስ የክልሉ የአየር ጠባይ፣ ለም አፈር እና የተትረፈረፈ የውሃ አቅርቦት ከረሃብ፣ ከጥማት እና ከአስጨናቂ ሙቀት የጸዳ ቦታን በቅዱሳት መጻህፍት እንደሚያንጸባርቅ አመልክቷል።

መሃሙድ በቅርቡ ክልሉን የዳሰሰችው እና 'ጓሮዎች በቀለማት ያሸበረቁ bougainvillea፣ ትልቅ ሂቢስከስ እና ጥሩ መዓዛ ባላቸው የፍራንጊፓኒ ቁጥቋጦዎች የተሞሉ ናቸው' የሚለውን የቨርጂኒያ ሞሬል ስራዎችን ጎላ አድርጎ ገልጿል።

ወፎቹ በብዛት ይገኛሉ፣ ‘ዘማሪ ወፎች፣ ሸንኮራ አድራጊዎች፣ ጎሽ ሸማኔዎች፣ ሮዝ ፊንቾች፣ ከአበባ ወደ አበባ የሚበሩ ናቸው። ሞሬል እንዳለው ጥቅጥቅ ያሉ የፓፒረስ ቁመቶች በጣና ሀይቅ የባህር ዳርቻ ላይ ይበቅላሉ።

‹ባህር ዳር በደረቀ አየሯ እና በአበቦች እና በአእዋፍ ችሮታ ፣ኢትዮጵያ ውስጥ ወደ ገነት የመድረስ ያህል ቅርብ ነች።

የአእዋፍ ዝማሬ እና ነፋሱ በጃስሚን፣ ዝንጅብል እና ሃኒሱክል መዓዛ ያለው ንፋስ አካባቢውን በጣም ከፍ ያደርገዋል። የበለስ እና የማንጎ ዛፎች፣ ግራር እና የውጭ ባህር ዛፍ በአካባቢው ባለው የጥቁር አባይ ሳር ዳር ላይ ጥሩ ጥላ ይሰጣሉ።'

እነዚህ ዝርዝሮች፣ መሃሙድ ጃዋይድ እንዳለው፣ ክልሉ በምድር ላይ ለገነት በጣም ቅርብ ቦታ እንደሚሆን ጠቁመዋል።

በቁርአን መሰረት አደምና ሀዋ (ሄዋን) ከፀሀይ እና ከሙቀት የተጠበቁ ስለነበሩ የተለያዩ አይነት ፍራፍሬዎች የሚበሉበት፣ ወፏ የሚዘምርበት እና ጥሩ መዓዛ ያለው ንፋስ የሚሸቱበት ባህር ዳር ጥሩ ቦታ መሆን አለበት' ሲል ጥናቱ አስነብቧል።

ምንጮ:-

1ኛ:- Daily Mail

https://www.dailymail.co.uk/sciencetech/article-15166613/Garden-Eden-expert-claims-Biblical-paradise-sits-shores-mysterious-blue-lake.html

2ኛ:- GBI

https://www.gbnews.com/science/garden-of-eden-found-ethiopia

3ኛ:- Daily Express USA

https://www.google.com/amp/s/www.the-express.com/news/world-news/186241/engineer-claim-garden-eden-map-location/amp

4ኛ:- Acadamia.edu

https://www.academia.edu/129924395/The_Location_of_the_Garden_of_Eden

5ኛ:- UNILAD

https://www.unilad.com/news/world-news/george-kourounis-door-to-hell-reveals-what-he-found-545414-20231213

6ኛ:- Amazon.com

https://www.amazon.com/-/es/Mahmood-Jawaid/dp/1598729624

16/08/2025

በበጎ አድራጎት መርሃ ግብር መሳተፍ ለምትፈልጉ የተመረቃችሁበትን ማስረጃ ፣
ሲቪ እና ማመልከቻ ደብዳቤ [email protected]
ወይም በ095048852 or 092 088 8852
*በተለይ በሚዲያ፣ ኮሙኒኬሽን እና ማርኬቲንግ፣ ማኔጅመንት ፣ ቅድሚያ ይሰጣል፣ በማንኛውም የትምህርት መስክ የተመረቀ፣ በኮሚሽንግ እና በበጎ ፈቃድ ለመስራት ማመልከት ይችላል፡፡
በአካል ከፌድራል ገቢዎች ጎን፣ ይርጋ ዱብዓለ ህንፃ 1ኛ ፎቅ 127 ቢሮ ቁጥር መመዝገብ ይቻላል፡፡

16/08/2025

በበጎ አድራጎት መርሃ ግብር መሳተፍ ለምትፈልጉ የተመረቃችሁበትን ማስረጃ ፣
ሲቪ እና ማመልከቻ ደብዳቤ [email protected]
ወይም በ095048852 or 092 088 8852
*በተለይ በሚዲያ፣ ኮሙኒኬሽን እና ማርኬቲንግ፣ ማኔጅመንት ፣ ቅድሚያ ይሰጣል፣ በማንኛውም የትምህርት መስክ የተመረቀ፣ በኮሚሽንግ እና በበጎ ፈቃድ ለመስራት ማመልከት ይችላል፡፡
በአካል ከፌድራል ገቢዎች ጎን፣ ይርጋ ዱብዓለ ህንፃ 1ኛ ፎቅ 127 ቢሮ ቁጥር መመዝገብ ይቻላል፡፡

05/06/2025

ያለ ማህፀን ነው ያደገው የሰው ፅንስ እውነት ሰው ነው።

በሳይንስ ታሪክ ውስጥ ለመጀመሪያ ጊዜ በእስራኤል የሚገኘው የዊዝማን የሳይንስ ተቋም ተመራማሪዎች ሙሉ በሙሉ ሰው ሰራሽ የሆነ የሰው ልጅ ፅንስ በተሳካ ሁኔታ ማሳደግ ችለዋል:: ከወንድ ዘር እና እንቁላል ሳይሆን ሙሉ በሙሉ እንደገና ከተዘጋጁ ግንድ ሴሎች። ያለ ማህፀን ነው ያደገ ነው::

በልዩ የሚሽከረከር ጠርሙስ ኢንኩቤተር ውስጥ ያደገው የፅንስ ሞዴል፣ አንጎል የሚመስል መዋቅር፣ የልብ ቀዳሚ፣ እርጎ ከረጢት እና ሌላው ቀርቶ የአካል መፈጠር የመጀመሪያ ምልክቶችን ፈጠረ ሁሉም በ14 ቀናት ውስጥ ነው። አንድም ሰው ሰራሽ ፅንስ ከዚህ በፊት ይህን አላደረገም። ሳይንቲስቶች በኬሚካል የተቀናበሩትን ሁሉንም ዋና ዋና የፅንስ ቲሹዎች ለመመስረት የተጠቀሙት የሰው ግንድ ሴሎችን ብቻ ነው:: ምንም አይነት የዲኤንኤ ማስተካከያ እና ክሎኒንግ ሳይኖራቸው።

ይህ አዲስ ዘዴ ከቀደምት ኦርጋኖይድ ወይም ከፊል አወቃቀሮች የበለጠ በትክክል የተፈጥሮ እድገትን ያስመስላል። እውነተኛ ፅንስ እንዴት እንደሚፈጠር፣ እስከ ሲሜትሪ፣ የሕዋስ ግንኙነት፣ እና የአካል ክፍሎች እና እግሮች መፈጠር ድንገተኛ ክፍል መፈጠርን እንደገና ይፈጥራል።

ይህ ማለት የሚያስደነግጥ ነው። የሳይንስ ሊቃውንት የመጀመሪያዎቹን ሁለት ሳምንታት የሰው ልጅ እድገት በትክክል የሚከታተሉበት መንገድ አላቸው - ይህ ደረጃ በማህፀን ውስጥ የማይታይ ነው። ይህ ቀደም ባሉት ጊዜያት የፅንስ መጨንገፍ፣ የመትከል ውድቀት እና የትውልድ በሽታ መንስኤዎችን ሊገልጽ ይችላል፣ ይህም ቀደም ባሉት ጊዜያት በሚሊዮኖች የሚቆጠሩ ሰዎችን ሕይወት ሊያድን ይችላል።

ግን ጥልቅ ጥያቄዎችን እንድንጋፈጥም ያስገድደናል። እነዚህ ገና ወደ ሕፃናት ሊያድጉ የሚችሉ እውነተኛ ሽሎች አይደሉም። ግን እነሱም ሙሉ በሙሉ ሰው ሠራሽ አይደሉም. ችላ ለማለት ተፈጥሮን በጣም በቅርበት ይመስላሉ። በህይወት እና ሞዴል መካከል ያለው ድንበር የት ነው? በስነምግባር እና በአስፈላጊነት መካከል?

የሰው ልጅ ይህንን ግኝት ለመፈወስ - ወይም ህይወትን ለመቆጣጠር ይጠቀምበት - የወደፊቱን ክፍለ ዘመን ይገልፃል።