02/07/2026
#ΑΙΟΛΙΚΟΣ ΣΤΑΘΜΟΣ (Α/Γ) στις θέσεις "Κορομηλιά - Μαζαράκι" του Πάρνωνα (Κοινότητα Κοσμά Δήμου Νότιας Κυνουρίας Αρκαδίας).
Με αφορμή την τελετή ένταξης του Αποθέματος Βιόσφαιρας "Όρους Πάρνωνα - Ακρωτηρίου Μαλέα" της UNESCO και ενόψει της αναβληθείσας (24-06-2026) διαμαρτυρίας στο ΥΠΕΝ των επιτροπών αγώνα για την προστασία του Πάρνωνα και του Μαινάλου, ρώτησα και μου είπαν:
#Στην περιοχή του Κοσμά Αρκαδίας (Δήμος Νότιας Κυνουρίας) —η οποία εντάσσεται στο επίσημα ανακηρυγμένο Απόθεμα Βιόσφαιρας «Όρος Πάρνωνας - Ακρωτήριο Μαλέας» της UNESCO— η εγκατάσταση ανεμογεννητριών αποτελεί ένα εξαιρετικά φλέγον και σύνθετο ζήτημα. Η περιοχή βρίσκεται στο επίκεντρο έντονων δικαστικών και κοινωνικών αντιπαραθέσεων.
1. Το Νομικό και Χωροταξικό Καθεστώς.
• Η Αιολική Χωρητικότητα: Σύμφωνα με την ισχύουσα Κοινή Υπουργική Απόφαση (ΚΥΑ) για το Ειδικό Χωροταξικό των ΑΠΕ, ο Πάρνωνας διαθέτει θεωρητικά «αιολική χωρητικότητα». Αυτό σημαίνει ότι το εθνικό δίκαιο δεν απαγορεύει οριζόντια την αιολική ενέργεια σε όλη την έκταση του βουνού, παρά μόνο στους στενούς προστατευόμενους πυρήνες (Core Areas).
• Η Αναγνώριση από την UNESCO: Η ένταξη του Πάρνωνα στο δίκτυο της UNESCO ενισχύει τον χαρακτήρα της περιοχής ως προστατευόμενου τοπίου βιώσιμης ανάπτυξης. Ωστόσο, η UNESCO δεν επιβάλλει άμεσες απαγορεύσεις• η προστασία εξαρτάται από το αν η εκάστοτε θέση (π.χ. Κοσμάς) έχει χαρακτηριστεί ως Ζώνη Περιφερειακής Στήριξης (Buffer Zone) ή Μετάβασης (Transition Area).
2. Η Ειδική Περίπτωση του Κοσμά (Θέση «Κορομηλιά - Μαζαράκι»).
Στην κοινότητα Κοσμά έχει αδειοδοτηθεί και δρομολογηθεί η κατασκευή αιολικού σταθμού στη θέση «Κορομηλιά – Μαζαράκι». Το έργο αυτό έχει προκαλέσει σφοδρές αντιδράσεις:
• Ομόφωνο «Όχι» από τον Δήμο: Το Δημοτικό Συμβούλιο Νότιας Κυνουρίας έχει εκδώσει ομόφωνο ψήφισμα κατά της εγκατάστασης του συγκεκριμένου αιολικού πάρκου.
• Αίτημα Αναστολής Εργασιών: Τοπικοί φορείς και κάτοικοι έχουν προσφύγει νομικά ζητώντας την ανάκληση των αδειών και την παύση των εργασιών. Το βασικό τους επιχείρημα είναι ότι οι ανεμογεννήτριες υποβαθμίζουν το παρθένο ελατόδασος, τον παραδοσιακό χαρακτήρα του οικισμού του Κοσμά και το μοντέλο εναλλακτικού τουρισμού της περιοχής.
• Αναμονή Νέου Χωροταξικού: Η τοπική κοινωνία απαιτεί να «παγώσουν» όλα τα έργα μέχρι να ολοκληρωθεί και να δημοσιευθεί το Νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ, το οποίο αναμένεται να θέσει αυστηρότερα κριτήρια προστασίας για τα Αποθέματα Βιόσφαιρας και τις περιοχές Natura.
Συνεπώς, ενώ νομικά οι εταιρείες εκμεταλλεύονται τα κενά του παλαιού χωροταξικού πλαισίου για να προχωρήσουν τα σχετικά έργα, πολιτικά και κοινωνικά υπάρχει πλήρης θεσμική άρνηση από τον Δήμο και τους κατοίκους, καθιστώντας την περιοχή του Κοσμά ζώνη ανοιχτής περιβαλλοντικής διαμάχης.
Το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ (ΕΧΠ-ΑΠΕ), το οποίο τέθηκε πρόσφατα από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) σε δημόσια διαβούλευση, εισάγει καθοριστικές οριζόντιες απαγορεύσεις που επηρεάζουν άμεσα την κοινότητα του Κοσμά Αρκαδίας, στον Πάρνωνα.
Το νέο πλαίσιο προστατεύει την περιοχή του Κοσμά μέσα από τρία βασικά «φίλτρα»:
1. Οριζόντιος «Κόφτης» Υψομέτρου άνω των 1.200 μέτρων.
• Το νέο χωροταξικό θεσπίζει ρητή και οριζόντια απαγόρευση εγκατάστασης αιολικών πάρκων σε υψόμετρο άνω των 1.200 μέτρων σε όλη την επικράτεια.
• Η επίδραση στον Κοσμά: Ο Κοσμάς είναι χτισμένος στα 1.150 μέτρα και οι γύρω βουνοκορφές του Πάρνωνα (συμπεριλαμβανομένων των επίμαχων θέσεων όπως η «Κορομηλιά - Μαζαράκι») ξεπερνούν κατά πολύ αυτό το υψόμετρο. Αυτή η ρύθμιση αυτόματα ακυρώνει και αποκλείει τη χωροθέτηση νέων ανεμογεννητριών στις κορυφογραμμές πάνω από το χωριό.
2. Απόλυτη Προστασία των Τοπίων Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους.
• Το νέο πλαίσιο ορίζει τις περιοχές που έχουν ενταχθεί στο Παγκόσμιο Δίκτυο Αποθεμάτων Βιόσφαιρας της UNESCO (όπως ανακηρύχθηκε επίσημα ο Πάρνωνας και το Ακρωτήριο Μαλέας) ως ζώνες ύψιστης οικολογικής και πολιτισμικής αξίας.
• Με βάση τις νέες κατευθύνσεις, απαγορεύονται οι βιομηχανικές ΑΠΕ στα Τοπία Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους (ΤΙΦΚ) και στους προστατευόμενους πυρήνες των Αποθεμάτων. Επιτρέπονται έργα μόνο στις εξωτερικές «Ζώνες Μετάβασης», και αυτό μόνο αν δεν αλλοιώνουν το παραδοσιακό τοπίο και τον χαρακτήρα των παραδοσιακών οικισμών, όπως ο Κοσμάς.
3. Αυστηροποίηση Αποστάσεων από Οικισμούς και Μνημεία.
• Θεσπίζονται μεγαλύτερες ελάχιστες αποστάσεις ασφαλείας των ανεμογεννητριών από οριοθετημένους οικισμούς, παραδοσιακά κτίσματα και περιοχές με αναπτυγμένο εναλλακτικό τουρισμό.
• Καθώς ο Κοσμάς στηρίζει την οικονομία του στον ορεινό τουρισμό και την αρχιτεκτονική του κληρονομιά, οι αυστηρότερες αποστάσεις λειτουργούν ως επιπλέον νομικό ανάχωμα.
Τι γίνεται με τα ήδη αδειοδοτημένα έργα;
Αυτό παραμένει το κύριο σημείο τριβής. Το νέο χωροταξικό εφαρμόζεται ως «κόφτης» κυρίως για τις νέες αδειοδοτήσεις. Ωστόσο, η θεσμική θωράκιση του Πάρνωνα ως Αποθέματος Βιόσφαιρας της UNESCO, σε συνδυασμό με τη νέα νομική απαγόρευση για τα 1.200 μέτρα, δίνει πλέον στην τοπική κοινωνία και στον Δήμο Νότιας Κυνουρίας τα απαραίτητα νομικά όπλα (πατήματα για προσφυγές στο Συμβούλιο της Επικρατείας) ώστε να ακυρώσουν ακόμη και τις παλαιότερες άδειες που εκδόθηκαν με το προηγούμενο, ελαστικό καθεστώς.
Η τεχνική εξέταση των υψομέτρων για τον σχεδιαζόμενο αιολικό σταθμό στη θέση «Κορομηλιά - Μαζαράκι» (ισχύος 18,6 MW) αποκαλύπτει ότι το έργο εμπίπτει σε πολύ μεγάλο βαθμό στη ζώνη αποκλεισμού των 1.200 μέτρων που εισάγει το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) με το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ.
Η γεωγραφική και τεχνική ανάλυση της θέσης παρουσιάζει τα εξής δεδομένα:
1. Τα Υψόμετρα των Κορυφών.
Σύμφωνα με τα επίσημα τοπογραφικά στοιχεία και τα μητρώα κορυφών του Πάρνωνα:
• Κορυφή Κορομηλιά: Το μέγιστο φυσικό υψόμετρο της κορυφής ανέρχεται στα 1.777 μέτρα.
• Κορυφή Μαζαράκι: Το φυσικό υψόμετρο της κορυφής οριοθετείται στα 1.251 μέτρα.
2. Το Υψόμετρο της Ανάπτυξης του Έργου.
Με βάση τις περιβαλλοντικές μελέτες της εταιρείας και τις καταγγελίες των τοπικών συλλόγων προστασίας του Πάρνωνα, οι ανεμογεννήτριες έχουν σχεδιαστεί να τοποθετηθούν κατά μήκος της συγκεκριμένης κορυφογραμμής.
• Μέσο Υψόμετρο Εγκατάστασης: Το έργο εξελίσσεται σε ένα υψομετρικό εύρος που ξεκινά από τα 900+ μέτρα και φτάνει έως και τα 1.350 μέτρα υψόμετρο στις ανώτερες πλατείες εγκατάστασης.
• Η Έκταση της Ισοπέδωσης: Για την τοποθέτηση των συνολικά 6 θηριωδών ανεμογεννητριών (ύψους 175 μέτρων η καθεμία), η μελέτη προβλέπει τη δημιουργία 4 γιγαντιαίων πλατειών συνολικής έκτασης περίπου 43 στρεμμάτων, οι οποίες θα «κόψουν» και θα ισοπεδώσουν τμήματα της κορυφογραμμής.
3. Συμπέρασμα: Εμπίπτει στη Ζώνη Αποκλεισμού;
Ναι, το ανώτερο και πιο ευαίσθητο κομμάτι του έργου εμπίπτει πλήρως στη ζώνη αποκλεισμού.
Επειδή οι θέσεις «Κορομηλιά» (1.777μ) και «Μαζαράκι» (1.251μ) ξεπερνούν το όριο των 1.200 μέτρων, οι ανεμογεννήτριες που έχουν χωροθετηθεί στα υψηλότερα σημεία της κορυφογραμμής (στα 1.350 μ) βρίσκονται εντός της απαγορευμένης ζώνης του νέου χωροταξικού.
Το Νομικό Παράθυρο και το «Όπλο» της Κοινότητας.
Επειδή η εταιρεία κατέχει παλαιότερες εγκρίσεις (οι πρώτες άδειες και γνωμοδοτήσεις ξεκινούν από το 2011-2012), επιχειρεί να προχωρήσει το έργο με βάση το παλιό καθεστώς. Ωστόσο, το γεγονός ότι οι κορυφές αυτές ξεπερνούν το νέο όριο των 1.200 μέτρων και βρίσκονται μέσα στο Απόθεμα Βιόσφαιρας της UNESCO δίνει στην Πρωτοβουλία Κατοίκων Κοσμά και στην Περιφέρεια Πελοποννήσου (που ζητά επίσημα την ακύρωση του έργου) το απόλυτο νομικό πάτημα για να προσβάλουν την αδειοδότηση στο Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ) και να «παγώσουν» οριστικά τις εργασίες.
Για τις ανεμογεννήτριες που σχεδιάζονται στα χαμηλότερα υψόμετρα (950-1.100 μέτρα) της θέσης «Κορομηλιά - Μαζαράκι», όπου δεν ισχύει ο αυτόματος «κόφτης» των 1.200 μέτρων, η ελληνική και ευρωπαϊκή νομοθεσία παρέχουν πολύ ισχυρά νομικά και περιβαλλοντικά επιχειρήματα. Η καταστροφή του ελατοδάσους και η εγγύτητα στον παραδοσιακό οικισμό του Κοσμά αποτελούν τα κεντρικά «όπλα» στις προσφυγές των κατοίκων στο Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ) #.
#Σημειώνεται (συμπληρωματικά 25-06-2026) ότι: Η αρχική περιβαλλοντική μελέτη δεν ικανοποιούσε τα τεχνικά χαρακτηριστικά του χωροταξικού σχεδιασμού και τους περιορισμούς χωροθέτησης, όπως επισημάνθηκε δια ζώσης, με συμβουλή εξειδικευμένου νομικού, από δύο συγκεκριμένους πολίτες της Νότιας Κυνουρίας, στο ΥΠΕΝ, μέσω της αρμόδιας υπηρεσίας του στην Περιφέρεια, στα τέλη του 2011. Για το λόγο αυτό το έργο στερείτο, μέχρι το 2023 και το 2025 κρίσιμων και απαραίτητων αδειοδοτήσεων συμπεριλαμβανομένης και της τελικής έγκρισης του Δασαρχείου για την εγκατάσταση και δεν μπορούσε να ξεκινήσει. Αυτό οδήγησε την εταιρεία στην τροποποίηση της αρχικής περιβαλλοντικής, η οποία κρίθηκε αρμοδίως θετικά με ΑΕΠΟ (2023) και οδήγησε στην έγκριση εγκατάστασης του Δασαρχείου (2025).
#Σημειώνεται συμπληρωματικά (02-07-2026): Ενημερώθηκα σήμερα ότι το έργο ξεκίνησε την αδειοδοτική του πορεία από την κοινοπραξία/εταιρική μορφή «CNI ΣΥΜΒΟΥΛΟΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΑΕ - ΑΙΟΛΙΚΟ ΠΑΡΚΟ ΚΟΡΟΜΗΛΙΑ & ΣΙΑ ΟΕ», η οποία πέτυχε την έκδοση της Άδειας Παραγωγής από τη Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας (ΡΑΕ), η οποία χορηγήθηκε με την υπ' αριθμ. 1708/2010 Απόφαση της ΡΑΕ. Η διάδοχος εταιρεία: Στην πορεία, οι άδειες μεταβιβάστηκαν (με τη διαδικασία της ειδικής διαδοχής) στη θυγατρική/διάδοχο εταιρεία ειδικού σκοπού (SPV) με την επωνυμία «CNI ΑΙΟΛΙΚΟ ΠΑΡΚΟ ΚΟΡΟΜΗΛΙΑ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ».
