19/08/2026
𝗕𝗪𝗔𝗞𝗔𝗬𝗜𝗠𝗔𝗡: 𝗬𝗢𝗡 𝗠𝗘𝗠𝗪𝗔 𝗜𝗦𝗧𝗢𝗥𝗜𝗞 𝗟𝗘𝗧𝗔 𝗣𝗔 𝗕𝗔𝗬 𝗢𝗡𝗘̀ 𝗔𝗞 𝗠𝗘𝗥𝗜𝗧 𝗟𝗜
Nan yon kontèks kote chenn prejije, inyorans ak majinalizasyon ki peze sou kilti popilè ayisyen an ak espirityalite vodou ki te simante Kongrè Bwakayiman an poko kase nan sosyete a, 𝐊𝐨𝐧𝐛𝐢𝐭 𝐓𝐚𝐧𝐛𝐨𝐮 𝐏𝐚𝐥𝐞 kontinye pran reskonsablite òganize aktivite kiltirèl, edikatif ak istorik pou komemore Bwakayiman epi revandike plas 14 dawout merite nan kalandriye nasyonal ayisyen an, daprè enpòtans dat sa genyen non sèlman pou Ayiti, men pou listwa limanite.
Apre plis pase 2 syèk, se jis 𝟏𝟏 𝐝𝐞𝐬𝐚𝐧𝐦 𝟐𝟎𝟐𝟒 Leta Ayisyen resi rive adopte yon dekrè pou konsakre 𝟏𝟒 𝐝𝐚𝐰𝐨𝐮𝐭 kòm jou ferye nasyonal. Desizyon enpòtan sa se fwi batay Konbit Tanbou Pale ak yon kolonn lòt òganizasyon ki t ap pote revandikasyon sila. Toutfwa, konpòtman mepri gouvènman an anvè dat istorik sa soulve yon kesyon fondalnatal: 𝐤𝐢 𝐯𝐚𝐥𝐞̀ 𝐲𝐨𝐧 𝐣𝐨𝐮 𝐟𝐞𝐫𝐲𝐞 𝐠𝐞𝐧𝐲𝐞𝐧 𝐬𝐢 𝐋𝐞𝐭𝐚 𝐩𝐚 𝐚𝐧𝐭𝐫𝐞 𝐧𝐚𝐧 𝐦𝐞𝐦𝐰𝐚, 𝐧𝐚𝐧 𝐬𝐞𝐧𝐛𝐨̀𝐥 𝐚𝐤 𝐧𝐚𝐧 𝐩𝐫𝐚𝐭𝐢𝐤 𝐤𝐢𝐥𝐭𝐢𝐫𝐞̀𝐥 𝐤𝐢 𝐛𝐚𝐲 𝐝𝐚𝐭 𝐬𝐚 𝐭𝐨𝐮𝐭 𝐬𝐚𝐧𝐬 𝐥𝐢?
Nan kopye sou modèl lwa peyi oksidantal yo, lejislatè Ayisyen yo deklare Ayiti yon peyi layik sou papye, men nan pratik, leta a plis katolik pase lepap. Chak vil g on Sen ki batize l (yo rele l Sen patwon). Eritaj espirityèl zansèt yo toujou ap sibi yon fòm estigmatizasyon. Chak gwo dat istorik, se souvan nan kad seremoni relijye kretyen (chante mès) Leta chwazi al selebre l, Pratik sa se yon souflèt marasa nan figi yon peyi ki pran endepandans li nan batay pou kase chenn lesklavaj kolon kretyen. Lè leta rive sou Bwakayiman, ki pote nan nannan li yon dimansyon espirityèl vodou, Leta prèske rete silans. Apa yon senp nòt administratif pou raple jou ferye a, ki lòt gwo jès Leta fè pou onore memwa vanyan fanm ak gason revolisyonè Bwakayiman ki te pote vizyon, kouraj ak espwa pou fonde yon nanchon?
Bwakayiman pa yon senp dat nan kalandriye a, Se yon zak fondatè. Kou wè, Rebèl Sankara te di l nan konferans 13 dawout la: 𝐁𝐰𝐚𝐤𝐚𝐲𝐢𝐦𝐚𝐧 𝐬𝐞 𝐤𝐚𝐬𝐞 𝐥𝐞𝐳𝐨 𝐭𝐫𝐚𝐧𝐜𝐡𝐞 𝐤𝐢 𝐚𝐤𝐨𝐮𝐜𝐡𝐞 𝐥𝐢𝐛𝐞̀𝐭𝐞 𝐣𝐞𝐧𝐞𝐫𝐚𝐥 𝐩𝐨𝐮 𝐭𝐨𝐮𝐭 𝐦𝐨𝐮𝐧 𝐚𝐥𝐚𝐰𝐨𝐧𝐧𝐛𝐚𝐝𝐞̀ 𝐚. Se youn nan pi gwo moman kote Kaptif yo te reyini pou poze premye gwo poto mitan revolisyon ki t ap mennen Ayiti sou wout Endepandans. Se poutèt sa, 14 dawout dwe yon moman kote Leta, kominote yo, lekòl yo ak tout sektè nan sosyete a pote kole pou transmèt memwa sa bay jenerasyon k ap vini yo.
14 dawout, se jou pou kòtèj gouvènman an ta prezan nan Sit Bwakayiman Mòn Wouj ap fè gwo Kandjanwou pou onore Zansèt yo devan nanchon an ak devan je monn lan. Se moman pou otorite lokal yo ta dispoze mwayen pou òganize bèl festivite edikatif ak kiltirèl avèk jèn nan kominote yo pou valorize gran memwa istorik sa, jan nou fè sa pou fèt drapo a ak kèk lòt fèt nasyonal ankò. Se peryòd pou leta Ayisyen ta finanse griyo bay tout Ayisyen pou kenbe senbolis kochon an (nou ta ka menm di jan Etazini kreye senbolis kodenn li pou fete Thanksgiving). Konsa, senbòl gastronomik Bwakayiman an ta ka sèvi kòm yon zouti pou ranfòse memwa istorik la, menm jan 𝐒𝐨𝐮𝐩 𝐉𝐨𝐮𝐦𝐨𝐮 rete yon senbòl nasyonal 1e Janvye jis li vin klase nan lis patrimwàn limanite. Se pa sèlman aspè manje a pou nou wè; se kesyon fason yon pèp chwazi konsève, viv epi transmèt senbòl ki makonnen ak istwa li.
Okontre olye leta jwe wòl li nan jan n ap eseye gade l la a, gen kèk otorite leta ki pito sèvi baryè pou anpeche aktivite fèt sou tè Desalin Boukman nan pou onore memwa Bwakayiman. Konpòtman mesken Majistra Saint-Croix nan Okap s on egzanp vivan de sa m ap pale la. San bliye nan Lakou Amani-y (Senmak) se lapolis ki vin tire bal kraze Kannjawou Bwakayiman an san okenn pretèks.
Nan absans yon gwo angajman Leta, Konbit Tanbou Pale kontinye jwe patisyon l kòm yon estrikti ki pote vwa yon jenerasyon eritye ki konsyan de responsabilite li anvè memwa zansèt yo. Se nan sans sa a li te reyalize, sou twa jou 12, 13 ak 14 dawout 2026 yon kokennchenn Festival Kannjawou Bwakayiman, avèk konferans, ekspozisyon, pèfòmans atistik, aktivite edikatif ak espirityèl.
Prensip la di nou: "𝐏𝐚 𝐣𝐚𝐧𝐦 𝐦𝐚𝐧𝐣𝐞 𝐦𝐚𝐧𝐣𝐞 𝐛𝐥𝐢𝐲𝐞!"
Anplis yon evènman kiltirèl, Festival Kannjawou Bwakayiman an se: 𝐲𝐨𝐧 𝐳𝐚𝐤 𝐦𝐞𝐦𝐰𝐚, 𝐲𝐨𝐧 𝐳𝐚𝐤 𝐫𝐞𝐳𝐢𝐬𝐭𝐚𝐧𝐬 𝐤𝐨𝐧𝐭 𝐞𝐟𝐚𝐬𝐦𝐚𝐧 𝐢𝐬𝐭𝐨𝐫𝐢𝐤 𝐞𝐩𝐢 𝐲𝐨𝐧 𝐚𝐩𝐞̀𝐥 𝐩𝐨𝐮 𝐬𝐨𝐬𝐲𝐞𝐭𝐞 𝐀𝐲𝐢𝐬𝐲𝐞𝐧 𝐚𝐧 𝐫𝐞𝐩𝐫𝐚𝐧 𝐟𝐲𝐞̀𝐭𝐞 𝐧𝐚𝐧 𝐞𝐫𝐢𝐭𝐚𝐣 𝐥𝐢.
Paske, 12èm prensip la raple nou : « 𝐌𝐚𝐥𝐞̀ 𝐲𝐨𝐧 𝐄𝐫𝐢𝐭𝐲𝐞 𝐤𝐢 𝐛𝐥𝐢𝐲𝐞 𝐞𝐬𝐤𝐥𝐚𝐯 𝐭𝐞 𝐟𝐞̀ 𝐁𝐰𝐚𝐤𝐚𝐲𝐢𝐦𝐚𝐧 𝐩𝐨𝐮 𝐦𝐨𝐮𝐧 𝐤 𝐚𝐩 𝐬𝐞̀𝐯𝐢 𝐛𝐨𝐧𝐝𝐲𝐞 𝐩𝐚 𝐥𝐨𝐭𝐞 𝐦𝐨𝐮𝐧 𝐧𝐚𝐧 𝐦𝐢𝐭𝐚𝐧 𝐛𝐞̀𝐭!»
Konbit Tanbou Pale vin di nou: 𝐁𝐰𝐚𝐤𝐚𝐲𝐢𝐦𝐚𝐧 𝐦𝐚𝐧𝐝𝐞 𝐩𝐨𝐮 𝐧𝐨𝐮 𝐬𝐨𝐧𝐣𝐞. 𝐋𝐢 𝐦𝐚𝐧𝐝𝐞 𝐩𝐨𝐮 𝐧𝐨𝐮 𝐤𝐨𝐧𝐩𝐫𝐚𝐧𝐧. 𝐋𝐢 𝐦𝐚𝐧𝐝𝐞 𝐩𝐨𝐮 𝐧𝐨𝐮 𝐨𝐧𝐨𝐫𝐞. 𝐄 𝐬𝐢𝐭𝐨𝐮, 𝐥𝐢 𝐦𝐚𝐧𝐝𝐞 𝐩𝐨𝐮 𝐄𝐫𝐢𝐭𝐲𝐞 𝐲𝐨 𝐩𝐚 𝐰𝐨𝐧𝐭 𝐞𝐫𝐢𝐭𝐚𝐣 yo.
Kout plim:
𝐍𝐨𝐮𝐯𝐨𝐥𝐢𝐛 𝐁𝐚𝐤𝐨𝐧𝐠𝐨 𝐀𝐘𝐈𝐁𝐎𝐘𝐎
Atis angaje
Amani-y, Atibonit, Ayiti
19 mwa Bwakayiman 222 (19/08/2026) a 2è45 AM
