26/09/2026
📢 सर्वोच्च न्यायालयाचे निवृत्त न्यायमूर्ती ‘वंतारा’च्या नियामक मंडळात; न्यायव्यवस्थेच्या पारदर्शकतेवर प्रश्नचिन्ह?
नवी दिल्ली:
सर्वोच्च न्यायालयातील निवृत्तीनंतरचे पदग्रहण आणि हितसंबंधांचा संघर्ष (Conflict of Interest) यावरून पुन्हा एकदा देशभरात मोठी चर्चा सुरू झाली आहे. सर्वोच्च न्यायालयाचे निवृत्त न्यायमूर्ती कृष्ण मुरारी यांची रिलायन्स समूहाच्या (अंबानी) जामनगर येथील 'वंतारा' (Vantara) या प्राणी पुनर्वसन व संरक्षण केंद्राच्या नवीन नियामक मंडळात (Governing Council) नियुक्ती करण्यात आली आहे.
याच प्रकरणात ज्येष्ठ वकील प्रशांत भूषण यांनी सोशल मीडियावर पोस्ट शेअर करत ही गंभीर बाब प्रकाशात आणली आहे. न्यायमूर्ती कृष्ण मुरारी सर्वोच्च न्यायालयात कार्यरत असताना त्यांच्या पीठापुढे 'वंतारा' आणि त्याच्याशी संबंधित संस्थांशी जोडलेल्या दोन याचिकांवर सुनावणी झाली होती. या दोन्ही प्रकरणात निकाल 'वंतारा'च्या बाजूने लागला होता. आता निवृत्तीनंतर त्याच न्यायमूर्तींची थेट 'वंतारा'च्या नियामक मंडळात झालेली नियुक्ती हे सेवाकाळात दिलेल्या निर्णयाचे फलित किंवा लाभ आहे का, असा सवाल कायदेतज्ज्ञ आणि नागरिकांकडून विचारला जात आहे.
🎭जनतेचा न्यायव्यवस्थेवरील विश्वास डळमळीत:
देशाच्या सर्वोच्च न्यायालयात अशा प्रकारचे प्रकरण समोर आल्याने सामान्य जनतेच्या मनात न्यायव्यवस्थेच्या निष्पक्षतेबद्दल संशय निर्माण होत असल्याचे दिसून येत आहे. सर्वोच्च न्यायालयातील निवृत्त न्यायमूर्तींनी खाजगी किंवा व्यावसायिक संस्थांमध्ये अशा प्रकारची पदे स्वीकारल्याने न्यायव्यवस्थेची प्रतिष्ठा आणि तिच्यावरील जनतेचा विश्वास दृढ होण्याऐवजी डळमळीत होतो, असे मत विविध स्तरांतून व्यक्त केले जात आहे.
🇮🇳 कडक कायदेशीर तरतुदींची आवश्यकता:
सुदृढ लोकशाही टिकवून ठेवण्यासाठी आणि न्यायपालिकेचे स्वातंत्र्य अबाधित राखण्यासाठी न्यायमूर्ती तसेच सनदी अधिकाऱ्यांना निवृत्तीनंतर लगेचच (Cooling-off Period शिवाय) सरकारी, राजकीय किंवा खाजगी कंपन्यांमध्ये लाभदायी पदे स्वीकारण्यावर कायदेशीर बंदी असणे अत्यंत आवश्यक आहे. अशा प्रकारच्या गैरव्यवहारांवर व हितसंबंधांच्या संघर्षावर आळा घालण्यासाठी कायद्यात कडक कारवाई आणि तुरुंगवासाची स्पष्ट तरतूद करण्याची वेळ आता आली आहे.