07/05/2022
BORGARSTJÓRI BOÐAR SVEFNBYLTINGU
FYRIR ALLA, NEMA SVEFNVANA MIÐBÆJARBÚA
Nýlega lauk hinni stóru ráðstefnu Svefn í Eldborgarsal Hörpu , sem haldin var þann 2. maí síðastliðinn, þar sem ýmsir leiðandi sérfræðingar á þessu sviði fjölluðu um hversu mikilvægur góður svefn er fyrir líkamlega og andlega heilsu og hversu gríðarlega mikið vandamál alls konar svefnfraskanir eru í okkar nútímasamfélagi. Fremstur í þeim flokki var án efa Matthew Paul Walker, prófessor í sálfræði og taugavísindum við Berkeley-háskólann í Kaliforníu, en árið 2017 kom út mestölubók hans Why We Sleep (hún var þýdd á íslensku þremur árum síðar undir heitinu Þess vegna sofum við). Að ráðstefnunni stóð Erla Björnsdóttir, doktor í líf- og læknavísindum og sérfræðingur í svefnrannsóknum, sem birt hefur fjölda greina í erlendum ritrýndum tímaritum og gaf út bókin Svefn með Forlaginu árið 2017.
Í kynningu á ráðstefnunni kemur fram að „helmingur Íslendinga sofa ekki nóg og 34% sofa undir s*x klukkustundum, en svo stuttur svefn eykur líkur á margvíslegum andlegum og líkamlegum sjúkdómum, dregur úr framleiðni og eykur slysahættu. Ef kostnaður íslensks samfélags af skertum svefni landsmanna er svipaður og í Bandaríkjunum má áætla að hann sé um 55 milljarðar króna árlega.“ Rannsóknir sýna að svefnleysi auki fjarvistir og minnki framleiðni, sem janfgildir 7-11 daga fjarvistum starfsfólks á ári. Þá eru svefnlausir einstaklingar allt að 70% líklegri til að gera mistök og lenda í slysum. „Svefnleysi eykur hættuna á kvíða, þunglyndi, sykursýki, hjarta- og æðasjúkdómum og hefur neikvæð áhrif á lífslíkur.“
Vonbrigði og vonarneisti
Eins og áður hefur komið fram, ávarpaði borgarstjóri (og Alma Möller landlæknir) ráðstefnuna og boðaði hvorki meira né minna en svefnbyltingu! Þessi róttæka hugarfarsbreyting hjá borgarstjóra og sá uppörvandi byltingarandi sem finna mátti í þessari óvæntu yfirlýsingu hans fyllti marga íbúa miðbæjarins mikilli von og gleði. Það eina sem skyggði á fögnuðinn var að hann minntist aldrei einu orði á alla diskóbarina sem haldið hafa vöku fyrir svo mörgum íbúum í öll þau ár sem hann hefur verið borgarstjóri, heldur einbeitti sér aðallega að unga fólkinu, börnum og leikskólum.
Það er full ástæða að vitna í það helsta sem borgarstjórinn hafði að segja uppi í pontu fyrir framan alla þessa miklu sérfræðinga og áhugafólk um góðan svefn. Þótt hann hafi hvergi komið inn á þetta ófremdarástand í miðbænum má gera því skóna að ekki sé öll von úti enn að við miðbæjarbúar fáum meiri svefnfrið áður en yfir lýkur, kannski jafnvel fyrr en menn þora að vona:
Ávarp borgarstjóra
„Menn kannski spyrja sig, hver er svo skyni skroppinn að hann lætur bjóða sér á svið eftir að landsliðið í svefni og heimssmeistari í svefni er búinn að tala í þrjá tíma [Góð spurning, hver er svona skyni skroppinn? Getur það kannski verið sjálfur karlinn í púltinu?] ... Ég hef áhuga á þessum málum því ég er alinn upp á tíma sem er hræðilegur fyrir svefn ... og þess vegna er svo sláandi og í raun mikið áhyggjuefni að sjá í þessum rannsóknum að síðustu tuttugu ár hefur svefninn samt versnað hjá ungu fólki [Eða sirka síðan diskóbúllurnar tóku fyrst að láta á sér kræla í miðbænum] ... Við erum með eldhuga eins og Erlu sem segir þetta á svo miklu mannamáli að við getum öll tekið þetta til okkar [Borgarstjórinn ætti að líta betur í eigin barm; hann virðist ekki enn hafa meðtekið boðskapinn nema að takmörkuðu leyti].“
„Það er mjög mikilvægt að hver og einn taki til sín það sem hann getur unnið með í sínu eigin svefnmálum, hjá sínum nánustu og sínum vinum ... og þá fékk ég það dálítið á heilann að það væri þá verkefni okkar á velta aðeins fyrir okkur hvað í skipulagi samfélagsins getum við gert til að bæta svefninn [Uppástunga; snarminnka opnunartíma diskóbaranna í miðbænum og slökkva á hávaðanum] ... Mér finnst það sjálfum ótrúlega spennandi að það sé búið að setja svefn á dagskrá í þessu samfélagi. Ég er ekki að segja að þessi svefnbylting verði í nótt, en mér finnst hrikalega spennandi að virkja alla með í að skoða hvað við getum gert ...“
„Ég er búinn að átta mig á því að það eru engar töfralausnir ... og ef við fáum meiri svefn fyrir alla þá munum við betur, þá verðum við fallegri, aukum orkuna á öllum sviðum og stígum enn eitt skrefið í að gera betra samfélag [Við miðbæjarbúar gætum ekki verið meira sammála borgarstjóra: „meiri svefn fyrir alla“] ... En til þess að stuðla að breytingum, þá þarf að vita hvert vandamálið er, það þarf að vita hverjar lausnirnir eru [Þær liggja kristaltært fyrir: Hávaðann burt!]... það sem við þurfum er svefnbylting.“
Og þar með setti borgarstjórinn amen á eftir efninu.
