27/12/2025
‼️ ටෝකියෝ නගරයට යටින් සිදුවිය හැකි දරුණු භූමිකම්පාවක් මඟින් පුද්ගලයින් 18,000 දක්වා මරණයට පත්විය හැකි බවත්, ආර්ථික හානිය යෙන් ට්රිලියන 83ක් (ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන 533ක් පමණ) දක්වා ඉහළ යා හැකි බවත් ජපාන රජයේ විශේෂ විශේෂඥ කමිටුවක් අනාවැකි පළ කර ඇත.
මෙම විනාසය ජපානයේ ජාතික අර්බුදයකට සමාන ව්යසනයක් වන බවත්, එහි බලපෑම් අවම කර ගැනීම සියල්ලන් ම එක්ව ක්රියා කළ යුතු බවත් කමිටුව සඳහන් කරයි.
මෙම නව වාර්තාව වසර 12කට පෙර නිකුත් කළ ඇස්තමේන්තුවක් නැවත සමාලෝචනය කිරීමෙන් පසු සකස් කර ඇති අතර, භූමිකම්පාවෙන් ප්රතිරෝධී ඉදිකිරීම් වැඩිවීම, නගර සැලසුම් වෙනස්වීම් සහ ජනගහන ව්යුහයේ වෙනස්කම් වැනි කරුණු සැලකිල්ලට ගෙන ඇත.
මෙම වාර්තාව සිකුරාදා ජපාන ආපදා කළමනාකරණ අමාත්ය අකාමා ජිරෝ වෙත භාර දී ඇත.
මෙම ඇගයීමේදී ටෝකියෝ මහා නගර කලාපය සහ එය වටා ප්රදේශ ඇතුළත් කරගෙන භූමිකම්පන සිදුවීම් 24ක් සමාලෝචනය කර ඇත.
ඒ අතරින් ඉතාමත් භයානක සිදුවීමක් ලෙස සලකා ඇත්තේ, රික්ටර් මාපාංක 7.3ක ශක්තියක් සහිත භූමිකම්පනයක් ටෝකියෝ මධ්යම දකුණු ප්රදේශයට යටින් සිදුවන අවස්ථාවකි. එවැනි අවස්ථාවකදී ටෝකියෝ සහ එයට ආසන්න සයිතමා, චිබා සහ කනගාවා ප්රාන්තවල විශාල ප්රදේශවල කම්පන මට්ටම 6 හෝ 7 දක්වා දැනෙන බව ද වාර්තාව පෙන්වා දෙයි.
ශීත ඍතුවේ සවසක සිදුවුවහොත් මරණ සංඛ්යාව තවත් ඉහළ යා හැකි බව ද සඳහන් වේ. මේ වාර්තාවට අනුව, මුළු හානියෙන් සියයට 70ක් පමණ ගිනි අනතුරු හේතුවෙන් සිදුවිය හැකි බව සඳහන් වේ.
කෙසේ වෙතත්, පෙර වාර්තාවට සාපේක්ෂව ජීවිත හානි සම්භාවිතාව සියයට 20කින් සහ ගොඩනැගිලි විනාශය සියයට 30කින් පමණ අඩු වී ඇති අතර, ඒ සඳහා භූමිකම්පන ප්රතිරෝධී නිවාස වැඩිවීම සහ ඝන නගර ප්රදේශ අඩු කිරීම හේතු වී ඇත.
මෙම භූමිකම්පාව සිදුවුවහොත්, පුද්ගලයින් මිලියන 24ක් දක්වා විදුලි බල බිඳ වැටීම් වලට ලක් විය හැකි අතර, මිලියන 8.4කට නිවාස වලට ආපසු යාමට නොහැකි තත්ත්වයක් ඇති විය හැකි ය.
කාර්යාල, කර්මාන්ත සහ ප්රවාහන පද්ධති දිගු කාලයක් අක්රීය වුවහොත්, එහි ආර්ථික බලපෑම් ජපානයට පමණක් නොව ලෝක ආර්ථිකයටත් දැනෙන බව කමිටුව අනතුරු ඇඟවීමක් කරයි.
මෙවැනි විපතකදී විදේශිකයින්ට සහ සංචාරකයින්ට සහාය සැපයීම විශාල අභියෝගයක් වන බවද වාර්තාවේ සඳහන් වේ. පසුගිය වසරේ ජපානයට පැමිණි විදේශ සංචාරකයින් සංඛ්යාව මිලියන 36 ඉක්මවා ඇති අතර, විදේශික නේවාසිකයින්ගෙන් සියයට 40ක් පමණ ටෝකියෝ සහ අවට ප්රාන්තවල ජීවත්වෙති. භාෂා බාධා හේතුවෙන් හදිසි අනතුරු තොරතුරු නිසි ලෙස නොලැබීමෙන්, විදේශිකයින් ගිනිගැනීම් හෝ අනෙකුත් අවදානම් තත්ත්වයන්ට ගොදුරු විය හැකි බවද වාර්තාව අනතුරු ඇඟවීමක් කරයි.
ඊට අමතරව විශේෂඥයින් පෙන්වා දෙන්නේ, සමාජ මාධ්ය හරහා අසත්ය තොරතුරු (Fake News) ව්යාප්ත වීම තවත් දැඩි අවදානමක් බවයි. Generative AI වැනි නව තාක්ෂණ හේතුවෙන් සත්ය සහ අසත්ය හඳුනා ගැනීම වඩාත් දුෂ්කර වී ඇති බවද ඔවුන් සඳහන් කරයි. අසත්ය තොරතුරු මඟින් පලායෑම් සහ ගලවාගැනීම් කටයුතු බාධා වීම මෙන්ම, ආර්ථිකයටද අහිතකර බලපෑම් ඇති විය හැකි බවටද අනතුරු ඇඟවීමක් කර ඇත.
