06/04/2025
ដោយសារពេលនេះជាទេសកាលបុណ្យឆេងម៉េងប្រពៃណីចិន ស្របពេលដែលសម្ពោធដាក់ឲ្យដំណើរការមជ្ឈមណ្ឌលភស្ថុភារនិងហ្វឺកហ្វឺនរួមគ្នាកម្ពុជាចិន ហើយក៏ដូចជាដំណឹងពីទស្សនកិច្ចជាផ្លូវការរបស់លោកប្រធានាធិបតីស៊ីមកកាន់កម្ពុជាក្នុងពេលឆាប់ៗនេះ ខ្ញុំសូមជូនរឿងមួយពីប្រទេសចិនកាលពីជិត៥០ឆ្នាំមុន ដែលប្រជាជនចិនរាប់លាននាក់បានប្រារព្ធពិធីបុណ្យឆេងម៉េងរួមគ្នាសម្រាប់ឧទ្ទិសដល់អ្នកដែលមិនមែនជាបុព្វការីជនរបស់ខ្លួន ហើយមនុស្សម្នាក់នោះគឺលោកជូ អេនឡាយ ដែលត្រូវបានគេប្រដូចទៅនឹងខុងម៉េងរបស់ចិននាសម័យទំនើប។
តើជូ អេនឡាយជានរណា?
លោកជូ អេនឡាយគឺជានាយករដ្ឋមន្រ្តីទី១របស់សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិនដោយកាន់អំណាចក្នុងទសវត្សរ៍១៩៥០,១៩៦០, និងពាក់កណ្តាល១៩៧០ ហើយក៏ជាអ្នកនយោបាយដ៏មានឥទ្ធិពលរបស់ចិនលើឆាកអន្តរជាតិ (ដែលខ្ញុំសុំហៅកាត់ថាលោកនាយកជូ)។
លោកនាយកជូ បានចូលរួមចលនាបដិវត្តន៍ផ្តួលរំលំរាជវង្សឆេងដែលដឹកនាំដោយបណ្ឌិតស៊ុន យ៉ាតសេន ហើយក្រោយមកចូលរួមជាមួយបក្សកុម្មុយនីស្តចិន ហើយបានក្លាយទៅជាមនុស្សជំនិតបំផុតរបស់លោកប្រធានម៉ៅ សេទុងដោយសារលោកមានអត្តចរិកពិសេសគឺឧស្សាហ៍ព្យាយាម និងស្មោះត្រង់បំផុតចំពោះបក្ស ជាតិ និងមិត្តភាព (ចំពោះប្រវត្តិរបស់លោកជូ អេនឡាយ ខ្ញុំមិននិយាយលម្អិតនោះទេ ព្រោះអាចរកបានពីប្រភពជាច្រើនទាំងក្នុង សៀវភៅ ក៏ដូចជាខ្សែភាពយន្តជាពិសេសរឿងទង់ក្រហមផ្កាយ៥)។ ប៉ុន្តែពេលនេះខ្ញុំសូមរម្លឹកបន្តិចនូវព្រឹត្តិការណ៍មួយនាថ្ងៃទី១ខែតុលាឆ្នាំ១៩៦០ ដែលជាថ្ងៃពិធីបុណ្យព្យុហយាត្រារបស់កងទ័ពបក្សកុម្មុយនីស្តចិន ដោយលោកនាយកជូ បានចាត់តាំងឲ្យអតីតស្តេចពូយីដែលជាអធិរាជចុងក្រោយបំផុតរបស់ចិនចូលរួមទស្សនាក្បួន ហើយរៀបចំអាហារជុំគ្នាមួយពេលជាមួយនឹងអតីតស្តេចពូយីផងដែរ។ នៅក្នុងពេលរួមតុជាមួយនឹងអតីតស្តេចពូយី លោកនាយកជូបាននិយាយថា៖
ម្នាក់គឺពូយី ម្នាក់ទៀតគឺគ្រូបង្រៀន ដែលកាលពីមុនម្នាក់គឺជាអធិរាជ ហើយម្នាក់ទៀតគឺជាប្រជាជនដ៏ក្រីក្របំផុត។ កាលពីអតីត កុំថាឡើយមកអង្គុយរួមតុអាហារជាមួយគ្នាបែបនេះ សូម្បីតែជួបគ្នាក៏ចាំបាច់ត្រូវតែលុតជង្គង់គោរពសក្ការៈដល់អធិរាជដែរ ប៉ុន្តែថ្ងៃនេះយើងមកអង្គុយរួមតុបាយជាមួយគ្នាដែលជាការផ្លាស់ប្តូរមួយដ៏ធំសម្បើមមែនទែន ហើយក្នុងខណៈពេលដែលមានការផ្លាស់ប្តូរដ៏ធំសម្បើមបែបនេះហើយ យើងម្នាក់ៗចាំបាច់ត្រូវតែរៀនសូត្រដើម្បីធ្វើម៉េចអាចសម្របខ្លួនបានជាមួយនឹងបដិវត្តនេះហើយដែលការសិក្សានេះគឺយើងត្រូវរៀនរហូតដល់ខ្លួនចាស់។
នាថ្ងៃទី០៨ ខែមករា ឆ្នាំ១៩៧៦ លោកជូ អេនឡាយបានទទួលមរណភាពក្នុងអាយុ៧៧ឆ្នាំដោយរោគាពាធ។ ព័ត៌មានពីការស្លាប់របស់លោកនាយកជូបានរីកសាយភាយគ្រប់ទីកន្លែងធ្វើឲ្យប្រជាជនជាច្រើនស្រែកទ្រហោយំពាសពេញទីក្រុង។ កាលណោះគេនិយាយថាសូម្បីតែគេកំពុងស្ថិតនៅជាន់ទី១២នៃអាគារដែលខ្ពស់ជាងគេកាលជំនាន់នោះ គេនៅតែអាចស្តាប់ឮនូវសម្លេងស្រែកយំរបស់ប្រជាជនចិននៅតាមដងផ្លូវដែរ។ ប៉ុន្តែទិដ្ឋភាពបែបនេះមិនបានជាទីគាប់ចិត្តរបស់ក្រុមពួកជើងកាងទាំងបួន(Gang of Four) របស់បក្សកុម្មុយនីស្តចិននោះទេ។ Gang of Four សំដៅលើក្រុមមន្ត្រីបក្សកុម្មុយនិស្តចិនដែលមានឥទ្ធិពលខ្លាំង ដែលបានកាន់អំណាចក្នុងអំឡុងបដិវត្តន៍វប្បធម៌ (Cultural Revolution) ពីឆ្នាំ ១៩៦៦ ដល់ឆ្នាំ ១៩៧៦។ ក្រុមនេះមានសមាជិកសំខាន់ៗចំនួនបួននាក់គឺ៖ ទី១. លោកស្រីជាំងឈីង ភរិយារបស់លោកប្រធានម៉ៅ (សូមរកអានសៀវភៅ មហារាជនីក្រហម) ទី២ ចាង ឈុនឆាវ អ្នកមនោគមវិជ្ជា ទី៣. យ៉ាវ វិនយាន អ្នកឃោសនារបស់បក្ស និងទី៤. វ៉ាង ហុងវិន អតីតកម្មករតែឡើងឋានៈយ៉ាងឆាប់រហ័សបំផុតក្នុងអំឡុងបដិវត្តន៍វប្បធម៌។ ក្រុមជើងកាងទាំងបួននេះ បានព្យាយាមប្រើអំណាចរបស់ខ្លួនដើម្បីរឹតបន្តឹងគ្រប់គ្រងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ និងមិនរាយការណ៍អំពីពិធីកាន់ទុក្ខរបស់លោកនាយកជូ សូម្បីតែការទម្លាក់ទង់ជាតិដល់ពាក់កណ្តាលក៏ត្រូវបានអនុញ្ញាតតែមួយម៉ោងប៉ុណ្ណោះ ហើយ មន្ត្រីរាជការត្រូវបានហាមមិនឱ្យពាក់សញ្ញាកាន់ទុក្ខនៅលើដៃអាវ ហើយក៏បានរារាំងមិនឱ្យប្រជាពលរដ្ឋធ្វើសកម្មភាពកាន់ទុក្ខផងដែរ។ អ្វីដែលអាក្រក់បំផុតគឺពួកគេប្រើកាសែតនានាដូចជា Wenhuibao ដែលជាឧបករណ៍ឃោសនារបស់បក្សធ្វើការវាយប្រហារមកលើកេរ្តិ៍ឈ្មោះរបស់លោកនាយកជូ។ ព័ត៌មានជាផ្លូវការ ឬការប្រកាសកាន់ទុក្ខជាផ្លូវរដ្ឋនៅទូទាំងប្រទេសមិនត្រូវបានធ្វើនោះទេ រហូតមកដល់ដំណាច់ខែមីនា ឆ្នាំ១៩៧៦ ដែលនាំឲ្យប្រជាជនចិនកាន់តែផ្ទុះកំហឹង និងបានឡោមព័ទ្ធការិយាល័យរបស់កាសែតនយោបាយបក្ស និងអំពាវនាវសុំការពន្យល់ពីមូលហេតុនៃការមិនផ្សាយព័ត៌មានមរណភាពលោកនាយកជូ តែបែរជាមកបង្ខូចកេរ្តិ៍ឈ្មោះលោកទៅវិញ ក្នុងខណៈដែលមរណភាពរបស់លោកនាយកទទួលនូវការចាប់អារម្មណ៍ទូទាំងពិភពលោក សូម្បីតែនៅទីស្នាក់ការអង្គការសហប្រជាជាតិនៅទីក្រុងញូវយ៉ក សហរដ្ឋអាមេរិក ក៏មានការទម្លាក់ទង់ជាតិត្រឹមពាក់កណ្តាលដើម្បីកាន់ទុក្ខលោកនាយកជូ អេនឡាយ។ បណ្តាអ្នកការទូតមកពីប្រទេសជាច្រើនពិសេសពួកលោកសេរីបានសម្តែងការមិនពេញចិត្តរបស់ពួកគេ ហើយមានការជួបជុំគ្នានៅមុខការិយាល័យអង្គការសហប្រជាជាតិដោយចោទជាសំនួរថា ហេតុអ្វីបានជានៅពេលដែលប្រមុខរដ្ឋនៃប្រទេសផ្សេងៗស្លាប់ អង្គការសហប្រជាជាតិមិនបានបន្ថយទង់ជាតិទៅពាក់កណ្តាល?
លោក Kurt Walheim ដែលកាលនោះអគ្គលេខាធិការអង្គការសហប្រជាជាតិបានចេញមកធ្វើសេចក្តីថ្លែងការណ៍ថា "ការសម្រេចចិត្តរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិក្នុងការទម្លាក់ទង់ជាតិដល់ពាក់កណ្ដាល គឺជាការសម្រេចចិត្តរបស់ខ្ញុំ។ មូលហេតុគឺ៖ ទីមួយ ប្រទេសចិនគឺជានគរបុរាណមានអរិយធម៌ដ៏ចំណាស់យូរលង់ណាស់មកហើយ។ ទីពីរបើរាប់ទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ប្រជាជនចិនគឺច្រើនណាស់ ប៉ុន្តែសម្រាប់លោកនាយកជូបែរជាមិនមានប្រាក់ផ្ញើនៅក្នុងធនាគារណាមួយរបស់ចិននោះទេ។ ទី៣. ប្រទេសចិនមានប្រជាជនជាងមួយពាន់លាននាក់ ដែលរាប់ទៅប្រមាណជិត១/៤នៃប្រជាជនសរុបពិភពលោក ប៉ុន្តែសម្រាប់លោកនាយកជូវិញបែរជាមិនមានកូន និងអ្នកស្នងត្រកូលសោះដោយលោកមិនដែលខ្វល់ខ្វាយសោះឡើយ។ បើសិនជាមានប្រមុខរដ្ឋណាមួយមានលក្ខណៈសម្បត្តិដូចជាលោកនាយកជូ ហើយពេលគាត់ស្លាប់ទៅ ទីស្នាក់ការអង្គការសហប្រជាជាតិនឹងបន្ទាបទង់ជាតិទៅពាក់កណ្តាលដើម ក្នុងការកាន់ទុក្ខចំពោះបុគ្គលនោះ។
ត្រលប់ទៅប្រទេសចិនម្តងទៀត បុណ្យឆេងម៉េងកាន់តែជិតចូលមកដល់ ប៉ុន្តែពួកជើងកាងទាំងបួននៅតែហាមឃាត់ និងរារាំងសកម្មភាពកាន់ទុក្ខណាមួយរបស់ប្រជាជនចិន។ ដំណឹងនេះបានឮទៅដល់ទីក្រុងណានជីង Nanjing ជាកន្លែងស្នាក់នៅជាទីសំណព្វរបស់លោកនាយកជូ។ បណ្តាប្រជាជននៅណានជីងបានឆ្លៀតឱកាសនេះដើម្បីគោរពវិញ្ញាណក្ខន្ធ និងរំលឹកដល់លោកនាយកជូ ហើយថ្កោលទោសក្រុមជើងកាងទាំងបួន រីឯនៅប៉េកាំងក៏យ៉ាងដូច្នោះដែរ ប្រជាជននាំគ្នាមកជួបជុំនៅនៅទីលានធានអានមេន ហើយដាក់កម្រងផ្កា និងសរសេរកំណាព្យកាន់ទុក្ខដែលបើដាក់តម្រៀបគ្នាទៅបានដល់កម្ពស់30ហ្វីតឯណោះ។ ក្រុមជើងកាងទាំងបួនបានបញ្ជាឲ្យគេយកកម្រងផ្កា និងកំណាព្យទាំងនោះទៅដុតចោលទាំងអស់។ ប្រជាជនឃើញដូច្នោះកាន់តែខឹងខ្លាំងឡើងហើយក៏បានធ្វើកម្រងផ្កាពីដែកកម្ពស់ ៦,៣ ម៉ែត្រ និងទម្ងន់៣០០គីឡូក្រាមដើម្បីការពារកុំឲ្យត្រូវបំផ្លាញទៀត។ ប៉ុន្តែនៅពេលយប់ ក្រុមជើងកាងទាំងបួននៅតែបញ្ជាឲ្យគេទាញអូសចេញទៀត។ ឃើញដូច្នោះហើយប្រជាជនបានមកចូលរួមបាតុកម្មកាន់តែច្រើនឡើងៗក្នុងគោលបំណងកាន់ទុក្ខលោកនាយកជូ។ នៅយប់ថ្ងៃទី៤ ខែមេសា មនុស្សជាង២លាននាក់មកពីទីក្រុងនានាបានចូលរួមក្នុងការជួបជុំកាន់ទុក្ខ ហើយបានរៀបចំពិធីសែនឆេងម៉េងជុំគ្នាតែម្តងនៅវេលាព្រឹកថ្ងៃទី៥ ខែមេសា ជាការគោរព រម្លឹក និងឧទ្ទិសដល់លោកនាយករដ្ឋមន្រ្តី ជូ អេនឡាយ ហើយនេះជាពេលតែម្តងគាត់ដែលមនុស្សជាងពីរលាននាក់បានប្រារព្ធពិធីបុណ្យឆេងម៉េងដល់មនុស្សដែលមិនមែនជាបុព្វបុរសរបស់ពួកគេ តែគ៏ជារដ្ឋបុរស និងវីរបុរសរបស់ពួកគេ។
គួរបញ្ជាក់ផងដែរថា លោកនាយករដ្ឋមន្រ្តីជូ អេនឡាយនេះគឺជាមិត្តភ័ក្តិដ៏ស្និទ្ធស្នាលមួយរបស់សម្តេចព្រះបរមរតនកោដ្ឋនរោត្តមសីហនុ ហើយក៏ធ្លាប់បានមកបំពេញទស្សនកិច្ចផ្លូវការមកកាន់កម្ពុជាផងដែរនៅប្រមាណឆ្នាំ១៩៥៦ ដែលទាំងកាលនោះ ប្រទេសទាំងពីរមិនទាន់មានទំនាក់ទំនងការទូតជាផ្លូវការជាមួយគ្នានៅឡើយផង។ ចំណងការទូតជាផ្លូវការរវាងសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន និងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាត្រូវបានបង្កើតឡើងនាថ្ងៃទី១៩ ខែកក្កដា ឆ្នាំ១៩៥៨។
ប្រភពព័ត៌មានចម្រុះ រីឯរូបភាពភាគច្រើនយកពី Chinesposters.net
