សុខ សំណាង - Sok Samnang

សុខ សំណាង - Sok Samnang To educate Cambodian people about morality, health, law, general knowledge, innovation, development, buddhism, Tourism, Agriculture...

16/08/2026

បណ្ឌិតផ្លូវលោក បណ្ឌិតផ្លូវធម៌ បណ្ឌិតកិត្តិយស !

បណ្ឌិត : ជនអ្នកមានប្រាជ្ញា អ្នកមានចំណេះជ្រៅជ្រះ អ្នកឈ្លាសវៃ អ្នកប្រាជ្ញ អ្នកកាន់សុចរិតធម៌ ។

បណ្ឌិតផ្លូវលោក : អ្នកដែលបានសិក្សារៀនសូត្រ ស្រាវជ្រាវទ្រឹស្តី ចំណេះវិជ្ជាថ្នាក់ខ្ពស់ ដែលមានសញ្ញាបត្របណ្ឌិត (Doctorate) ដូចជា ៖ វេជ្ជបណ្ឌិត, បណ្ឌិតខាងច្បាប់, បណ្ឌិតខាងអក្សរសាស្ត្រ , បណ្ឌិតខាងវិទ្យាសាស្ដ្រ... ជាដើម ។

បណ្ឌិតផ្លូវធម៌ : អ្នកដែលបានសិក្សារៀនសូត្រ មានការយល់ដឹងខាងផ្លូវធម៌ អ្នកកាន់សុចរិតយុត្តិធម៌ ចេះដឹងខុសត្រូវ បុណ្យបាប ល្អអាក្រក់ គុណទោស... ជាដើម ។ ហៅថា ធម្មបណ្ឌិត ។

បណ្ឌិតកិត្តិយស : គឺជាសញ្ញាបត្របណ្ឌិតដែលគ្រឹះ​ស្ថាន​ឧត្តមសិក្សាសម្រាប់ប្រគល់ជូនបុគ្គលណាម្នាក់ដើម្បីទទួលស្គាល់ស្នាដៃឆ្នើមកម្រិតខ្ពស់ ហើយមានអត្ថប្រយោជន៍ដល់​សង្គមជាតិ និងប្រជាជន តាមរយៈសមិទ្ធផលការងារ ការសរសេរសៀវភៅ ឬ ការផ្សព្វផ្សាយការស្រាវជ្រាវ ជាដើម ។

ងារជាបណ្ឌិតនេះ មានតម្លៃខ្ពង់ខ្ពស់ណាស់ សម្រាប់សម្គាល់ថា ជាអ្នកចេះដឹង អ្នកមានប្រាជ្ញា អ្នកមានចំណេះជ្រៅជ្រះ អ្នកឈ្លាសវៃ អ្នកប្រាជ្ញ អ្នកមានស្នាដៃឆ្នើម អ្នកកាន់សុចរិតយុត្តិធម៌ ។ ដូច្នេះ គេមិនមែនចេះតែឲ្យទៅមនុស្សណាមួយ ដោយងាយស្រួលទេ ។

នៅពេលណា មនុស្សអវិជ្ជាតាំងខ្លួនធ្វើជាអ្នកចេះ រីឯ អ្នកប្រាជ្ញបណ្ឌិតនាំគ្នាធ្វើជាល្ងង់ មិនហ៊ានហាស្តី សង្គមមួយនោះនឹងមានវិបត្តិធ្ងន់ធ្ងរ ការដឹកនាំនឹងធ្វើដំណើរទៅរកជ្រោះដ៏សែនជ្រៅ ប្រជាជនរស់នៅក្នុងសមុទ្រទុក្ខ !

មនុស្សខ្លះមានសញ្ញាបត្របណ្ឌិត ប៉ុន្តែមិនប្រាកដថា មានគតិបណ្ឌិតគ្រប់គ្នានោះទេ ។

គតិបណ្ឌិត : អ្នកមានប្រាជ្ញាញាណ (បញ្ញាញាណ)

បញ្ញា :
( បា. បញ្ញា; សំ. ប្រជ្ញា ) សេចក្ដីដឹងទួទៅ; សេចក្ដីដឹងកើតអំពីការរៀន, ស្ដាប់, គិត, សួរ; ការដឹងច្បាស់នូវសេចក្ដីពិត ។

បញ្ញាញាណ : ញាណដែលដឹងច្បាស់នូវសេចក្ដីពិត ឬ សច្ចធម៌ ។

***

តើ «សញ្ញាបត្របណ្ឌិត» មានប៉ុន្មានប្រភេទ ហើយមានលក្ខណៈខុសគ្នាយ៉ាងដូចម្ដេច ?
https://www.kampucheathmey.com/local-news/422692

14/08/2026

បដិវត្តន៍បច្ចេកវិទ្យាបញ្ញាសិប្បនិម្មិត (អេអាយ) និង ការរស់នៅរបស់មនុស្សនៅលើផែនដី !

ការអភិវឌ្ឍបច្ចេកវិទ្យាអេអាយ (AI) អាចជួយដល់ការរស់នៅរបស់មនុស្សបានច្រើន ប៉ុន្តែក៏ធ្វើឲ្យមនុស្សមានវិបត្តិច្រើនដែរ ។

អេអាយអាចជួយមនុស្សឲ្យរស់នៅកាន់តែងាយស្រួល កាន់តែទំនើប ទាំងការងារ ការរកស៊ី ការធ្វើអាជីវកម្ម ពាណិជ្ជកម្ម ផលិតកម្ម សេវាកម្ម ការទំនាក់ទំនង ការស្វែងរកព័ត៌មាន ចំណេះដឹង ការសិក្សា ការស្រាវជ្រាវ ការគ្រប់គ្រង... ។ល។

ដោយសារអេអាយ គេអាចបង្កើតឧបករណ៍ ឬ មនុស្សយន្តឲ្យធ្វើការជំនួសមនុស្ស ចេះគិត ចេះពិចារណា វិភាគ ចេះសម្រេចចិត្ត ចេះឆ្លើយតប ចេះស្រឡាញ់ ស្អប់ ខឹងដូចមនុស្ស ចេះធ្វើសង្គ្រាមវាយប្រហារគ្នាកាន់តែសាហាវ ។

នៅពេលអេអាយអាចធ្វើការជំនួសមនុស្សបាន ធ្វើឲ្យមនុស្សរស់នៅកាន់តែងាយស្រួល ប៉ុន្តែក៏ធ្វើឲ្យមនុស្សមានវិបត្តិច្រើនដែរ ដូចជា ៖ ការក្លែងបន្លំ ឆបោក ខ្វះការងារធ្វើ ឧក្រិដ្ឋកម្មបច្ចេកវិទ្យា... ជាដើម ។ល។

បច្ចេកវិទ្យា គឺជាអាវុធមុខពីរ បើប្រើក្នុងផ្លូវល្អ នឹងបានផលល្អ បានសុខចម្រើន បើប្រើក្នុងផ្លូវអាក្រក់ នឹងមានផលអាក្រក់ នឹងបង្កវិនាសកម្ម អន្តរាយដល់មនុស្សលោក ។

មនុស្សជាអ្នកបង្កើតអេអាយឲ្យចេះធ្វើការ យល់ដឹង ចេះគិត ពិចារណា វិភាគ ចេះសម្រេចចិត្ត ចេះឆ្លើយតប ចេះស្រឡាញ់ ស្អប់ ខឹង ចេះលួច ឆបោក Scam... ដូចមនុស្ស ចេះធ្វើសង្គ្រាមវាយប្រហារគ្នា ។

គំនិត ប្រាជ្ញា បទពិសោធន៍ ព្រឹត្តិការណ៍ រឿងរ៉ាវ ព័ត៌មានទាំងឡាយ ចំណេះដឹងគ្រប់យ៉ាង ដែលមាននៅលើលោកនេះត្រូវបានបញ្ចូលទៅក្នុងអេអាយ ។

ប៉ុន្តែ ព័ត៌មានខ្លះអាចជាព័ត៌មានមិនពិត ឬ ព័ត៌មានប្រឌិត ដែលគេបានបញ្ចូលទៅឲ្យអេអាយ ដូច្នេះ ករណីខ្លះ អេអាយក៏ប្រាប់ព័ត៌មានមិនពិតមកវិញដែរ ។ ហេតុនេះ ត្រូវប្រើអេអាយរបស់ក្រុមហ៊ុនណាដែលអាចជឿជាក់បាន និងសុក្រឹតត្រឹមត្រូវបំផុត ។

នៅពេលមនុស្សអភិវឌ្ឍប្រព័ន្ធអេអាយឲ្យមានបញ្ញា និងមានសមត្ថភាពកាន់តែខ្លាំង អេអាយអាចនឹងមិនស្តាប់តាមការបញ្ជារបស់មនុស្ស ហើយវាអាចវាយបក ឬ បង្កបញ្ហា គ្រោះថ្នាក់ អន្តរាយដល់មនុស្សវិញ ។

ហេតុដូច្នេះ មិនគួរអភិវឌ្ឍបច្ចេកវិទ្យា អភិវឌ្ឍអេអាយដោយគ្មានព្រំដែនកំណត់នោះឡើយ ជាពិសេស កុំបង្កើតឧបករណ៍ ឬ មនុស្សយន្តអេអាយ ដែលមនុស្សមិនអាចគ្រប់គ្រងវាបាន ។ បើទោះបី អភិវឌ្ឍបន្តទៅមុខទៀត ក៏ត្រូវតែរកវិធីបង្ការ ការពារ ឬ គ្រប់គ្រងអេអាយឲ្យបានដែរ បើមិនដូច្នេះទេ អេអាយនឹងបង្កវិនាសកម្មដល់មនុស្សលោកមិនខាន ។

ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ បច្ចេកវិទ្យាត្រូវតែអភិវឌ្ឍដើម្បីឲ្យពិភពលោកមានការរីកចម្រើន ប៉ុន្តែ ត្រូវអភិវឌ្ឍក្នុងផ្លូវវិជ្ជមាន មិនត្រូវអភិវឌ្ឍក្នុងផ្លូវអវិជ្ជមានដែលបង្កបញ្ហា ធ្វើឲ្យអន្តរាយដល់មនុស្សឡើយ ។

ក្រុមហ៊ុនធំៗ ដែលអភិវឌ្ឍបច្ចេកវិទ្យា អភិវឌ្ឍអេអាយ ត្រូវតែគិតអំពីផលប៉ះពាល់ ឬ ផលវិបាកនៃការអភិវឌ្ឍបច្ចេកវិទ្យារបស់ខ្លួន ។ ត្រូវធ្វើអ្វីដែលមានប្រយោជន៍ដល់មនុស្សជាតិ ដូចជា អភិវឌ្ឍបច្ចេកវិទ្យាសម្រាប់ប្រើក្នុងវិស័យកសិកម្ម ឧស្សាហកម្ម (ផលិតកម្ម) ពាណិជ្ជកម្ម សេវាកម្ម គមនាគមន៍ សន្តិសុខសុវត្ថិភាព សុខាភិបាល ការអប់រំ ការសិក្សាស្រាវជ្រាវ... ជាដើម ។ មិនត្រូវអភិវឌ្ឍបច្ចេកវិទ្យាសម្រាប់ប្រើក្នុងអំពើឧក្រិដ្ឋកម្មឡើយ ដូចជា ការឆបោក, Scam, ឧក្រិដ្ឋកម្មបច្ចេកវិទ្យា, ឧក្រិដ្ឋកម្មសង្គ្រាម (ឧបករណ៍ ឬ មនុស្សយន្តសម្រាប់ធ្វើសង្គ្រាមវាយប្រហារគ្នា)... ជាដើម ។

អំពើដែលនាំឲ្យវិនាសអន្តរាយធំបំផុតដល់ពិភពលោកគឺ វិទ្យាសាស្ត្រដែលមិនគិតពីមនុស្សជាតិ ! វិទ្យាសាស្ត្រអមនុស្សធម៌ !

ដូច្នេះ ក្រុមហ៊ុនបច្ចេកវិទ្យាធំៗ ត្រូវឈប់ប្រកួតប្រជែងគ្នាក្នុងការអភិវឌ្ឍអេអាយក្នុងផ្លូវអវិជ្ជមាន ជាពិសេស កុំបង្កើតឧបករណ៍ ឬ មនុស្សយន្តអេអាយ ដែលមនុស្សមិនអាចគ្រប់គ្រងវាបាន ពីព្រោះ វាអាចនឹងបំផ្លាញមនុស្សវិញ ។

មនុស្សលោកគួរប្រើត្រឹមបច្ចេកវិទ្យា 5G ឬ 6G បានហើយ (ផ្លូវកណ្តាល) បើអភិវឌ្ឍដល់ 7G, 8G, 9G, 10G... នោះ អេអាយនឹងគ្រប់គ្រងមនុស្សលោកវិញ ហើយមនុស្សភាគច្រើននឹងគ្មានការងារធ្វើ បាត់បង់ប្រាក់ចំណូល ឬ អាចមានគ្រោះទុរភិក្សទៀតផង ។

អ្នកប្រាជ្ញវិទ្យាសាស្ត្រ ខំប្រឹងស្រាវជ្រាវ ស្វែងរកភពផ្សេងៗ ដើម្បីឲ្យមនុស្សទៅរស់នៅ ដូចជា ភពព្រះចន្ទ ភពអង្គារ... ប៉ុន្តែ គ្រាន់តែជាការស្រមើស្រមៃប៉ុណ្ណោះ ។

មនុស្សលោកមិនអាចទៅរស់នៅភពផ្សេងក្រៅពីផែនដីនេះបានឡើយ ។ មានតែភពផែនដីនេះទេ ដែលមនុស្សលោកអាចរស់នៅបានសុខស្រួល ។

ដូច្នេះ ត្រូវរស់នៅដោយបន្សាំជីវិតនឹងធម្មជាតិឲ្យបានច្រើន កុំសប្បាយភ្លើតភ្លើននឹងការអភិវឌ្ឍបច្ចេកវិទ្យាហួសហេតុខ្លាំងពេក ពីព្រោះ បច្ចេកវិទ្យាកាន់តែទំនើប ការរស់នៅកាន់តែងាយស្រួល ប៉ុន្តែ ក៏មានវិបត្តិ ឬ គ្រោះមហន្តរាយកាន់តែសាហាវដែរ ។

ម្យ៉ាងទៀត ដើម្បីអភិវឌ្ឍបច្ចេកវិទ្យា គេត្រូវការជីកខួង គាស់កាយយកធនធានរ៉ែនៅក្រោមដី សម្រាប់ផលិតឧបករណ៍ផ្សេងៗ ដែលធ្វើឲ្យផែនដីបាត់បង់លំនឹង ធ្វើឲ្យផែនដីប្រែប្រួល បាក់ស្រុត កក្រើក រញ្ជួយញាប់ញ័រ បង្កឲ្យមានបាតុភូតធម្មជាតិកាចសាហាវ ។

***

បច្ចេកវិទ្យាបញ្ញាសិប្បនិម្មិត (អេអាយ : AI) អាចជួយដល់ការរស់នៅ និង ការងាររបស់មនុស្សបានច្រើន កាន់តែទំនើប កាន់តែងាយស្រួល កាន់តែលឿន កាន់តែមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ ។

មនុស្សអាចប្រើ AI បានដោយពឹងលើ ឬ មានបច្ចេកវិទ្យាប្រព័ន្ធ Internet ប្រព័ន្ធអគ្គិសនី ប្រព័ន្ធបញ្ជា ឧបករណ៍បញ្ជា ឬ ឧបករណ៍ប្រើប្រាស់ ដូចជា Smart Phone, Tablet, Computer... ជាដើម ។ ប៉ុន្តែ នៅពេលដែលប្រព័ន្ធទាំងនេះ ឬ ប្រព័ន្ធណាមួយត្រូវបានកាត់ផ្តាច់ ខូច ឬ មានបញ្ហា មនុស្សមិនអាចប្រើ AI បានទេ ។

ដូច្នេះហើយ មនុស្សលោកមិនគួរពឹងលើអេអាយខ្លាំងពេកទេ ត្រូវសិក្សារៀនសូត្រឲ្យមានចំណេះដឹងមូលដ្ឋានរបស់ខ្លួនឯងឲ្យបានច្រើន ទើបល្អ បន្ទាប់មក ប្រើអេអាយឲ្យធ្វើការជំនួសយើងវិញទើបប្រសើរ ពីព្រោះ នៅពេលដែល អេអាយមិនដំណើរការ ឬ គ្មានអេអាយជួយ ក៏យើងអាចធ្វើដោយខ្លួនឯងបាន ។

ឧទាហរណ៍ ៖

សិស្ស និស្សិតដែលរៀននៅសាលា ត្រូវរៀនសរសេរអក្សរ រៀនគិតលេខ រៀនគណនា... ឲ្យចេះដោយខ្លួនឯងឲ្យបានត្រឹមត្រូវ, អានសៀវភៅ ធ្វើលំហាត់ ធ្វើកិច្ចការគ្រូដាក់ឲ្យធ្វើនៅផ្ទះ (Homework, Assignment) រៀនកុំព្យូទ័រ (Microsoft Office: Word, Excel, PowerPoint...) រៀនភាសាបរទេស មុខវិជ្ជាផ្សេងៗ...។ល។

នៅពេលរៀនចេះស្ទាត់ហើយ ទើបគេឲ្យប្រើអេអាយដើម្បីឲ្យធ្វើកិច្ចការជំនួស ដូចជា សរសេរអក្សរ ពិនិត្យអក្ខរាវិរុទ្ធ គណនារូបមន្ត ដោះស្រាយបញ្ហា ស្វែងរកព័ត៌មាន ចំណេះដឹងផ្សេងៗ...។ល។

បើមិនដូច្នេះទេ នៅពេលសិស្សមិនអាចប្រើអេអាយបាន ឬ គ្មានអេអាយជួយ ពេលនោះ សូម្បីតែ សរសេរអក្សរ គុណលេខ... ក៏មិនចេះ ឬ មិនត្រូវដែរ ។

ឧទាហរណ៍មួយទៀត ៖ ចំពោះការបំពេញការងារ យើងអាចប្រើអេអាយឲ្យជួយធ្វើ ដូចជា ការធ្វើផែនការ ការធ្វើកម្មវិធីផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម ការសង្ខេបខ្លឹមសារ ការរៀបចំឯកសារធ្វើបទបង្ហាញ...។ល។ ប៉ុន្តែ ទោះជាយ៉ាងណា ក៏ត្រូវតែរៀនឲ្យមានចំណេះដឹងមូលដ្ឋានក្នុងខ្លួនច្បាស់លាស់ដែរ បើមិនដូច្នេះ នៅពេលគ្មានអេអាយជួយ យើងនឹងមិនចេះធ្វើអ្វីទាំងអស់ ។

***

សរុបមក អេអាយអាចជួយការងាររបស់មនុស្សបានច្រើន បើប្រើក្នុងផ្លូវវិជ្ជមាន ប៉ុន្តែ បើប្រើក្នុងផ្លូវអវិជ្ជមាន អេអាយនឹងបំផ្លាញមនុស្សវិញ ធ្វើឲ្យមនុស្សមានវិបត្តិធ្ងន់ធ្ងរណាស់ ។

ដូច្នេះ ត្រូវឈប់អភិវឌ្ឍបច្ចេកវិទ្យាអេអាយហួសហេតុក្នុងផ្លូវអវិជ្ជាមាន ទើបមនុស្សលោកគ្មានវិបត្តិ ។ ជាពិសេស បញ្ឈប់ការបង្កើតឧបករណ៍ ឬ មនុស្សយន្តអេអាយ ដែលមនុស្សមិនអាចគ្រប់គ្រងវាបាន និង បញ្ឈប់ការអភិវឌ្ឍអេអាយដើម្បីអំពើឧក្រិដ្ឋកម្ម ដូចជា ឆបោក Scam ឧក្រិដ្ឋកម្មបច្ចេកវិទ្យា ឧក្រិដ្ឋកម្មសង្គ្រាម... ជាដើម ។ល។

ក្រុមហ៊ុនណាដែលអភិវឌ្ឍបច្ចេកវិទ្យាអេអាយក្នុងផ្លូវទុច្ចរិត ឬ ក្នុងគោលបំណងបង្កឧក្រិដ្ឋកម្ម ត្រូវតែហាមឃាត់ បញ្ឈប់ និងដាក់ទោសឲ្យធ្ងន់ធ្ងរបំផុត បើមិនដូច្នេះទេ មនុស្សលោកនឹងមានវិបត្តិ ឬ អន្តរាយដោយសារសង្គ្រាមបច្ចេកវិទ្យា ។

07/08/2026

ធម្មជាតិចាប់ផ្តើមសម្អាតផែនដី និង មនុស្សលោក !
( ព្រះនៃធម្មជាតិ ៖ ទឹក ដី ភ្លើង ខ្យល់ )

គ្រោះធម្មជាតិ រញ្ជួយផែនដី បាក់ស្រុតដី ខ្យល់ព្យុះ ខ្យល់កន្ត្រាក់ ផ្គររន្ទះ ទឹកជំនន់ រាំងស្ងួត រលកយក្សស៊ុណាមិ ការឡើងកម្តៅ ភ្លើងឆេះព្រៃ ផ្ទុះភ្នំភ្លើង ខ្យល់ពុល ជំងឺឆ្លងកាចសាហាវ (អាសន្នរោគ)... កើតឡើងដោយសារបាតុភូតធម្មជាតិ និង ផលវិបាកនៃទង្វើរបស់មនុស្ស ដែលបានបៀតបៀនមេឃដី បំផ្លាញធម្មជាតិ បំផ្លាញបរិស្ថាន និងជាពេលវេលាដែលធម្មជាតិត្រូវលាងសម្អាតផែនដី ជាការរំលឹកមនុស្សលោកទាំងអស់ឲ្យនាំគ្នាថែទាំផែនដី ថែរក្សាធម្មជាតិ និងបរិស្ថានឲ្យបានល្អ ។ បើមិនដូច្នេះទេ មេឃដី ធម្មជាតិនឹងធ្វើឲ្យមនុស្សលោកជួប
គ្រោះមហន្តរាយ រស់នៅមិនបានសុខឡើយ !

សង្គ្រាម ការវាយប្រហារគ្នា ជំងឺឆ្លងកាចសាហាវ កូវីត19 (អាសន្នរោគ) វិបត្តិសេដ្ឋកិច្ច... កើតឡើងដោយសារទង្វើរបស់មនុស្ស និង ជាពេលវេលាដែលត្រូវរែងយកមនុស្សល្អ និង មនុស្សអាក្រក់ ។

ដូច្នេះ អ្នកណាគួរទៅ អ្នកណាគួរនៅ អ្នកណាគួរទទួលរងគ្រោះ អ្នកណាគួរជួយសង្គ្រោះ គឺសម្រេចលើទេវតា និង និស្ស័យ វាសនា ផលបុណ្យ ផលបាបរបស់មនុស្សម្នាក់ៗរៀងខ្លួន ។

ប្រទេសណាដែលបានបៀតបៀន រុករានទន្ទ្រានផែនដី បំផ្លាញមេឃ បំផ្លាញផែនដី បំផ្លាញធម្មជាតិ បំផ្លាញបរិស្ថាន ប្រទេសនោះនឹងត្រូវមេឃដី ធម្មជាតិ (ទឹក ដី ភ្លើង ខ្យល់) កក្រើក រញ្ជួយញាប់ញ័រ ។

បាតុភូតធម្មជាតិ គ្រោះធម្មជាតិកើតឡើងដោយសារ មនុស្សទ្រុស្តសីល ដែលបានបៀតបៀនផែនដី បំផ្លាញធម្មជាតិនិងបរិស្ថាន រស់នៅឥតសណ្តាប់ធ្នាប់ គ្មានអនាម័យ ទើបបង្កឲ្យមានបាតុភូតធម្មជាតិ គ្រោះធម្មជាតិកាចសាហាវ ធ្វើឲ្យអន្តរាយដល់មនុស្សលោកវិញ ។

បើមនុស្សលោកមិនបៀតបៀនផែនដី មិនបំផ្លាញធម្មជាតិនិងបរិស្ថាន រស់នៅស្អាត មានអនាម័យល្អ នោះ មេឃដី ធម្មជាតិក៏រក្សាភាពស្ងប់ស្ងាត់ មិនកក្រើក រញ្ជួយញាប់ញ័រឡើយ ។

នៅឆ្នាំ ២០២៦ នេះ មានគ្រោះរញ្ជួយដីនៅប្រទេសជប៉ុន, ខ្យល់ព្យុះ ភ្លៀង ផ្គររន្ទះ ទឹកជំនន់ បាក់ទំនប់ បាក់ដី... នៅប្រទេសចិន ថៃ វៀតណាម ឥណ្ឌា...។ល។ បន្តទៅមុខទៀត នឹងមានគ្រោះធម្មជាតិកាចសាហាវនៅតំបន់ផ្សេងៗទៀត ។

ការបាក់ទំនប់ ព្យុះភ្លៀង ទឹកជំនន់... នៅប្រទេសធំៗ គឺជាពេលវេលាដែលធម្មជាតិត្រូវលាងសម្អាតផែនដី និង ជាការរំលឹកដល់មនុស្សលោកទាំងអស់ឲ្យនាំគ្នាថែទាំផែនដី ថែរក្សាធម្មជាតិ និងបរិស្ថានឲ្យបានល្អ រស់នៅស្អាត មានសណ្តាប់ធ្នាប់ មានអនាម័យល្អ ទើបបានសុខ ។

បើចិត្តមនុស្សមិនស្ងប់ មិនឈប់បៀតបៀនផែនដី មិនឈប់បំផ្លាញធម្មជាតិ និងបរិស្ថាន មិនឈប់បង្កសង្គ្រាមសម្លាប់គ្នា នោះ មេឃដី ធម្មជាតិក៏មិនស្ងប់ដែរ ។

ប្រទេសណាដែលបានបង្កជម្លោះ បង្កសង្គ្រាម ញុះញង់ គាំពារ បញ្ឆេះសង្គ្រាម សម្លាប់គ្នា ប្រទេសនោះក៏ត្រូវវិនាសអន្តរាយដែរ ហើយមេឃដី ធម្មជាតិ (ទឹក ដី ភ្លើង ខ្យល់) ក៏កក្រើក រញ្ជួយញាប់ញ័រនៅប្រទេសនោះ ។

សង្គ្រាមកើតឡើងដោយសារ មេដឹកនាំទ្រុស្តសីល វង្វេងក្នុង លោភៈ ទោសៈ មោហៈ ឬ អវិជ្ជា ។ ជាលទ្ធផល ធ្វើឲ្យប្រជាជនស្លាប់ និង រងទុក្ខលំបាកវេទនារាប់លាននាក់ ។

មនុស្សលោកទាំងអស់ បើមិនចេះស្រឡាញ់គ្នា មិនចេះយោគយល់គ្នា មិនចេះជួយគ្នា មិនចេះផ្តល់ផលប្រយោជន៍ឲ្យគ្នាទៅវិញទៅមកទេ បើនៅតែបង្កសង្គ្រាមវាយប្រហារគ្នាតទៅទៀត រហូតដល់ការប្រើអាវុធនុយក្លេអ៊ែររៀងខ្លួន នោះ ពិភពលោកនេះនឹងវិនាសអន្តរាយ ខ្ទេចខ្ទី ស្ទើរតែគ្មានសល់ ហើយមនុស្សលោកនឹងត្រឡប់ទៅរស់នៅតាមបែបសម័យបុរាណកាលវិញមិនខាន ។

ហេតុដូច្នេះ ប្រទេស និង ប្រទេសចេះស្រឡាញ់គ្នា ផ្តល់ផលប្រយោជន៍ឲ្យគ្នាទៅវិញទៅមក គឺមិនមានសង្គ្រាមកើតឡើងទេ មិនមានអន្តរាយដល់ប្រជាជនទេ !

ប្រជាជនទាំងអស់ចេះស្រឡាញ់រាប់អានគ្នា ចេះយោគយល់គ្នា ជួយគ្នាទៅវិញទៅមក រស់នៅដោយសុខដុមរមនា ដោយភាតរភាព ប្រទេសនឹងមានសន្តិភាព ! ពិភពលោកនឹងមានសន្តិភាព ! រស់នៅដូចទេវតា !

មេដឹកនាំប្រទេសទាំងអស់ត្រូវធ្វើខ្លួនជាមនុស្សដែលមានការអប់រំខ្ពស់ មានព្រហ្មវិហារធម៌ មានមនសិការប្រកបដោយគតិបណ្ឌិត ដឹកនាំដោយធម៌ គ្រប់គ្រងដោយធម៌ រស់នៅដោយធម៌ ចិញ្ចឹមជីវិតដោយធម៌ ទើបស្លាប់ទៅវិញក៏ដោយធម៌ ! បើមិនដូច្នេះទេ នឹងត្រូវទទួលផលកម្មកាចសាហាវមិនខានឡើយ (ទទួលកម្មពៀរវេរា !) ។

ពីពេលនេះតទៅ មនុស្សលោកទាំងអស់ត្រូវនាំគ្នាជ្រកក្រោមម្លប់ព្រះពុទ្ធ ព្រះធម៌ មានព្រហ្មវិហារធម៌ រក្សាសីលទាន ទើបបានសុខ ។ ត្រូវប្រព្រឹត្តល្អ ធ្វើអំពើល្អ វៀរចាកអំពើអាក្រក់ វៀរចាកអបាយមុខ ចៀសវាងរបរជំនួញ៥ប្រភេទដែលព្រះពុទ្ធទ្រង់ហាម (១. ជួញដូរអាវុធយុទ្ធភណ្ឌ គ្រឿងផ្ទុះ ឬ គ្រឿងសាស្ត្រាវុធសម្រាប់ប្រហារ, ២. ជួញដូរមនុស្ស, ៣. ជួញដូរសាច់សត្វ, ៤. ជួញដូរទឹកស្រវឹង ឬ គ្រឿងស្រវឹង គ្រឿងញៀន, ៥. ជួញដូរថ្នាំពិល ឬ ថ្នាំពុល) ។

ប្រទេសណា មនុស្សណាដែលមានសេចក្តីប្រមាថ ហើយប្រមាទទៀត នឹងជួបគ្រោះអន្តរាយ ដោយច្បាប់ធម្មជាតិ ។

03/08/2026

« ដីរដ្ឋ ! ដីរាស្ត្រ ! »

ប្រទេស ជាតិ ទឹកដី សម្បត្តិធម្មជាតិ បេតិកភណ្ឌជាតិ គឺជាកម្មសិទ្ធិរបស់ទាំងអស់គ្នា មិនមែនជាកម្មសិទ្ធិផ្តាច់មុខរបស់បុគ្គល ក្រុម ឬ បក្សពួកណាមួយឡើយ គ្រាន់តែគ្រប់គ្រងដោយរដ្ឋ និង បែងចែកគ្នារស់នៅ កាន់កាប់ គ្រប់គ្រង អាស្រ័យផលទៅតាមច្បាប់ ដោយត្រឹមត្រូវ យុត្តិធម៌ និង សមហេតុផល ។

រដ្ឋ និង រាស្ត្រ គឺតែមួយ ! បើគ្មានរដ្ឋក៏គ្មានរាស្ត្រ បើគ្មានរាស្ត្រក៏គ្មានរដ្ឋ ។ អ្នកដឹកនាំ មន្ត្រី ប្រជាជន សុទ្ធតែមានគ្រួសារ កូនចៅ ញាតិសន្តានដូចគ្នា ត្រូវការរស់ ត្រូវការសេចក្តីសុខដូចគ្នា ។

អ្នករស់នៅ អាស្រ័យផលលើដីដែលមានច្បាប់កម្មសិទ្ធិត្រឹមត្រូវក៏ជាប្រជាជន អ្នកដែលរស់នៅ អាស្រ័យផលលើដីដែលគ្មានច្បាប់កម្មសិទ្ធិត្រឹមត្រូវក៏ជាប្រជាជនដូចគ្នា ។

មនុស្សល្អត្រឹមត្រូវក៏ជាមនុស្ស មនុស្សអាក្រក់ មនុស្សខូច ក៏ជាមនុស្ស ជាជនរួមជាតិខ្មែរតែមួយ ។

ទោះបីពួកគាត់រស់នៅ កាន់កាប់ អាស្រ័យផលដោយស្របច្បាប់ក្តី ដោយខុសច្បាប់ ឬ គ្មានច្បាប់អនុញ្ញាតក្តី ក៏ពួកគាត់ជាជនជាតិខ្មែរ ជាគ្រួសារខ្មែរតែមួយ មិនមែនជនជាតិបរទេសទេ បើត្រូវការអភិវឌ្ឍ ត្រូវការឲ្យពួកគាត់ចាកចេញ ក៏ត្រូវតែគិតគូរ ដោះស្រាយឲ្យពួកគាត់រស់នៅបានសុខស្រួល សមរម្យដែរ មិនមែនដេញពួកគាត់ចេញដូចគោ ក្របីឡើយ ។ ពួកគាត់គឺជាមនុស្ស ជាកោសិកាសង្គម មិនមែនជាទាសករសង្គមទេ ។

បើប្រជាជនទាំងនោះ គឺជាគ្រួសារ កូនចៅ ញាតិសន្តានរបស់អ្នកវិញ តើអ្នកមានអារម្មណ៍យ៉ាងណា ? អ្នកគិតយ៉ាងណា ? ឲ្យពួកគាត់រស់នៅយ៉ាងណា ?

មន្ត្រីដែលគូរផែនទី គូរប្លង់ដីដើម្បីឲ្យក្រុមហ៊ុនអភិវឌ្ឍ ដោយមើលតែនៅក្នុងកុំព្យូទ័រ ឬ នៅលើ Google Map ដោយមិនបានចុះទៅពិនិត្យមើលស្ថានភាពជាក់ស្តែង មិនគួរឲ្យមានតទៅទៀតទេ ។

តុលាការ ចៅក្រម ព្រះរាជអាជ្ញា សមត្ថកិច្ច... ដែលយកច្បាប់មកទ្រាប់អង្គុយ ប្រើអាជ្ញា ប្រើច្បាប់ដើម្បីធ្វើទុក្ខបុកម្នេញ បំពានលើប្រជាជន ដោយអគតិ ដោយគ្មានគុណធម៌ គ្មានសច្ចធម៌ ខុសក្រមសីលធម៌ មិនគួរឲ្យមានតទៅទៀតទេ ។

ការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញប្រជាជនឲ្យរងទុក្ខលំបាក ឲ្យឈឺចាប់ ក្តៅក្រហាយ ផ្ទុះកំហឹងតវ៉ា គឺជាការបំផ្លាញខ្លួនឯង បំផ្លាញគ្រួសាររបស់ខ្លួន !

ទុក្ខវេទនា ការឈឺចាប់ កំហឹង ទឹកភ្នែករបស់ប្រជាជនធ្ងន់ជាងផែនដី ធំជាងមហាសមុទ្រ ទូលមិនរួច ហែលឆ្លងមិនផុតទេ ។

សម្រែកឈឺចាប់របស់ប្រជាជន បានដឹងឮដល់ទេវតាគ្រប់ឋាន ។ អ្នកមានអំណាច មានលុយអាចទិញមនុស្សបាន ប៉ុន្តែ មិនអាចទិញទេវតាឋានលើ និង ច្បាប់ធម្មជាតិបានឡើយ !

ដូច្នេះ បើអ្នកស្រឡាញ់គ្រួសារ កូនចៅរបស់អ្នកយ៉ាងណា អ្នកក៏ត្រូវស្រឡាញ់ប្រជាជនឲ្យដូចគ្រួសារ កូនចៅរបស់អ្នកយ៉ាងនោះដែរ ទើបបានសេចក្តីសុខ សេចក្តីចម្រើន យូរអង្វែងតរៀងទៅ ។

***

ការអភិវឌ្ឍដែលធ្វើឲ្យប្រជាជនឈឺចាប់ រងទុក្ខលំបាក ក្តៅក្រហាយ ផ្ទុះកំហឹងតវ៉ា មិនមែនជាការអភិវឌ្ឍដ៏ត្រឹមត្រូវទេ ! គឺជាការបំផ្លាញខ្លួនឯង បំផ្លាញគ្រួសាររបស់ខ្លួន !

https://www.facebook.com/share/v/1ajbtvKoYN/

សុខទុក្ខរបស់រាស្ត្រ !
https://www.facebook.com/share/v/19mWsj5kDM/

តើធ្វើយ៉ាងណា គ្រប់គ្រងយ៉ាងណា ដឹកនាំយ៉ាងណា ដើម្បីឲ្យសង្គមមានយុត្តិធម៌ ?
https://www.facebook.com/share/v/1CrJdnezQs/

« យុត្តិធម៌ , សមធម៌ , សមភាព »
https://www.facebook.com/share/v/1DQGFRRvFV/

ឥទ្ធិពល និង កម្លាំងដ៏ខ្លាំងក្លាបំផុតដែលអាចឈ្នះមារសត្រូវ ឈ្នះអ្វីៗគ្រប់យ៉ាង អាចសម្រេចកិច្ចការគ្រប់យ៉ាងបាន គឺមិនមែនអាវុធ កងទ័ព អំណាច និង ទ្រព្យសម្បត្តិនោះទេ គឺជា ៖

« ក្តីស្រឡាញ់របស់ប្រជាជន ! »

គឺទឹកចិត្តប្រជាជន ការគាំទ្រ និង កម្លាំងសាមគ្គី !
https://www.facebook.com/share/v/1MboE71gza/

01/08/2026

ការដឹកនាំសង្គមមួយដែលមានប្រជាជនភាគតិចមានកប់ពពក និង ប្រជាជនភាគច្រើនក្រលំបាក គឺជាការដឹកនាំមិនត្រឹមត្រូវទេ !

សង្គមជាតិមួយ ដែលមានវិសមភាព ឬ គម្លាតរវាងអ្នកមាន និង អ្នកក្រខ្លាំងពេក សង្គមនោះពោរពេញដោយភាពអយុត្តិធម៌ អាត្មានិយម ហើយ ប្រជាជនកើតសេចក្តីក្តៅក្រហាយ !

ដើម្បីកុំឲ្យមានវិសមភាព ឬ គម្លាតសង្គម រវាងអ្នកមាន និង អ្នកក្រខ្លាំងពេក គឺត្រូវជួយគាំពារអ្នកក្រខ្សត់ឲ្យមានការងារ មុខរបរ ប្រាក់ចំណូល ឬ មានជីវភាពប្រសើរឡើង !

ក្នុងនាមជាអ្នកដឹកនាំប្រទេស កុំសម្លឹងមើលតែខាងលើខ្លាំងពេក ត្រូវសម្លឹងមើលមកខាងក្រោមឲ្យបានច្រើន ពីព្រោះប្រជាជនភាគច្រើន គឺជាអ្នកក្រត្រូវការអ្នកជួយ ។

មនុស្សដែលមិនធ្លាប់ក្រលំបាកមិនអាចយល់ពីអារម្មណ៍ និង ទុក្ខលំបាករបស់អ្នកក្រទេ !

***

« មីក្រូសេដ្ឋកិច្ច និង ម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ច »
https://www.facebook.com/share/v/1G3sT1e11y/

30/07/2026

ការអភិវឌ្ឍប្រទេសដោយការខ្ចីលុយពីបរទេសច្រើនលើសលប់ពេក មិនមែនជាមធ្យោបាយល្អត្រឹមត្រូវទេ ពីព្រោះ អាចជាប់អន្ទាក់បំណុល ។

ការអភិវឌ្ឍប្រទេសដោយឲ្យប្រជាជនទាំងអស់ចូលរួម និង ចែកផលប្រយោជន៍ឲ្យប្រជាជនខ្លួនឯងវិញ ទើបជាវិធីល្អប្រសើរ គ្មានហានិភ័យ ។

ប៉ុន្តែ ត្រូវមានតម្លាភាព គណនេយ្យភាព និង កុំឲ្យមានអំពើពុករលួយ ទើបប្រជាជនគាំទ្រ ។

បើខ្ចីលុយពីបរទេស គង់តែសងគេវិញដដែល ហេតុអ្វីមិនខ្ចីលុយពីប្រជាជនខ្លួនឯង រួចហើយផ្តល់ផលប្រយោជន៍ឲ្យប្រជាជនវិញ ?

ការកសាងប្រទេស ស៊ូដើរយឺត សន្សឹមៗ តាមលទ្ធភាព ឲ្យតែចម្រើនទៅមុខ ប្រសើរជាងដើរលឿន ប៉ុន្តែ ធ្លាក់ជ្រោះ ឬ ជាប់អន្ទាក់បំណុល !

ការកសាងស្ពាន ផ្លូវថ្នល់ល្អ អគារធំៗទំនើប... មិនមែនបញ្ជាក់ថា ប្រទេសជាតិរុងរឿងទេ !

ការរស់នៅដោយក្សេមក្សាន្ត សុខដុមរមនា ចេះជួយគ្នាទៅវិញទៅមក ទើបជាការប្រសើរ ។

ធ្វើអ្វីក៏ដោយ ឲ្យតែមានតម្លាភាព គណនេយ្យភាព កុំឲ្យមានអំពើពុករលួយ គោរពច្បាប់ មានសច្ចធម៌ យុត្តិធម៌ គុណធម៌ ប្រជាជនចូលរួមសាមគ្គីគ្នា រដ្ឋជួយរាស្ត្រ រាស្ត្រជួយរដ្ឋ ផ្តល់ផលប្រយោជន៍ឲ្យគ្នាទៅវិញទៅមក នោះ ការកសាង អភិវឌ្ឍប្រទេសនឹងរីកចម្រើនយ៉ាងឆាប់រហ័ស ។

បើពុករលួយ បក្សពួក គ្មានសច្ចធម៌ គ្មានយុត្តិធម៌ គ្មានគុណធម៌ហើយ មិនអាចរីកចម្រើន រុងរឿងបានទេ ។

28/07/2026

« នយោបាយ ច្បាប់ និង ការវិនិយោគទុន ! »

បើច្បាប់មិនអាចការពារអ្នកវិនិយោគ ឬ អ្នករកស៊ីត្រឹមត្រូវបានទេ មនុស្សត្រឹមត្រូវមិនចង់មកដាក់ទុនវិនិយោគឡើយ ។ ជាលទ្ធផល សេដ្ឋកិច្ចជាតិគ្មានស្ថិរភាព មិនរីកចម្រើន និងមានវិបត្តិធ្ងន់ធ្ងរ !

ការធ្វើនយោបាយដោយពឹងលើបរទេសដើម្បីរស់ គឺមិនត្រឹមត្រូវទេ ។ ការធ្វើនយោបាយដោយពឹងលើខ្លួនឯងដើម្បីរស់ និង បង្កើនកិច្ចសហប្រតិបត្តិការល្អជាមួយបរទេស ដើម្បីឲ្យសេដ្ឋកិច្ចជាតិរីកចម្រើន ទើបត្រឹមត្រូវ ។

សត្រូវនៃការរីកចម្រើន គឺអំពើពុករលួយ ! ទីណាមានអំពើពុករលួយ ទីនោះ គ្មានការរីកចម្រើន !

ដូច្នេះ បើមិនអាចបំបាត់អំពើពុករលួយជាប្រព័ន្ធ ការស៊ុមគ្រលុំគ្នា និងវប្បធម៌អន្តរាគមន៍ទេ សង្គមមួយនោះមិនអាចរីកចម្រើនរុងរឿងបានឡើយ !

26/07/2026

មូលហេតុដែលឈ្មួញទុច្ចរិតអាចក្លែងបន្លំម៉ាកយីហោ ឬ ផលិតផលិតផលក្លែងក្លាយបាន ៖

១. អសីលធម៌ (គ្មានក្រមសីលធម៌)
២. ការរួមគំនិត ស៊ុមគ្រលុំគ្នា
៣. ពុករលួយជាប្រព័ន្ធ
៤. ការអនុវត្តច្បាប់មិនសុក្រឹត
៥. មន្ត្រី អាជ្ញាធរ សមត្ថកិច្ចស្ពឹកស្រពន់
៦. វប្បធម៌អន្តរាគមន៍

ដើម្បីទប់ស្កាត់ ឬ បំបាត់ការក្លែងបន្លំ ការផលិតផលិតផលក្លែងក្លាយ ៖

១. បង្កើតច្បាប់ការពារអ្នកវិនិយោគ
២. អនុវត្តច្បាប់ឲ្យបានសុក្រឹតត្រឹមត្រូវ
៣. អាជ្ញាធរ សមត្ថកិច្ចត្រូវតែសកម្ម
៤. ម្ចាស់ដើមនៃផលិតផលត្រូវតែសកម្ម
៥. បំបាត់អំពើពុករលួយជាប្រព័ន្ធ
៦. បំបាត់វប្បធម៌អន្តរាគមន៍

មន្ត្រី អាជ្ញាធរ សមត្ថកិច្ចត្រូវតែសកម្ម ចុះត្រួតពិនិត្យជាប្រចាំ ដូចភ្លៀងរលឹម នៅតាមមូលដ្ឋាននៃដែនសមត្ថកិច្ចរបស់ខ្លួន គ្រប់ទីកន្លែង វិលជុំ ៖

១. ត្រួតពិនិត្យជារឿយៗ នៅទីតាំងរោងចក្រ ឬ សិប្បកម្មទាំងអស់ ដែលបានចុះបញ្ជី សុំច្បាប់អនុញ្ញាតរួចហើយ ។ ត្រួតពិនិត្យទាំងគុណភាព អនាម័យ និង បច្ចេកទេស ។ ជាទូទៅ ១ឆ្នាំ ចុះត្រួតពិនិត្យម្តង តាមទីតាំងនីមួយៗ វិលជុំ ។

២. តាមដាន សង្កេត និង ត្រួតពិនិត្យសកម្មភាពនានា នៅក្នុងមូលដ្ឋានរបស់ខ្លួន បើមានទីតាំង ឬ កន្លែងណាមួយដែលសង្ស័យមានលួចលាក់ធ្វើអាជីវកម្មដោយគ្មានច្បាប់អនុញ្ញាត ឬ ផលិតអ្វីមួយដែលមិនបានសុំច្បាប់ ឬ មិនបានចុះបញ្ជីការត្រឹមត្រូវ ។

៣. ចុះត្រួតពិនិត្យជារឿយៗ នៅតាមផ្សារ ផ្សារទំនើប ម៉ាត តូបលក់ដូរ ផ្ទះលក់ដូរ ឃ្លាំងស្តុកទំនិញ...។ល។ ដើម្បីពិនិត្យមើល បើមានផលិតផលក្លែងក្លាយ ខូចគុណភាព ឬ ហួសកាលបរិច្ឆេទប្រើប្រាស់ ។ ប៉ុន្តែ មិនត្រូវធ្វើអ្វីខុសពីគោលការណ៍ច្បាប់ និង ក្រមសីលធម៌ឡើយ ។

៤. ត្រួតពិនិត្យការនាំចេញនាំចូលទំនិញឲ្យបានត្រឹមត្រូវ តាមច្រកព្រំដែន ទាំងផ្លូវគោក ផ្លូវទឹក ផ្លូវអាកាស និង ច្រករបៀង ។

ប៉ុន្តែ កុំស៊ុមគ្រលុំគ្នាដោយសារតែផលប្រយោជន៍ ។ ម្យ៉ាងទៀត ទោះបីមន្ត្រី អាជ្ញាធរ សមត្ថកិច្ចសកម្មយ៉ាងណាក៏ដោយ បើមានអន្តរាគមន៍ពីអ្នកមានអំណាច តើត្រូវធ្វើយ៉ាងណា ?

ដូច្នេះ បើមិនអាចបំបាត់អំពើពុករលួយជាប្រព័ន្ធ ការស៊ុមគ្រលុំគ្នា និង វប្បធម៌អន្តរាគមន៍ទេ បញ្ហានេះនឹងក្លាយជាជំងឺសង្គម មិនអាចដោះស្រាយបានឡើយ ។

***

ម្ចាស់ដើមនៃផលិតផលត្រូវតែសកម្មក្នុងការតាមដាន និង ត្រួតពិនិត្យផលិតផលរបស់ខ្លួននៅលើទីផ្សារ ដោយការបង្កើតក្រុមការងារ ឬ ភ្នាក់ងារចុះតាមដាន ត្រួតពិនិត្យ ស្រាវជ្រាវផលិតផលនៅលើទីផ្សារ ជារឿយៗ ។ បើរកឃើញមានការក្លែងបន្លំ ត្រូវតែចាត់វិធានការតាមផ្លូវច្បាប់ បើមានផលិតផលខូចគុណភាព ឬ ហួសកាលបរិច្ឆេទប្រើប្រាស់ (Expired date) ត្រូវដោះស្រាយជាបន្ទាន់ ។

យើងមិនអាចហាមខាត់ឈ្មួញទុច្ចរិត មិនឲ្យក្លែងបន្លំផលិតផលរបស់យើងបានទេ ប៉ុន្តែ យើងត្រូវមានវិធីបង្ការ ការពារ ទប់ស្កាត់ និង វិធានការតាមផ្លូវច្បាប់ ។

បើច្បាប់មិនអាចការពារអ្នកវិនិយោគ ឬ អ្នករកស៊ីត្រឹមត្រូវបានទេ មនុស្សត្រឹមត្រូវមិនចង់មកដាក់ទុនវិនិយោគឡើយ ហើយសង្គមមួយនោះនឹងពោរពេញដោយផលិតផលក្លែងក្លាយ ការក្លែងបន្លំ (Fake) ឬ លួចចម្លង (Copy) ។

ជាលទ្ធផល សេដ្ឋកិច្ចជាតិគ្មានស្ថិរភាព មិនរីកចម្រើន និង មានវិបត្តិធ្ងន់ធ្ងរ ។

22/07/2026

គ្រោះធម្មជាតិ ដែលកើតឡើងនៅលើផែនដីនេះ គឺបណ្តាលមកពីទង្វើ និង សកម្មភាពរស់នៅរបស់មនុស្ស ដែលបានប៉ះពាល់ បៀតបៀន បំផ្លាញមេឃដី បំផ្លាញធម្មជាតិ បំផ្លាញបរិស្ថាន និង ការរស់នៅគ្មានអនាម័យ គ្មានសណ្តាប់ធ្នាប់ អនាចារ អសីលធម៌ បៀតបៀនគ្នាទៅវិញទៅមក !

ផែនដីនេះមានវិញ្ញាណ អាចដឹងរឿងគ្រប់យ៉ាងដែលមនុស្សលោកបានប្រព្រឹត្តពិតប្រាកដ មិនអាចភូតភរ កុហក ឬ ក្លែងបន្លំបានឡើយ ។

ដូច្នេះ មនុស្សណា ជាតិសាសន៍ណា ប្រទេសណាដែលធ្វើសកម្មភាពបំផ្លាញបរិស្ថាន ធម្មជាតិ ទឹក ដី ព្រៃព្រឹក្សា ភ្នំ ខ្យល់អាកាស រុករានទន្ទ្រានផែនដី បៀតបៀន ឈ្លានពានប្រទេសដទៃ បង្កសង្គ្រាម សម្លាប់គ្នា... នឹងត្រូវព្រះនៃធម្មជាតិដាក់ទោស ។

ហេតុអ្វីបានជាមេឃដី ព្រះនៃធម្មជាតិ (ទឹក ដី ភ្លើង ខ្យល់) កក្រើករញ្ជួយញាប់ញ័រ បង្កគ្រោះធម្មជាតិ ?

គឺមកពីមនុស្សលោកបៀតបៀនមេឃដី បំផ្លាញមេឃដី បំផ្លាញធម្មជាតិ បំផ្លាញបរិស្ថាន និង បាត់បង់សីលធម៌ គុណធម៌ សច្ចធម៌ ៖

១. មនុស្សបានកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើធម្មជាតិ ដោយមិនដាំឡើងវិញ ។

២. មនុស្សរុករានទន្ទ្រានផែនដី ជីកខួងដីយករ៉ែនៅគ្រប់ទីកន្លែង ។

៣. មនុស្សបង្កើតរោងចក្រឧស្សាហកម្មធំៗ គ្រឿងចក្រ គ្រឿងយន្ត... ដែលបានបញ្ចេញផ្សែងពុល ឧស្ម័នពុល ឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់ទៅក្នុងបរិយាកាស ធ្វើឲ្យខ្យល់អាកាសពុល និង បំផ្លាញស្រទាប់អូហ្សូន ធ្វើឲ្យផែនដីឡើងតម្តៅ ។

៤. មនុស្សបានសាងសង់សំណង់ធំៗ អគារខ្ពស់ៗ បុកគ្រឹះជ្រៅៗ ធ្វើទំនប់វារីអគ្គិសនីធំៗ បូមយកទឹកក្រោមដីមកប្រើ ចាក់ដីបំពេញច្រាំងទន្លេ បឹង សមុទ្រ វាយកម្ទេចថ្មភ្នំ រំលាយភ្នំ...។ល។

៥. មនុស្សបានបញ្ចេញកាកសំណល់កខ្វក់ រាប់លានតោននៅលើផែនដី រៀងរាល់ថ្ងៃ ៖ លាមក ទឹកនោម ស្លេស្ម៍ ខ្ទុះ ឈាម សំរាម កាកសំណល់កខ្វក់ ស្មោកគ្រោក ធាតុគីមីពុល ផ្សែងពុល ខស្ម័នពុល...។ល។ នៅលើផែនដី ក្នុងទឹក និង ក្នុងខ្យល់អាកាស ។ ដូច្នេះ មេឃដីត្រូវតែលាងសម្អាតខ្លួនឲ្យបានស្អាតវិញ ។

៦. មនុស្សលោកបានបង្កជម្លោះ បង្កសង្គ្រាម ញុះញង់ បញ្ឆេះសង្គ្រាម គាំពារសង្គ្រាម វាយប្រហារគ្នា សម្លាប់គ្នា ឈ្លានពានគ្នា បំផ្លាញ កាន់កាប់ ត្រួតត្រាគេ រំលោភស្ត្រីភេទ គ្មានសីលធម៌ គ្មានគុណធម៌ អមនុស្សធម៌ ទើបមេឃដីកក្រើក រញ្ជួយញាប់ញ័រ ។

ប្រទេសណា ជាតិសាសន៍ណា ដែលធ្លាប់បានបង្កសង្គ្រាម ឈ្លានពានគេ សម្លាប់គេ បំផ្លាញគេ រំលោភបំពានស្ត្រីភេទ... ប្រទេសនោះក៏ត្រូវមេឃដីកក្រើក រញ្ជួយញាប់ញ័រដែរ ។

៧. ប្រទេសណាដែលបង្កើតឲ្យមានឧស្សាហកម្មស៊ិច (S*x Industry) អំពើអបាយមុខ អនាចារ អសីលធម៌ ក៏មេឃដីកក្រើក រញ្ជួយញាប់ញ័រដែរ ។

ផែនដីនេះមិនស្ងប់ទេ បើចិត្តមនុស្សមិនស្ងប់ ទើបបង្កើតឲ្យមានគ្រោះធម្មជាតិកាចសាហាវ ៖

- រញ្ជួយផែនដី បាក់ស្រុតដី
- ខ្យល់ព្យុះ ខ្យល់កន្ត្រាក់ ផ្គររន្ទះ
- ទឹកជំនន់ រាំងស្ងួត រលកយក្សស៊ុណាមិ
- ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ការឡើងកម្តៅ
- ត្រជាក់ខ្លាំង រដូវកាលមិនទៀងទាត់
- ភ្លើងឆេះព្រៃ ផ្ទុះភ្នំភ្លើង ខ្យល់ពុល
- ជំងឺឆ្លងកាចសាហាវ (អាសន្នរោគ)
- គ្រោះទុរភិក្ស (អត់បាយ ឬ អត់អាហារ)

ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាទាំងនេះ ៖

១. ថែរក្សា អភិរក្សព្រៃឈើធម្មជាតិ និង ដាំព្រៃឈើកសិកម្ម ដើម្បីបំពេញសេចក្តីត្រូវការរបស់មនុស្ស ។

២. ប្រជាជនទាំងអស់ ត្រូវនាំគ្នាដាំដើមឈើនៅតាមផ្ទះឲ្យបានគ្រប់គ្នា និង ដាំដើមឈើតាមដងផ្លូវ ផ្លូវជាតិ ឲ្យបានគ្រប់ទីកន្លែង ដើម្បីជួយបង្កើនអុកស៊ីហ្សែនក្នុងខ្យល់ កាត់បន្ថយឧស្ម័នពុល កាត់បន្ថយកម្តៅនៅលើផែនដី ។

៣. កាត់បន្ថយការរុករានទន្ទ្រានផែនដី ការជីកខួងដីយករ៉ែ ការធ្វើផ្លូវក្រោមដី ការបូមទឹកក្រោមដីមកប្រើ...។ល។ ប្រទេសណាដែលរុករានទន្ទ្រានផែនដី ប្រទេសនោះនឹងត្រូវទទួលរងគ្រោះ ដោយច្បាប់ធម្មជាតិ ។

៤. កាត់បន្ថយការអភិវឌ្ឍបច្ចេកវិទ្យាហួសហេតុ ដែលនាំឲ្យអន្តរាយដល់ផែនដី និង មនុស្សជាតិ ដូចជា អាវុធនុយក្លេអ៊ែរ យុទ្ធោបករណ៍ ឧបករណ៍ដំណើរការដោយថាមពលនុយក្លេអ៊ែរ ឧបករណ៍ប្រើប្រាស់ដែលត្រូវការជីកខួងដីយករ៉ែដើម្បីយកមកផលិត...។ល។

៥. ប្រើប្រាស់ថាមពលស្អាត ឬ ថាមពលកកើតឡើងវិញ ដូចជា ពន្លឺព្រះអាទិត្យ ខ្យល់ ទឹក ឬ ថាមពលជំនួស ដូចជា ហ្គាស ឬ អ៊ីដ្រូហ្សែន ឬ ហ្គាសទឹក ជាដើម ។

៦. រស់នៅស្អាត ថែរក្សាបរិស្ថានឲ្យបានល្អ គ្រប់គ្រងសំរាមកាកសំណល់កខ្វក់ឲ្យបានត្រឹមត្រូវ ។

កុំបង្ហូរទឹកកខ្វក់ សំរាម កាកសំណល់ សារធាតុគីមី ឬ សារធាតុពុលចូលក្នុងទឹកបឹង ស្ទឹង អូរ ព្រែក ទន្លេ សមុទ្រ ឬ ផ្ទៃដី ។ បើចង់បង្ហូរចូល ត្រូវតែធ្វើប្រព្រឹត្តកម្មទឹកឲ្យបានស្អាតជាមុនសិន ជាពិសេស ទឹកកាកសំណល់កខ្វក់ សំណល់គីមី នៅតាមបណ្តាសហគ្រាស ឬ រោងចក្រឧស្សាហកម្មធំៗ និង ទឹកកខ្វក់នៅតាមទីប្រជុំជនគ្រប់ខេត្ត ក្រុង ស្រុក ភូមិ ដែលប្រជាជនរស់នៅ ។

៧. កាត់បន្ថយកំណើនមនុស្ស កុំឲ្យច្រើនពេក ។ មនុស្សតិចពេកក៏ពិបាក ច្រើនពេកក៏មិនល្អ ពីព្រោះផែនដីនេះនឹងវិនាសដោយសារមនុស្សកើតច្រើនពេកហ្នឹងឯង « ភ្លើងឆេះកាល ! » ។ ហេតុដូច្នេះ ក្នុងគ្រួសារមួយមាន ឪពុកម្តាយ២នាក់ និង កូន៣នាក់ គឺល្មមសមរម្យហើយ ។

៨. កុំឲ្យមានអំពើអបាយមុខ (បនល្បែង បនស្រី ស្រា គ្រឿងស្រវឹង គ្រឿងញៀន...) អំពើអនាចារ ឧស្សាហកម្មស៊ិច ជាដើម ។ ប្រទេសណាដែលអនុញ្ញាតឲ្យមានអំពើអសីលធម៌ បនល្បែង បនស្រី អនាចារ ឧស្សាហកម្មស៊ិច... ដោយស្របច្បាប់ ប្រទេសនោះនឹងត្រូវមេឃដីកក្រើក រញ្ជួយញាប់ញ័រ ។

៩. មនុស្សលោកទាំងអស់ឈប់បៀតបៀនគ្នា ឈប់បង្កជម្លោះ ឈប់បង្កសង្គ្រាម ឈប់ញុះញង់ ឈប់គាំពារសង្គ្រាម ឈប់សម្លាប់គ្នាដើម្បីទឹកដី អំណាច និង ផលប្រយោជន៍ ពីព្រោះ គ្មានប្រយោជន៍ទេ ទីបញ្ចប់នឹងត្រូវស្លាប់ទាំងអស់គ្នា ។

ប្រទេសណាដែលបង្កសង្គ្រាម បញ្ឆេះសង្គ្រាម គាំពារសង្គ្រាម សម្លាប់គ្នា ប្រទេសនោះក៏ត្រូវរងគ្រោះ វិនាសអន្តរាយដែរ ។

ដូច្នេះ ត្រូវមានព្រហ្មវិហារធម៌ចំពោះគ្នា រស់នៅដោយពឹងលើធនធានដែលខ្លួនមាន និង ចេះជួយគ្នា ផ្តល់ផលប្រយោជន៍ឲ្យគ្នាទៅវិញទៅមក ទើបបានសុខ ។

ប្រទេសនិងប្រទេសចេះស្រឡាញ់គ្នា ប្រជាជនទាំងអស់ចេះស្រឡាញ់រាប់អានគ្នា ចេះយោគយល់គ្នា ជួយគ្នា ផ្តល់ផលប្រយោជន៍ឲ្យគ្នាទៅវិញទៅមក កុំបំផ្លាញមេឃ កុំបំផ្លាញផែនដី កុំបំផ្លាញធម្មជាតិ កុំច្រណែនឈ្នានីស កុំបៀតបៀន កុំព្យាបាទ កុំច្បាំង កុំសម្លាប់គ្នា ត្រូវរស់នៅជាមួយគ្នាដោយសុខសាន្ត សុខដុមរមនា ។

បើមិនដូច្នេះទេ មេឃដី ព្រះនៃធម្មជាតិ (ទឹក ដី
ភ្លើង ខ្យល់) នឹងកក្រើក រញ្ជួយញាប់ញ័រ បង្កគ្រោះធម្មជាតិ គ្រោះមហន្តរាយ បំផ្លាញប្រទេសនោះមិនខាន ។

១០. មេដឹកនាំប្រទេសទាំងអស់ត្រូវធ្វើខ្លួនជាមនុស្សដែលមានការអប់រំខ្ពស់ មានព្រហ្មវិហារធម៌ មានមនសិការប្រកបដោយគតិបណ្ឌិត ដឹកនាំដោយធម៌ គ្រប់គ្រងដោយធម៌ រស់នៅដោយធម៌ ចិញ្ចឹមជីវិតដោយធម៌ ទើបស្លាប់ទៅវិញក៏ដោយធម៌ ! បើមិនដូច្នេះទេ នឹងត្រូវទទួលផលកម្មកាចសាហាវមិនខានឡើយ (ទទួលកម្មពៀរវេរា !) ។

***

ដល់ពេលវេលាដែលមនុស្សលោកត្រូវរួមគ្នា នាំគ្នាសម្អាត និង ថែទាំផែនដីហើយ ទើបអាចរស់នៅបានសេចក្តីសុខទាំងអស់គ្នា !
https://www.facebook.com/share/v/1Db2K171Bo/

ហេតុដែលនាំឲ្យផែនដីកក្រើក រញ្ជួយញាប់ញ័រ ?
https://www.facebook.com/share/v/1KMTKB5gLh/

ហេតុអ្វីផែនដីបាត់បង់លំនឹង ?
https://www.facebook.com/share/v/14T2N4UHSct/

សូមកុំបង្កើតកូនច្រើនពេក !
ពីព្រោះផែនដីនេះនឹងវិនាសដោយសារមនុស្សកើតច្រើនពេកហ្នឹងឯង « ភ្លើងឆេះកាល ! » ។
https://www.facebook.com/share/v/1835mrb1ZR/

19/07/2026

ទឹកជំនន់ ការបង្ការ ទប់ស្កាត់ និងការរំដោះស្រាយ !

ប្រទេសកម្ពុជាមានប្រព័ន្ធផ្លូវទឹកច្រើនដូចជា ៖ ទន្លេមេគង្គ និង ព្រែក ស្ទឹង បឹង ជាច្រើនទៀត ។

ទឹកជំនន់មានដូចជា ៖ ជំនន់ទឹកទន្លេមេគង្គ ជំនន់ទឹកស្ទឹងមកពីតំបន់ភ្នំ និង ជំនន់ទឹកភ្លៀងនៅតាមភូមិ ទីប្រជុំជននៃបណ្តាខេត្ត ក្រុង និង រាជធានី ។

ចំពោះការបង្ការ ទប់ស្កាត់ និង ការដោះស្រាយ គឺត្រូវធ្វើទៅតាមស្ថានភាពភូមិសាស្ត្រជាក់ស្តែង ៖

១. នៅតំបន់ទំនាប តំបន់ព្រៃរនាម តាមមាត់បឹង មិនមានការទប់ស្កាត់ទឹកជំនន់ទេ ពីព្រោះដើម្បីទុកសម្រាប់ឲ្យត្រីពងកូននៅរដូវវស្សា (ជលផល) ។

២. នៅតំបន់ទំនាបតាមដងទន្លេ ព្រែក ស្ទឹង ដែលងាយរងគ្រោះដោយសារទឹកជំនន់ ត្រូវមានការសិក្សា បង្ការ ទប់ស្កាត់ ដោះស្រាយតាមជាក់ស្តែង៖

- នៅតាមដងព្រែក ដងស្ទឹង តំបន់ខ្លះត្រូវធ្វើផ្លូវ ចាក់ដីលើកផ្លូវឲ្យខ្ពស់ជាទំនប់ ដើម្បីទប់ស្កាត់ពេលទឹកឡើងជន់ខ្លាំង ។

- នៅតំបន់ខ្លះ ប្រជាជនត្រូវចាក់ដីឲ្យខ្ពស់ដើម្បីសង់ផ្ទះ ។ តំបន់ខ្លះ ប្រជាជនត្រូវសង់ផ្ទះឲ្យខ្ពស់ ឬ ពីរជាន់ ដើម្បីបង្ការ នៅពេលទឹកឡើងជន់លិចខាងក្រោម ពួកគាត់អាចស្នាក់នៅជាន់ខាងលើបាន ។

- នៅតំបន់ដែលមានទឹកឡើងជន់លិចជាប្រចាំនៅរដូវវស្សា ប្រជាជនមិនគួរទៅតាំងទីលំនៅ សង់ផ្ទះនៅតំបន់នោះទេ ប៉ុន្តែ អាចអាស្រ័យផលនៅពេលទឹកស្រក ឬ នៅរដូវប្រាំងបាន ។

- នៅតំបន់ខ្លះត្រូវធ្វើទ្វារទឹក និងប្រឡាយបង្ហូរទឹក ។

ក្នុងករណី បើទឹកឡើងជន់លិចខ្លាំង ទប់មិនបាន គឺមានតែទៅរកទីសុវត្ថិភាព និង ស្នើសុំជំនួយ ឬ ផ្តល់ជំនួយសង្គ្រោះប៉ុណ្ណោះ ។

៣. នៅតំបន់ទំនាបតាមភូមិ ស្រុក ដែលនៅឆ្ងាយពីទន្លេ ព្រែក ស្ទឹង ដើម្បីបង្ការ នៅពេលមានភ្លៀងធ្លាក់ជន់លិចទឹកខ្លាំង គឺមានតែជីកព្រែក ឬ ប្រឡាយធំៗ និង ធ្វើទ្វារទឹកសម្រាប់បិទបើក ដើម្បីបង្ហូរ ឬ រំដោះទឹកចេញឲ្យបានលឿន កុំឲ្យជន់លិចភូមិយូរពេក ។ ម្យ៉ាងទៀត ក៏អាចរក្សាទឹកទុកសម្រាប់ប្រើប្រាស់ ឬ ធ្វើកសិកម្មក៏បាន ។

៤. នៅទីប្រជុំជននៃបណ្តាខេត្ត ក្រុង និង រាជធានី ក៏ត្រូវតែជីកព្រែក ឬ ប្រឡាយ និង ធ្វើលូធំៗ ដើម្បីបង្ហូរទឹកចេញឲ្យបានលឿនដែរ ។

គ្រោះធម្មជាតិ ព្យុះភ្លៀង ជំនន់ទឹកទន្លេ ជំនន់ទឹកភ្លៀង មិនមានអ្នកណាអាចទប់ស្កាត់ ឬ បញ្ចៀសបានឡើយ ប៉ុន្តែ បើយើងជីកព្រែក ប្រឡាយ ឬ ធ្វើលូធំៗ ក៏អាចជួយបង្ហូរ ឬ រំដោះទឹកចេញបានលឿន កុំឲ្យជន់លិចយូរពេក នាំឲ្យខូចខាតទ្រព្យសម្បត្តិ ស្រែចម្ការ ផលដំណាំ ការប្រកបរបររកស៊ី និង ប៉ះពាល់ដល់ការរស់នៅរបស់ប្រជាជន ។

នៅតំបន់ខ្លះ បើយើងធ្វើផ្លូវ ចាក់ដីលើកជាទំនប់ឲ្យខ្ពស់ ធ្វើទ្វារទឹក អាងស្តុកទឹក ប្រឡាយបង្ហូរ ក៏អាចទប់ស្កាត់ ឬ បញ្ចៀសទឹកកុំឲ្យជន់លិចបានដែរ ។

ប៉ុន្តែ ករណីខ្លះ បើយើងទប់ស្កាត់ បញ្ចៀសទឹកពីកន្លែងមួយ វាអាចប៉ះពាល់ធ្វើឲ្យជន់លិចនៅកន្លែងផ្សេងៗទៀត ។ ដូច្នេះ ត្រូវសិក្សាផលប៉ះពាល់ឲ្យបានត្រឹមត្រូវច្បាស់លាស់ ។

ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏ត្រូវតែសិក្សា និង ជីកព្រែក ឬ ប្រឡាយ ធ្វើទ្វារទឹក ទំនប់ទឹក អាងស្តុកទឹក ឲ្យបានច្រើន គ្រប់ទឹកន្លែង ជាពិសេស នៅតំបន់ងាយរងគ្រោះដោយសារទឹកជំនន់ ។

ក្រៅពីបង្ការ ទប់ស្កាត់ បញ្ចៀសទឹកជំនន់ ក៏ត្រូវតែត្រៀមការជួយសង្គ្រាះ និង ផ្តល់ជំនួយដល់ប្រជាជន ក្នុងករណី បើទឹកឡើងជន់លិចខ្លាំង ទប់មិនបាន ។

***

ព្រែក
នាមសព្ទ
ជ្រលងឬប្រឡាយធំជាផ្លូវទឹកតពីទន្លេទៅបឹង ឬពីទីឯទៀតចូលមកទន្លេ, សមុទ្រ; បើកើតដោយជីកហៅថា ព្រែកជីក ។

***

ស្ទឹង
នាមសព្ទ
ផ្លូវទឹកដែលមានក្បាលហូរចេញពីភ្នំ, ពីជ្រោះ, ពីបឹង, ពីអូរធ្លាក់ចុះចួបនឹងទន្លេឬសមុទ្រ
ស្ទឹងតូច, ស្ទឹងធំ ។

***

ទន្លេ
នាមសព្ទ
មហានទី, ផ្លូវទឹកធំហូរចុះពីភ្នំ និងធ្នារទឹកផ្សេងៗ ប្រជុំមូលមកហូរចេញទៅសមុទ្រ
ទន្លេតូច, ទន្លេធំ ។ ម. ព. ទន្លេសាប ផង ។

Address

Phnom Penh
855

Website

Alerts

Be the first to know and let us send you an email when សុខ សំណាង - Sok Samnang posts news and promotions. Your email address will not be used for any other purpose, and you can unsubscribe at any time.

Shortcuts

Share