៚ព្រះគណេស៖៚
ឈ្មោះថា «គណេស» គឺហៅតាមការនិយមនៃអ្នកសិក្សាជាទូទៅទេ។ តាមពិតឈ្មោះទេពនេះមានច្រើនបែបយ៉ាងណាស់ ដូចជា គណបតី, វិឃ្នាបតី, វិគណេស្វរ, វិនាយក... ឯខ្មែរទម្លាប់ហៅថា «ភគណេស»
(មកពីពាក្យសំស្ក្រឹតដើមថា «វិឃ្នេស» ប្រែថា «អ្នកទម្លាយឧបសគ្គ») ។ រូបព្រះគណេសដែលចាស់ជាងគេនៅប្រទេសកម្ពុជា គេយល់ថាសាងឡើងនៅស.វ.ទី៦-៧ ។
បុរសម្នាក់ឈ្មោះ «សិទ្ធិសួស្តិ៍» មានកូនប្រុសម្នាក់ឈ្មោះ «សិទ្ធិសោម» ហើយសញ្ចឹងគិតថា គួរតែស្វះស្វែ
ងរកវិជ្ជាប្រចាំខ្លួន ត្បិតសព្វថ្ងៃនេះហាក់ដូចជាដំឡូងមូលសុទ្ធសាធ ហើយម្យ៉ាងទៀតធ្លាប់ឮគេនិយាយថា «រោមវិស័យ» ជានគរមួយនៅឆ្ងាយតែពោរពេញទៅដោយអ្នកចេះវិជ្ជាមន្តអាគម ។ គិតដូច្នេះក៏ផ្កាំទៅកូនថាឲ្យឧស្សាហ៍ចេញដើទៅព្រៃក្រែងលោប្រទះឃើញខ្មោចឪពុក ។ ប្រសិនបើឃើញឪពុកស្លាប់កំបុតកឥតក្បាល កូនត្រូវកាត់ក្បាលអ្វីមួយដែលប្រទះឃើញមកដល់ទីនេះមុខគេ ដើម្បីយកមកតភ្ជាប់នឹងខ្លួន។ ផ្តាំផ្ញើសព្វគ្រប់ហើយ ក៏ធ្វើដំណើរចេញទៅរោមវិស័យ ។ ទៅដល់កាលណាក៏ប្រទះនឹងគ្រូធំដូចចិត្តប៉ងពីនាយមកមែន ទើបឳនលំទោនដាក់ខ្លួនសូមរៀនវិជ្ជាពីលោកគ្រូនេះ ។ តែគ្រូនោះដាក់លក្ខខណ្ឌ ជាដាច់ខាតថា បើរៀនចេះចប់កាលណាមិនត្រូវត្រឡប់ទៅនគរកំណើតវិញឡើយ បើពុំនោះនឹងត្រូវអស់ជីវិត ។ ពេលនោះចៅសិទ្ធិសួស្តិ៍ដឹងច្បាស់ថាជិវិតខ្លួននឹងមានគ្រោះថ្នាក់នៅថ្ងៃមុខ តែដោយសារការចង់ចេះមន្តអាគមនោះធំធេងខ្លាំង ក៏សុខចិត្តស្បថស្បែជាមួយគ្រូថានឹងមិនវិលត្រឡប់មកនគរកំណើតវិញទេ ទោះបីជាក្នុងចិត្តដឹងថាខ្លួននឹងមកវិញក៏ដោយ។
ក្នុងរយៈពេលរៀនច្រើបឆ្នាំនេះចៅសិទ្ធិសួស្តិ៍តែងកត់ត្រាមន្តអាគមនានា ហើយយកគម្ពីររសាស្ត្រានោះទំពារលេបចូលក្នុងពោះព្រមទាំងសាក់ជាយន្ត្រនៅលើខ្លួនទៀតផង។ លុះដល់រៀនចប់ចំណេះសព្វសារពើហើយក៏លួចរត់ត្រឡប់មកនគរដើមវិញ។ មិនយូរប៉ុន្មានគ្រូដឹង ទើបបញ្ជូនហឹបយន្តមួយហោះមកកាត់ក្បាលសិស្សពុំគោរពសម្បថនោះ។ ហឹបយន្តមកទាន់សិទ្ធិសួស្តិ៍នៅកណ្តាលព្រៃក៏កាត់ក្បាលយកទៅរោមវិស័យដូច្នោះមែន។ រីឯចៅសិទ្ធិសោមជាកូននោះតែងតែដើរមកព្រៃជារឿយៗតាមបណ្តាំឪពុក ។ ថ្ងៃមួយក៏ប្រទះឃើញសាកសពឪពុកមានតែខ្លួនឥតក្បាល ក៏រង់ចាំអ្វីមួយដែលនឹងមកទីនោះ ដើម្បីកាត់ក្បាល់យកមកត ។ បន្តិចមកមានដំរីមួយដើរឆ្លងកាត់មកជិត ក៏កាត់ក្បាល់ដំរីនោះយកទៅភ្ជាប់នឹងដងខ្លួនឪពុក។ ចៅសិទ្ធិសួស្តិ៍ក៏មានជីវិតរស់ឡើងវិញ ហើយស្រែកបន្លឺសម្លេងឡើង។ សម្លេងនោះឮសូរ «ឳម» ពោលគឺពាក្យដែលអំណេះតទៅគេប្រើសម្រាប់ផ្តើមមន្តអាគមផ្សេងៗ។ អំពីនោះមកអាគមដែលមនុស្សក្បាលដំរីនេះរៀនពីនគរក្រៅមកក៏ផ្សព្វផ្សាយទៅឲ្យគេឯងដឹងឮក្នុងនគរនោះ។
រឿងនិទានដែលសង្ខេបមកនេះអាចយកទៅសិក្សាបានវែងឆ្ងាយណាស់ ហើយច្បាស់ជាមិនមែនខ្មែរបង្កើតមកទាំងស្រុងទេ គឺច្បាស់ជាទាក់ទងនឹងជំនឿដែលមានពីឥណ្ឌាមកដែរ។ ឧទាហរណ៍ ពាក្យថា «រោម» (អ្នកខ្លះថា រោមនី) ជាឈ្មោះជនជាតិដែលមានភាសា «ឥណ្ឌូ-អ៊ឺរ៉ុប» ហើយដែលចាកចេញពីតំបន់ខាងជើងនៃប្រទេសឥណ្ឌាទៅខាងអឺរ៉ុបកាលពីស.វ.ទី ១៧ ។ សព្វថ្ងៃក្រុមកុលសម្ព័ន្ធផ្សេងៗនោះ នៅរាយប៉ាយតាមប្រទេសនានាដូចជារូម៉ានី,បែលហ្សិក, អេស្ប៉ាញជាដើម។ មកទល់នឹងចុងស.វ.ទី១៩ គេច្រើនធ្វើបាបអ្នកទាំងនេះណាស់ដោយគេជឿថាជាអ្នកធ្វើបាបគេឯងដោយមន្តអាគម។ តែចំពោះសង្គមខ្មែរ សូមទាញយកខ្លឹមសារយ៉ាងខ្លីថាដូច្នេះ៖ មន្តវិជ្ជាជ្រៅៗទាំងអម្បាលម៉ានសុទ្ធសឹងនាំចូលមកពីក្រៅ។ ឯការនាំចូលនោះគឺកើតឡើងដោយមនុស្សម្នាក់ដែលសុខចិត្តធ្វើពលិកម្មជីវិត ដោយដឹងខ្លួនជាមុន។
