05/04/2019
#សំអាតទីក្រុង
កាលពីប្រទេសសិង្ហបុរីទើបទទួលបានឯករាជ កោះដ៏តូចមួយនេះក៏មានបញ្ហាមិនសូវខុសពីក្រុងភ្នំពេញសព្វថ្ងៃប៉ុន្មានឡើយ។ តើនៅសិង្ហបុរី គេបានដោះស្រាយបញ្ហាទាំងនេះបែបណា? តើរដ្ឋាភិបាលលោកលីត្រូវការពេលប៉ុន្មានឆ្នាំដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាទាំងអស់នោះ? យើងសាកពិនិត្យមើលសើរៗពីចំណាត់ការរបស់រដ្ឋាភិបាលសិង្ហបុរីស្ថិតក្រោមការដឹកនាំរបស់លោកលី ក្វាន់យូ ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាទាំងនោះ។
លោកលីបានចំណាយមួយជំពូកក្នុងសៀវភៅ ពីប្រទេសក្រីក្រទៅប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍រួច (From Third World to First) ដើម្បីរាយរ៉ាប់ពីវិធានការគោលៗរបស់រដ្ឋាភិបាលគាត់។ គាត់បានផ្តើមដូចនេះថា៖
កាលគាត់ទៅធ្វើទស្សនកិច្ចនៅក្រុងប៉េកាំង នៅឆ្នាំ១៩៧៦ នៅវិមានប្រជាជន (The Great Hall of the People) គេមានដាក់កន្ថោរទុកឱយខាកស្តោះ នៅកន្លែងដែលគេទទួលគណៈប្រតិភូរសិង្ហបុរី។ ពួកគាត់ឃើញមានថ្នាក់ដឹកនាំចិនជំនាន់នោះមួយចំនួនប្រើកន្ថោរទាំងនោះដើម្បីត្រងកំហាក និងទឹកមាត់របស់ពួកគេ។ នៅពេលតេង សាវភីង មកធ្វើទស្សនៈកិច្ចនៅសិង្ហបុរីវិញ នៅឆ្នាំ១៩៧៨ ខាងភាគីសិង្ហបុរីបានរៀបចំកន្ថោរទុកឱយប្រតិភូចិនខាកស្តោះ តែលោកតេងមិនប្រើកន្ថោរទាំងនោះទេ។ លោកលីគិតថា ប្រហែលមកពីលោកតេងឃើញជនជាតិចិនសិង្ហបុរីគ្មានទំលាប់ខាកស្តោះ(ខ្មាស់?)។ នៅពេល ដែលលោកលីទៅធ្វើទស្សនៈកិច្ចនៅប៉េកាំងម្តងទៀត នៅឆ្នាំ១៩៨០ គាត់កត់សំគាល់ឃើញ ថា គេដកកន្ថោរទាំងនោះចេញពីវិមានប្រជាជនចេញ។ ២ឬ៣ឆ្នាំក្រោយមកទីប្រឹក្សារដ្ឋចិន (State counselor) ទទួលបន្ទុកផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច Gu Mu មកសិង្ហបុរី។ លោកលីបាន លើកយករឿងបាត់កន្ថោរស្តោះនៅវិមានប្រជាជន ក្រុងប៉េកាំង មកនិយាយក្នុងពេលទទួលទានអាហារពេលល្ងាច។ ហ៊្គូ មូ សើច ហើយប្រាប់លោកលីថាបើទោះជាគេដក កន្ថោរទាំងនោះចេញពីកបន្ទប់ប្រជុំក៏ដោយ ក៏ពួកថ្នាក់ដឹកនាំចិនទាំងនោះនៅប្រើកន្ថោរទាំងនោះទុកខាកស្តោះនៅក្នុងការិយាល័យធ្វើការរបស់ពួកគេដែរ។ វាជាទំលាប់ចាស់ ពិបាកបំបាត់ចោលណាស់។
លោកលីបានបន្ថែមថា ពួកគាត់ (ប្រជាជនសិង្ហបុរីដែលភាគច្រើនជាជនជាតិចិន) ជាជនអន្តរប្រវេសន៍ មានជាប់ឬសគល់ ជាមួយមាតុភូមិដូនតាពួកគាត់នៅសម័យបុរាណ។ ពួកគាត់ត្រៀមខ្លួននឹងបោះបង់ទំលាប់ចាស់ចោលដើម្បីធ្វើខ្លួនឱយល្អនៅលើប្រទេសថ្មីមួយ។
បន្ទាប់ពីបានទទួលឯករាជ្យមក លោកលីបានរកគ្រប់វិធីធ្វើឱយសិង្ហបុរីខុសប្លែកពីប្រទេសក្រីក្រទាំងឡាយដោយគាត់យល់ថា បើសិង្ហបុរីមានបទដ្ឋានប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍រួច ឬប្រទេសអ្នកមាន នោះ ពានិជ្ជករ និងទេសចរណ៍ នឹងយកសិង្ហបុរីធ្វើជាមូលដ្ឋានរបស់ពួកគេដើម្បីប្រកបអាជីរកម្មពួកគេនៅក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍នេះ។ លោកលីបានដាក់ចេញគំរោងមួយដែលធ្វើឱយសិង្ហបុរីស្អាត និងបៃតង។ លោកលីបានសរសេរថា ហេត្ថារចនាសម្ព័ន្ធខាងក្រៅងាយនឹងធ្វើឱយប្រសើរឡើងជាងចរិតគ្រោតគ្រាត ច្រងេងច្រង៉ាង និងភាពសមរម្យរបស់មនុស្ស (Rough and ready ways of people)។ ប្រជាជនសិង្ហបុរីជាច្រើន បានរើផ្ទះពីខ្ទមតូចមានរណ្តៅក្នុងដី(រណ្តៅបង្គន់?) ឬខ្ទមដែលនៅតាមស្រយ៉ាបអាគារដែលមានប្រើយោង (កន្ថោរជុះ?) ទៅនៅផ្ទះល្វែងខ្ពស់ៗ ដែលមានអនាម័យតាមបែបទំនើបក៏ដោយ ក៏អកប្បកិរិយារបស់ពួកគេនៅដដែល (នៅផ្ទះខ្ពស់ ចរិតនៅទាបដដែល ទា) ឥតប្លាស់ប្តូរឡើយ។ រដ្ឋាភិបាលប្រឹងប្រែងដោយលំបាកដើម្បីលប់បំបាត់សំរាម សំលេងរំខាន និងចរិតច្រងេងច្រងាង អសុជីវធម៌របស់មនុស្សដើម្បីធ្វើឱយពួកគេមានសេចក្តីថ្លៃថ្នូរ។
នៅទស្សវត្សន៍ឆ្នាំ១៩៦០ លោកលីបានផ្តើមចេញយុទ្ធនាការប្រឆាំងនឹងការខាកស្តោះតាមទីសាធារណៈ។ ប៉ុន្តែ មកដល់ទស្សវត្សន៍ឆ្នាំទី១៩៨០ នៅតែមានអ្នកបើករថយន្តឈ្នួលបើកកញ្ចក់បង្អួចឡានខាកស្តោះមកក្រៅ នៅមានអ្នកខាកស្តោះតាមផ្សារ តាមកន្លែងលក់ម្ហូបអាហារ នៅឡើយ។ ខាងអាជ្ញាធរបានផ្សព្វផ្សាយជាប្រចាំនៅតាមសាលារៀន និងប្រព័ន្ធឃោសនាទាំងឡាយស្តីពីការចំលងជំងឺមួយចំនួន ដូចជាជំងឺរបេង តាមរយៈការខាកស្តោះ។ មកដល់ដើមឆ្នាំ២០០០ គេកំរនឹងឃើញមានអ្នកខាកស្តោះនៅតាមទីសាធារណៈណាស់។
រដ្ឋាភិបាលលោកលីចាប់ផ្តើមពីរឿងតូចតាចទៅមុន។ នៅទស្សវត្រន៍ឆ្នាំទី១៩៦០ រដ្ឋាភិបាលសិង្ហបុរីបានរៀចំវេទិការជាច្រើន ដែលគេឱយឈ្មោះថា «ជំនួបជាមួយប្រជាជន (Meet the People Sessions)» ដែលមានអ្នកចូលរួមតំរង់ជួរយ៉ាងវែង។ វាជាគ្លីនីក ឬកន្លែងពិគ្រោះ រវាងរដ្ឋមន្ត្រីនានានិងអ្នកតំណាងរាស្ត្រ ដើម្បីជួយដោះស្រាយបញ្ហានានារបស់ម្ចាស់ឆ្នោត។ អ្នកអត់ការងារធ្វើ ជាច្រើនមានបន្ទុកប្រពន្ធ និងកូនផង ព្យាយាមរកការងារធ្វើ ទៅសុំអាជ្ញាបណ្ឌ័ដើម្បីរត់រថយន្តឈ្នួល លក់ឥវ៉ាន់តាមទីសាធារណៈ ឬសុំការអនុញ្ញាតលក់ចំណីអាហារនៅអាហារដ្ឋានតាមសាលានានា។ ទាំងនេះគឺជាមនុស្សដែលស្ថិតនៅពីក្រោយស្ថិតិអ្នកអត់ការងារធ្វើនៅសិង្ហបុរី។ មានអ្នកអត់ការងារធ្វើរាប់ពាន់នាក់លក់ចំណីអាហារតាមចិញ្ចើមផ្លូវ ដោយមិនខ្វល់ពីចរាចរណ៍ មិនខ្វល់ពីបញ្ហាសុខភាព (ខ្វះអនាម័យ) និងមិនខ្វល់ពីអ្វីផ្សេងៗទៀត។ ជាលទ្ធផល សំរាម ចំណីអាហារស្អុយរលួយ គរ កកស្ទះ ធ្វើឱយទីកន្លែងជាច្រើនរបស់ទីក្រុងក្លាយជាទីកខ្វក់ គគ្រិច។
ខ្លះទៀត (អ្នកអត់ការងារធ្វើខ្លះទៀត) ទៅបើករថយន្តឈ្នួលសេះហោះ ឬឆ័ត្រយោង បើកដោយគ្មានអាជ្ញាប័ណ្ឌត្រឹមត្រូវ គ្មានការធានារាប់រង ត្រូវឈ្មួញរកស៊ីជួលឡានកេងប្រវ័ញ្ញ ដោយជួលឡានចាស់ៗឱយពួកគេយកទៅរត់។ ពួករថយន្តឈ្នួលសេះហោះទាំងនោះយកថ្លៃលើសថ្លៃរថយន្តក្រុង (របស់រដ្ឋ) បន្តិច តែថោកជាពួករថយន្តឈ្នួលដែលមានអាជ្ញាប័ណ្ឌត្រឹមត្រូវ។ ពួកគេឈប់ដាក់ឬទំលាក់មោយតាមតែអំពើចិត្ត មិនបើកភ្លើងសញ្ញាពេលឈប់ ធ្វើឱយប៉ះពាល់ដល់អ្នកប្រើប្រាស់ផ្លូវដទៃទៀត។ រថយន្តឈ្នួលសេះហោះទាំងអស់នោះរាប់រយ តាមពិតទៅរាប់ពាន់ ធ្វើឱយចរាចរណ៍កកស្ទះ និងបំផ្លាញសេវារថយន្តក្រុងរបស់រដ្ឋ។
ជាច្រើនឆ្នាំ រដ្ឋាភិបាលលោកលីមិនអាចលប់បំបាត់អ្នកលក់ឥវ៉ាន់តាមដងផ្លូវ និងរថយន្តឈ្នួលសេះហោះទាំងអស់នេះបាន។ ទើបតែក្រោយឆ្នាំ១៩៧១ទេ ក្រោយពេលរដ្ឋាភិបាលបង្កើតការងារជាច្រើននោះទេ ដែលរដ្ឋាភិបាលលោកលីដណ្តើម ឬសង្គ្រោះយកផ្លូវថ្នល់ទាំងនោះមកបានវិញ។ រដ្ឋាភិបាលបានចេញអាជ្ញាប័ណ្ឌដល់អ្នកលក់ចំណីអាហារនៅតាមដងផ្លូវទាំងអស់នោះ ហើយបញ្ជូនពួកគាត់ឱយទៅដាក់លក់នៅកន្លែងដែលអាជ្ញាធរបានរៀបចំនៅជិតៗនោះ ជាទីដែលមានប្រព័ន្ធផ្គត់ផ្គង់ទឹកស្អាត ប្រព័ន្ធបង្ហូរទឹកកាកសំណល់ និងកន្លែងទុកដាក់សំរាមត្រឹមត្រូវ (នៅតាមឆ្នេរមាត់សមុទ្រ ក្រុងកំពត អាហារដ្ឋានជាច្រើនបង្ហូឬទឹកសំណល់ចូលស្ទឹង និងសមុទ្រផ្ទាល់)។ មកដល់ដើមទស្សវត្សន៍ឆ្នាំទី១៩៨០ ទើបរដ្ឋាភិបាលលោកលីអាចគ្រប់គ្រងអ្នកលក់ចំណីអាហារតាមផ្លូវទាំងនោះបានទាំងស្រុង (កាលពីឆ្នាំ២០១៦ អាជ្ញាធរក្រុងបាងកក ក៏បានអនុវត្តន៍វិធានការស្រដៀងគ្នានេះដែរ ដោយបញ្ជូនអ្នកលក់ម្ហូបអាហារដែលលក់នៅតាមដងផ្លូវនៅជិតផ្សារប្រទូណាមឱយទៅលក់នៅកន្លែងដែលអាជ្ញាធរបានរៀបចំឱយ។)។ អ្នកចំអិនម្ហូបអាហារទាំងនោះខ្លះជាចុងភៅដ៏ចំណាន ដែលទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរណ៍ខ្លាំងណាស់។ ២ឬ៣នាក់ក្នុងចំនោមនោះបានក្លាយជាសេដ្ឋីមានប្រាក់វាល់លាន ជិះរថយន្តទំនើបដូចជា Mercedes-Benz ទៅធ្វើការ មានអ្នកបំរើការជាអ្នករត់តុជាច្រើននាក់។ គឺអ្នកមានទេពកោសល្យ សំទុះចិត្ត និងសេចក្តីអំណត់ព្យាយាមរបស់ពួកគេទាំងនេះហើយដែលធ្វើឱយសិង្ហបុរីមានមុខមាត់ដូចសព្វថ្ងៃ។ រថយន្តឈ្នួលសេះហោះត្រូវលប់បំបាត់ទាំងស្រុងពីផ្លូវនៅសិង្ហបុរីក្រោយពីអាជ្ញាធរសិង្ហបុរីរៀបចំសេវារថយន្តក្រុងឡើងវិញ និងផ្តល់ការងារជាក់លាក់ផ្សេងទៀតដល់ពួកគេ។
ភាគក្រោយមាននិយាយពីគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ និងការកែប្រែប្រឡាយលូទឹកស្អុយឱយក្លាយជាទឹកដែលអាចចិញ្ចឹមត្រីបាន។
ដកស្រង់ពីសៀវភៅ From Third World to First, the Singapore History: 1965-2000; page 173-175
ប្រភព៖ #ទិវាករ
#សំអាតទីក្រុង ភាគ១
កាលពីប្រទេសសិង្ហបុរីទើបទទួលបានឯករាជ្យ កោះដ៏តូចមួយនេះក៏មានបញ្ហាមិនសូវខុសពីក្រុងភ្នំពេញសព្វថ្ងៃប៉ុន្មានឡើយ។ តើនៅសិង្ហបុរី គេបានដោះស្រាយបញ្ហាទាំងនេះបែបណា? តើរដ្ឋាភិបាលលោកលីត្រូវការពេលប៉ុន្មានឆ្នាំដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាទាំងអស់នោះ? យើងសាកពិនិត្យមើលសើរៗពីចំណាត់ការរបស់រដ្ឋាភិបាលសិង្ហបុរីស្ថិតក្រោមការដឹកនាំរបស់លោកលី ក្វាន់យូ ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាទាំងនោះ។
លោកលីបានចំណាយមួយជំពូកក្នុងសៀវភៅ ពីប្រទេសក្រីក្រទៅប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍រួច (From Third World to First) ដើម្បីរាយរ៉ាប់ពីវិធានការគោលៗរបស់រដ្ឋាភិបាលគាត់។ គាត់បានផ្តើមដូចនេះថា៖
កាលគាត់ទៅធ្វើទស្សនកិច្ចនៅក្រុងប៉េកាំង នៅឆ្នាំ១៩៧៦ នៅវិមានប្រជាជន (The Great Hall of the People) គេមានដាក់កន្ថោរទុកឱយខាកស្តោះ នៅកន្លែងដែលគេទទួលគណៈប្រតិភូសិង្ហបុរី។ ពួកគាត់ឃើញមានថ្នាក់ដឹកនាំចិនជំនាន់នោះមួយចំនួនប្រើកន្ថោរទាំងនោះដើម្បីត្រងកំហាក និងទឹកមាត់របស់ពួកគេ។ នៅពេល តេង សាវភីង( មេដឹកនាំចិន) មកធ្វើទស្សនៈកិច្ចនៅសិង្ហបុរីវិញ នៅឆ្នាំ១៩៧៨ ខាងភាគីសិង្ហបុរីបានរៀបចំកន្ថោរទុកឱយប្រតិភូចិនខាកស្តោះ តែលោកតេងមិនប្រើកន្ថោរទាំងនោះទេ។ លោកលីគិតថា ប្រហែលមកពីលោកតេងឃើញជនជាតិចិនសិង្ហបុរីគ្មានទំលាប់ខាកស្តោះ(ខ្មាស់?)។ នៅពេល ដែលលោកលីទៅធ្វើទស្សនៈកិច្ចនៅប៉េកាំងម្តងទៀត នៅឆ្នាំ១៩៨០ គាត់កត់សំគាល់ឃើញ ថា គេដកកន្ថោរទាំងនោះចេញពីវិមានប្រជាជនចេញ។ ២ឬ៣ឆ្នាំក្រោយមកទីប្រឹក្សារដ្ឋចិន (State counselor) ទទួលបន្ទុកផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច Gu Mu មកសិង្ហបុរី។ លោកលីបាន លើកយករឿងបាត់កន្ថោរស្តោះនៅវិមានប្រជាជន ក្រុងប៉េកាំង មកនិយាយក្នុងពេលទទួលទានអាហារពេលល្ងាច។ ហ៊្គូ មូ សើច ហើយប្រាប់លោកលីថាបើទោះជាគេដក កន្ថោរទាំងនោះចេញពីកបន្ទប់ប្រជុំក៏ដោយ ក៏ពួកថ្នាក់ដឹកនាំចិនទាំងនោះនៅប្រើកន្ថោរទាំងនោះទុកខាកស្តោះនៅក្នុងការិយាល័យធ្វើការរបស់ពួកគេដែរ។ វាជាទំលាប់ចាស់ ពិបាកបំបាត់ចោលណាស់។
លោកលីបានបន្ថែមថា ពួកគាត់ (ប្រជាជនសិង្ហបុរីដែលភាគច្រើនជាជនជាតិចិន) ជាជនអន្តរប្រវេសន៍ មានជាប់ឬសគល់ ជាមួយមាតុភូមិដូនតាពួកគាត់នៅសម័យបុរាណ។ ពួកគាត់ត្រៀមខ្លួននឹងបោះបង់ទំលាប់ចាស់ចោលដើម្បីធ្វើខ្លួនឱយល្អនៅលើប្រទេសថ្មីមួយ។
បន្ទាប់ពីបានទទួលឯករាជ្យមក លោកលីបានរកគ្រប់វិធីធ្វើឱយសិង្ហបុរីខុសប្លែកពីប្រទេសក្រីក្រទាំងឡាយដោយគាត់យល់ថា បើសិង្ហបុរីមានបទដ្ឋានប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍រួច ឬប្រទេសអ្នកមាន នោះ ពានិជ្ជករ និងទេសចរណ៍ នឹងយកសិង្ហបុរីធ្វើជាមូលដ្ឋានរបស់ពួកគេដើម្បីប្រកបអាជីរកម្មពួកគេនៅក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍នេះ។ លោកលីបានដាក់ចេញគំរោងមួយដែលធ្វើឱយសិង្ហបុរីស្អាត និងបៃតង។ លោកលីបានសរសេរថា ហេត្ថារចនាសម្ព័ន្ធខាងក្រៅងាយនឹងធ្វើឱយប្រសើរឡើងជាងចរិតគ្រោតគ្រាត ច្រងេងច្រង៉ាង និងភាពសមរម្យរបស់មនុស្ស (Rough and ready ways of people)។ ប្រជាជនសិង្ហបុរីជាច្រើន បានរើផ្ទះពីខ្ទមតូចមានរណ្តៅក្នុងដី(រណ្តៅបង្គន់?) ឬខ្ទមដែលនៅតាមស្រយ៉ាបអាគារដែលមានប្រើយោង (កន្ថោរជុះ?) ទៅនៅផ្ទះល្វែងខ្ពស់ៗ ដែលមានអនាម័យតាមបែបទំនើបក៏ដោយ ក៏អកប្បកិរិយារបស់ពួកគេនៅដដែល (នៅផ្ទះខ្ពស់ ចរិតនៅទាបដដែល ទា) ឥតប្លាស់ប្តូរឡើយ។ រដ្ឋាភិបាលប្រឹងប្រែងដោយលំបាកដើម្បីលប់បំបាត់សំរាម សំលេងរំខាន និងចរិតច្រងេងច្រងាង អសុជីវធម៌របស់មនុស្សដើម្បីធ្វើឱយពួកគេមានសេចក្តីថ្លៃថ្នូរ។
នៅទស្សវត្សន៍ឆ្នាំ១៩៦០ លោកលីបានផ្តើមចេញយុទ្ធនាការប្រឆាំងនឹងការខាកស្តោះតាមទីសាធារណៈ។ ប៉ុន្តែ មកដល់ទស្សវត្សន៍ឆ្នាំទី១៩៨០ នៅតែមានអ្នកបើករថយន្តឈ្នួលបើកកញ្ចក់បង្អួចឡានខាកស្តោះមកក្រៅ នៅមានអ្នកខាកស្តោះតាមផ្សារ តាមកន្លែងលក់ម្ហូបអាហារ នៅឡើយ។ ខាងអាជ្ញាធរបានផ្សព្វផ្សាយជាប្រចាំនៅតាមសាលារៀន និងប្រព័ន្ធឃោសនាទាំងឡាយស្តីពីការចំលងជំងឺមួយចំនួន ដូចជាជំងឺរបេង តាមរយៈការខាកស្តោះ។ មកដល់ដើមឆ្នាំ២០០០ គេកំរនឹងឃើញមានអ្នកខាកស្តោះនៅតាមទីសាធារណៈណាស់។
រដ្ឋាភិបាលលោកលីចាប់ផ្តើមពីរឿងតូចតាចទៅមុន។ នៅទស្សវត្រន៍ឆ្នាំទី១៩៦០ រដ្ឋាភិបាលសិង្ហបុរីបានរៀចំវេទិការជាច្រើន ដែលគេឱយឈ្មោះថា «ជំនួបជាមួយប្រជាជន (Meet the People Sessions)» ដែលមានអ្នកចូលរួមតំរង់ជួរយ៉ាងវែង។ វាជាគ្លីនីក ឬកន្លែងពិគ្រោះ រវាងរដ្ឋមន្ត្រីនានានិងអ្នកតំណាងរាស្ត្រ ដើម្បីជួយដោះស្រាយបញ្ហានានារបស់ម្ចាស់ឆ្នោត។ អ្នកអត់ការងារធ្វើ ជាច្រើនមានបន្ទុកប្រពន្ធ និងកូនផង ព្យាយាមរកការងារធ្វើ ទៅសុំអាជ្ញាបណ្ឌ័ដើម្បីរត់រថយន្តឈ្នួល លក់ឥវ៉ាន់តាមទីសាធារណៈ ឬសុំការអនុញ្ញាតលក់ចំណីអាហារនៅអាហារដ្ឋានតាមសាលានានា។ ទាំងនេះគឺជាមនុស្សដែលស្ថិតនៅពីក្រោយស្ថិតិអ្នកអត់ការងារធ្វើនៅសិង្ហបុរី។ មានអ្នកអត់ការងារធ្វើរាប់ពាន់នាក់លក់ចំណីអាហារតាមចិញ្ចើមផ្លូវ ដោយមិនខ្វល់ពីចរាចរណ៍ មិនខ្វល់ពីបញ្ហាសុខភាព (ខ្វះអនាម័យ) និងមិនខ្វល់ពីអ្វីផ្សេងៗទៀត។ ជាលទ្ធផល សំរាម ចំណីអាហារស្អុយរលួយ គរ កកស្ទះ ធ្វើឱយទីកន្លែងជាច្រើនរបស់ទីក្រុងក្លាយជាទីកខ្វក់ គគ្រិច។
ខ្លះទៀត (អ្នកអត់ការងារធ្វើខ្លះទៀត) ទៅបើករថយន្តឈ្នួលសេះហោះ ឬឆ័ត្រយោង បើកដោយគ្មានអាជ្ញាប័ណ្ឌត្រឹមត្រូវ គ្មានការធានារាប់រង ត្រូវឈ្មួញរកស៊ីជួលឡានកេងប្រវ័ញ្ញ ដោយជួលឡានចាស់ៗឱយពួកគេយកទៅរត់។ ពួករថយន្តឈ្នួលសេះហោះទាំងនោះយកថ្លៃលើសថ្លៃរថយន្តក្រុង (របស់រដ្ឋ) បន្តិច តែថោកជាពួករថយន្តឈ្នួលដែលមានអាជ្ញាប័ណ្ឌត្រឹមត្រូវ។ ពួកគេឈប់ដាក់ឬទំលាក់មោយតាមតែអំពើចិត្ត មិនបើកភ្លើងសញ្ញាពេលឈប់ ធ្វើឱយប៉ះពាល់ដល់អ្នកប្រើប្រាស់ផ្លូវដទៃទៀត។ រថយន្តឈ្នួលសេះហោះទាំងអស់នោះរាប់រយ តាមពិតទៅរាប់ពាន់ ធ្វើឱយចរាចរណ៍កកស្ទះ និងបំផ្លាញសេវារថយន្តក្រុងរបស់រដ្ឋ។
ជាច្រើនឆ្នាំ រដ្ឋាភិបាលលោកលីមិនអាចលប់បំបាត់អ្នកលក់ឥវ៉ាន់តាមដងផ្លូវ និងរថយន្តឈ្នួលសេះហោះទាំងអស់នេះបាន។ ទើបតែក្រោយឆ្នាំ១៩៧១ទេ ក្រោយពេលរដ្ឋាភិបាលបង្កើតការងារជាច្រើននោះទេ ដែលរដ្ឋាភិបាលលោកលីដណ្តើម ឬសង្គ្រោះយកផ្លូវថ្នល់ទាំងនោះមកបានវិញ។ រដ្ឋាភិបាលបានចេញអាជ្ញាប័ណ្ឌដល់អ្នកលក់ចំណីអាហារនៅតាមដងផ្លូវទាំងអស់នោះ ហើយបញ្ជូនពួកគាត់ឱយទៅដាក់លក់នៅកន្លែងដែលអាជ្ញាធរបានរៀបចំនៅជិតៗនោះ ជាទីដែលមានប្រព័ន្ធផ្គត់ផ្គង់ទឹកស្អាត ប្រព័ន្ធបង្ហូរទឹកកាកសំណល់ និងកន្លែងទុកដាក់សំរាមត្រឹមត្រូវ (នៅតាមឆ្នេរមាត់សមុទ្រ ក្រុងកំពត អាហារដ្ឋានជាច្រើនបង្ហូឬទឹកសំណល់ចូលស្ទឹង និងសមុទ្រផ្ទាល់)។ មកដល់ដើមទស្សវត្សន៍ឆ្នាំទី១៩៨០ ទើបរដ្ឋាភិបាលលោកលីអាចគ្រប់គ្រងអ្នកលក់ចំណីអាហារតាមផ្លូវទាំងនោះបានទាំងស្រុង (កាលពីឆ្នាំ២០១៦ អាជ្ញាធរក្រុងបាងកក ក៏បានអនុវត្តន៍វិធានការស្រដៀងគ្នានេះដែរ ដោយបញ្ជូនអ្នកលក់ម្ហូបអាហារដែលលក់នៅតាមដងផ្លូវនៅជិតផ្សារប្រទូណាមឱយទៅលក់នៅកន្លែងដែលអាជ្ញាធរបានរៀបចំឱយ។)។ អ្នកចំអិនម្ហូបអាហារទាំងនោះខ្លះជាចុងភៅដ៏ចំណាន ដែលទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរណ៍ខ្លាំងណាស់។ ២ឬ៣នាក់ក្នុងចំនោមនោះបានក្លាយជាសេដ្ឋីមានប្រាក់វាល់លាន ជិះរថយន្តទំនើបដូចជា Mercedes-Benz ទៅធ្វើការ មានអ្នកបំរើការជាអ្នករត់តុជាច្រើននាក់។ គឺអ្នកមានទេពកោសល្យ សំទុះចិត្ត និងសេចក្តីអំណត់ព្យាយាមរបស់ពួកគេទាំងនេះហើយដែលធ្វើឱយសិង្ហបុរីមានមុខមាត់ដូចសព្វថ្ងៃ។ រថយន្តឈ្នួលសេះហោះត្រូវលប់បំបាត់ទាំងស្រុងពីផ្លូវនៅសិង្ហបុរីក្រោយពីអាជ្ញាធរសិង្ហបុរីរៀបចំសេវារថយន្តក្រុងឡើងវិញ និងផ្តល់ការងារជាក់លាក់ផ្សេងទៀតដល់ពួកគេ។
ភាគក្រោយមាននិយាយពីគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ និងការកែប្រែប្រឡាយលូទឹកស្អុយឱយក្លាយជាទឹកដែលអាចចិញ្ចឹមត្រីបាន។
ដកស្រង់ពីសៀវភៅ From Third World to First, the Singapore History: 1965-2000; page 173-175
ប្រភព៖ #ទិវាករ
