18/07/2026
හැමොටම දැනගන්න සලස්වමු....!!!
ඊයේ මම යාළුවෙක් එක්ක කතා කර කර ඉන්නකොට එයා මට අමුතු කතාවක් කිව්වා. එයාගේ අඳුරන කෙනෙක් රුපියල් දහදාහක වගේ පොඩි ණයක් අරන් තියෙනවා මොබයිල් ඇප් එකකින්. ණය ගෙවන්න එක දවසක් පරක්කු වෙලා. පහුවදාම එයාගේ ඔෆිස් එකේ ලොක්කාටයි, බිරිඳගේ අම්මටයි හැමෝටම වට්ස්ඇප් මැසේජ් ගිහින්. ඒ මැසේජ් එකේ තිබිලා තියෙන්නේ මේ පුද්ගලයා මහා වංචාකාරයෙක් කියලයි.
මට ඒ වෙලාවේ හිතුණේ මේ මිනිස්සු කොහොමද මේ හැමෝගෙම නම්බර්ස් හොයාගත්තේ කියලා. ඇත්තටම මට ඒක මුලින්ම විශ්වාස කරන්නත් අමාරු වුණා.
මොකද අපි හිතන්නේ අපේ පෝන් එකේ තියෙන දත්ත කාටවත් ගන්න බැහැ කියලා. හැබැයි මේක පිටුපස තියෙන්නේ හරිම සූක්ෂ්ම තාක්ෂණික ක්රියාවලියක්.
මම මේ ගැන ටිකක් හොයලා බැලුවා. විශේෂයෙන්ම සයිබර් ආරක්ෂණ ආයතන (Cybersecurity research reports) මේ predatory loan apps ගැන කරපු අධ්යයන කිහිපයක්ම මම කියෙව්වා. ඒ වාර්තා වල පැහැදිලිවම කියනවා මේ ඇප්ස් වැඩ කරන්නේ සාමාන්ය මෘදුකාංග වගේ නෙමෙයි කියලා. මේවා හරියට ඔත්තු බලන ට්රෝජන් (Trojan) වයිරස් එකක් වගේ.
අපි ඇප් එක දාගන්නකොටම "Allow access to contacts" කියලා කුඩා මැසේජ් එකක් එනවා. සල්ලි ගන්න හදිස්සියට මෙලෝ සිහියක් නැතුව අපි එක පාරටම ඒක ඔබනවා.
අන්න ඒ තත්පරයට තමයි හැමදේම වෙනස් වෙන්නේ.
ඒ අවසරය දුන්න ගමන් ඇප් එක ඇතුළේ තියෙන Background Script එකක් සක්රීය වෙනවා. ඒ කියන්නේ අපිට පේන්නේ නැතිව ඇප් එක පිටුපස වැඩ කරන කේතයක්. මේ කේතය මගින් අපේ පෝන් එකේ සේව් කරලා තියෙන හැම දුරකථන අංකයක්ම එකතු කරගන්නවා. ඔවුන් ඒ දත්ත නිකන් තියාගන්නේ නැහැ. ඒ හැමදේම ඔවුන්ගේ Command and Control Server එකකට Upload කරගන්නවා. සර්වර් එකක් කියන්නේ අන්තර්ජාලය හරහා සම්බන්ධ වුණු විශාල දත්ත ගබඩාවකට.
හැබැයි මේකේ අනිත් පැත්තකුත් තියෙනවා, ඒක තමයි වඩාත්ම බය හිතෙන දේ.
මම හිතුවේ ඔවුන් කරන්නේ නම්බර්ස් ටික විතරක් ගන්න එක කියලා. නෑ, ඔවුන් ඊට වඩා ගොඩක් දුර යනවා. සමහර ඇප්ස් මගින් අපේ Call Logs එහෙමත් නැත්නම් අපි නිතරම කතා කරන්නේ කාටද කියන දත්ත පවා එකතු කරගන්නවා. මෙතනදී ඔවුන් JSON (JavaScript Object Notation) වගේ සරල දත්ත ආකෘති පාවිච්චි කරලා මුළු Contact List එකම ඉතාම වේගයෙන් සර්වර් එකට යවනවා. මේක හරියට තත්පර කිහිපයකින් සිද්ධ වෙන ඩිජිටල් මංකොල්ලයක්.
ඔබ ණය ගෙවීම එක දවසක් ප්රමාද කළ සැනින් මේ සර්වර් එකේ තියෙන පද්ධතිය ස්වයංක්රීයව ක්රියාත්මක වෙනවා. ඔවුන් ඒකට කියන්නේ Automated Harassment System කියලා.
මිනිස්සු හිතනවා ඇති මේ ආයතන වල ඉන්න සේවකයෝ එකින් එක නම්බර්ස් වලට මැසේජ් යවනවා කියලා. ඇත්තටම එහෙම නෙමෙයි වෙන්නේ. අර සර්වර් එකට එකතු කරගත්තු දත්ත පාවිච්චි කරලා, API (Application Programming Interface) තාක්ෂණය හරහා එකවර සිය ගණනකට වට්ස්ඇප් හෝ SMS පණිවිඩ නිකුත් කරන්න ඔවුන්ට පුළුවන්. ඒ මැසේජ් එක යන්නේ අපේ පෝන් එකෙන් නෙමෙයි, ඔවුන්ගේ සර්වර් එකෙන්.
මේක දත්ත ආරක්ෂණය පිළිබඳ මූලධර්ම (Data Privacy Principles) සම්පූර්ණයෙන්ම උල්ලංඝනය කිරීමක්. සාමාන්යයෙන් ලෝකයේ පිළිගත් ඇප් එකක් පරිශීලකයෙකුගේ දත්ත ලබාගන්නේ නියමිත නීතිමය රාමුවක් ඇතුළේ. හැබැයි මේ නියාමනය නොකළ ආයතන කරන්නේ තාක්ෂණය අවභාවිත කරලා මිනිස්සුන්ව මානසිකව වට්ටන එක. ඔබට ෆෝන් එකට දාගන්න කියන මේ ඇප් එක ප්ලේ ස්ටෝර් හෝ අයි ස්ටෝර් එකේ තියෙන එකක් නෙවි. ඊට පිටින් තියෙන තර්ඩ්පාටි ඇප් එකක්. කෙලින්ම කිව්වොත් වෙන වෙබ් සයිට් එකකින් ඩවුන්ලෝඩ් කරගන්න කියලා කියන APK එකක්. මේවගේ ඇප් දාගන්න යනකොටම, android සිස්ටම් එකෙන් අපිට අනතුරු ඇගවීමක් කරනවා, මේ විශ්වාසයක් තැබිය නොහැකි නාදුනන එකක් බව. නමුත් ඔබ ඒ සියල්ල මගහරිමින් මෙය ස්තපානය කරගෙන ඔබේම වල කපාගන්නවා.
අපි හැමෝම දන්නවා ලංකාවේ මේ වගේ සිදුවීම් නිසා මිනිස්සු කොච්චර අසරණ වෙනවද කියලා. තමන්ගේ ආත්මගරුත්වය නැතිවෙයි කියන බයට මිනිස්සු තවත් ණය වෙනවා.
මට හිතෙන විදිහට මේකට ප්රධානම හේතුව තාක්ෂණික සාක්ෂරතාවය (Tech Literacy) අඩුකම. අපි ඇප් එකකට දෙන Permissions ගැන මීට වඩා සැලකිලිමත් වෙන්න ඕනේ. විශේෂයෙන්ම Android හෝ iOS පද්ධති වල තියෙන Privacy Settings නිතරම පරීක්ෂා කරන්න ඕනේ. කිසිම නීත්යානුකූල ණය දෙන ඇප් එකකට අපේ පුද්ගලික Contact List එක අවශ්ය වෙන්නේ නැහැ කියන එක හැමෝම තේරුම් ගත යුතුම දෙයක්.
අවසාන වශයෙන් මට කියන්න තියෙන්නේ, තාක්ෂණය කියන්නේ අවියක් වගේ දෙයක්. ඒක වැරදි මිනිස්සුන්ගේ අතට ගියහම සිද්ධ වෙන්නේ මේ වගේ තත්වයක්. ඩිජිටල් අවකාශය ඇතුළේ අපේ දත්ත වල ආරක්ෂාව තීරණය වෙන්නේ අපි ගන්න කුඩා තීරණ මතයි කියන එක මතක තියාගන්න.
