12/09/2026
ඝර්ම කලාපීය පසෙහි සක්‍රීය ක්ෂුද්‍රජීවී ස්තරය සහ ගැඹුරට පස පෙරළීම (plowing/tillage) අතර සම්බන්ධතාව පිළිබඳ කෘෂි විද්‍යාත්මක හා පාරිසරික පදනමකින් යුක්ත්ව එහි ඇති සත්‍ය අසත්‍ය සොයාබලමු.
ජාත්‍යන්තර කෘෂි විද්‍යාඥයන් විසින් සිදු කර ඇති පර්යේෂණ ඇසුරින් මෙම තත්ත්වය විග්‍රහකිරීමක් දක්වා යොමුවීමට ප්‍රධාන හේතුව නම් ලාංකීය කෘෂි විද්වතුන් යම් පමණකට හෝ අවධානයක් ලබාදෙන්නේ බටහිර ජාතීන් විසින් සනාතකළ තත්ත්ව මත වීම නම් චින්තන දරිද්‍රතාවට බරතැබීම මෙකී අදහස සම්භන්ද අවධානය දිනාගැනීමටයි.
ඝර්ම කලාපීය පසෙහි ස්වභාවය සහ සජීවී පාංශු ජීවී ස්තරය ගැන අවධානය යොමුකරමු.
• සක්‍රීය පාංශු කාබනික ස්තරය.
ඝර්ම කලාපීය සහ උප-ඝර්ම කලාපීය රටවල (උෂ්ණත්වය සහ ආර්ද්‍රතාව ඉහළ පරිසරවල) පසෙහි ඉහළම ස්තරය (සාමාන්‍යයෙන් අඟල් 3 සිට 5 දක්වා, උපරිම අඟල් 6ක් වැනි ප්‍රදේශවල) වායුගෝලීය ඔක්සිජන් සමඟ ක්‍රියාත්මක වන ස්වභාවික වායුජීවී (aerobic) ක්ෂුද්‍රජීවීන්ගෙන් සහ කාබනික ද්‍රව්‍යවලින් (Soil Organic Matter) අතිශයින් පොහොසත් මෙන්ම පසෙහි පෝෂ්‍යපදාර්ථ ප්‍රතිචක්‍රීකරණය සිදු වන්නේ මෙම පාංශුකලාපය තුළ බව බොහෝ සාම්ප්‍රදායික කෘශිකර්මාන්තය (Conventional Agriculture ) සම්භන්ද අධ්‍යාපනයක් ලද කෘෂි විද්වතුන්ගේ ආවධානය යොමු නොවන නමුත් කෘතීම කෘෂිරසායන මත මුලු බරම තැබීමට තරම් ආංශික බුද්ධි ප්‍රභාවක් පැම නිසා සිදුවන ඛේදජනක තත්ත්වයකි.
• නිර්වායු (Anaerobic) කලාපය.
මෙයට වඩා ගැඹුරට යද්දී (විශේෂයෙන් අඟල් 6-9 හෝ එයින් ඔබ්බට) පසෙහි ඔක්සිජන් ප්‍රමාණය හීන වන අතර, එහි පැවතීමට හැඩගැසී ඇත්තේ වෙනස්ම වූ නිර්වායු ක්ෂුද්‍රජීවී කාණ්ඩ වේ.
අඟල් 9ක් වැනි ගැඹුරකට පස පෙරළීමේ (Deep Tillage) විද්‍යාත්මක බලපෑම.
• ක්ෂුද්‍රජීවී සමතුලිතතාවය බිඳවැටීම.
ඉහත සඳහන් කළ පරිදි, ඉහළ ස්තරයේ තිබෙන වායුජීවී ක්ෂුද්‍රජීවීන් එකවර ගැඹුරට යට කිරීමෙන් සහ ගැඹුරු පස මතුපිටට ගෙන ඒමෙන් එම ක්ෂුද්‍රජීවී පරිසර පද්ධතිය දැඩි කම්පනයකට (shock) ලක් වේ. වායුජීවී ජීවීන්ට අවශ්‍ය ඔක්සිජන් යටින් නොලැබීමෙන්ද, ගැඹුරු පසෙහි ඇති ආක්‍රමණශීලී නිර්වායු තත්ත්වයන් මතුපිටට ඒමෙන්ද බොහෝ හිතකර ක්ෂුද්‍රජීවීන් විනාශ වේ.
• පසේ කාබනික ද්‍රව්‍ය වේගයෙන් ක්ෂය වීම (Rapid Mineralization)
ගැඹුරට පස පෙරළීම මඟින් පසට අධික ලෙස ඔක්සිජන් ලැබීම හේතුවෙන් පසෙහි ඇති පාංශු කාබනික ද්‍රව්‍ය (SOM) අන්තර්ගතය අසාමාන්‍ය ලෙස වේගයෙන් ඔක්සිකරණය වී කාබන්ඩයොක්සයිඩ් ලෙස වායුගෝලයට මුදා හැරේ. මෙයින් පසෙහි සාරවත් බව සහ ජීවී ස්වභාවය ඉතා ඉක්මනින් අඩුවීම හෙවත් පස අජීවීකරණය වීම වේගවත්වේ. මෙහිදී සුවුශේෂී අවධානයක් යොමුවිය යුත්තේ ලාංකීය වී ගොවීන් කාබනික ද්‍රව්‍ය තම වගාවට යොදන සම්භාවිතාව අවම මට්ටමක පැවතීම කියන කාරනයටයි.
• කෘත්‍රිම රසායන මත යැපීම තීව්‍ර වීම.
පසෙහි ස්වභාවික ක්ෂුද්‍රජීවී ජාලය සහ කාබනික සංයුතිය මේ අයුරින් විනාශ වීම නිසා පසට ස්වභාවිකව පෝෂ්‍යපදාර්ථ සැපයීමේ හැකියාව අහිමි වේ. එවිට බෝග වගාව පවත්වාගෙන යාමට රසායනික පොහොර මතම සම්පූර්ණයෙන් යැපීමට සිදුවන අතර, එය දිගුකාලීනව ගොවියා ආර්ථික හා පාරිසරික උගුලකට හසු කරයි.
ගෝලීය පර්යේෂණ සහ නවීන කෘෂිකාර්මික ප්‍රවේශය.
• අවම පස පෙරළීම (Minimum Tillage / Conservation Agriculture)
ලෝක ආහාර හා කෘෂිකාර්මික සංවිධානය (FAO) සහ ලොව පුරා පස පිළිබඳ පර්යේෂකයන් පෙන්වා දෙන්නේ ඝර්ම කලාපීය බිම්වල සාරවත් බව රඳවා ගැනීමට නම් පස ගැඹුරට හැරීම අවම කළ යුතු බවයි ඒ සඳහා no-till හෝ zero-till ක්‍රමවේද මඟින් පසෙහි ස්වභාවික ස්තරය ආරක්ෂා කරමින් ක්ෂුද්‍රජීවී ක්‍රියාකාරීත්වය රැකගැනීම කෙරෙහි දැඩි අවධානයක් යොමුකළයුතුයි.
• පරිකල්පනය හා යථාර්ථය.
මා විසින් පෙන්වා දී ඇති කරුණ ලෝපුරා විද්‍යාත්මක පර්යේෂණ සමඟ පූර්ණ ලෙස සැසඳෙන බව කියන්නේ සතුටකිණි. සාම්ප්‍රදායිකව බටහිර සීතල කලාපීය රටවල (පස ගැඹුරට සීසෑම සාර්ථක විය හැකි ප්‍රදේශවල) ක්‍රමවේද මෙරට වැනි ඝර්ම කලාපීය, සියුම් පස් තට්ටුවක් ඇති රටවලට යාන්ත්‍රිකව ගෙඩිය පිටින් ආදේශ කිරීමෙන් සිදුවන්නේ පසෙහි ඇති සීමිත ජීවී ස්තරය විනාශ වී යාමයි.
ලංකාවේ කෘෂි විශේෂඥයින් ඇතැම් අවස්ථාවල සාම්ප්‍රදායික යාන්ත්‍රික ඉංජිනේරුමය ක්‍රම (පස ගැඹුරට හැරීම) නිර්දේශ කළද, මා මතු කරන මූලධර්මය එනම් ඝර්ම කලාපීය පසෙහි අඟල් 3-5 සක්‍රීය කලාපය ආරක්ෂා කර ගැනීම සහ ගැඹුරට හැරීමෙන් පස අජීවී වී රසායනික උගුලකට හසුවීම ගෝලීය පාංශු විද්‍යාත්මක පර්යේෂණ මඟින් සත්‍යයැයි තහවුරු කර ඇති විද්‍යාත්මක යථාර්ථයකි.
කෘෂි ඇමතිට හිතන්න යමක්!!!
