13/06/2026
ТИВКАТА ВОЈНА ПРЕД ИЗБОРИТЕ
Куманово како поле на новата политичка пресметка . Ву #КумановскаСиваЕминенција
Овој текст претставува лична политичка анализа и авторски став, заснован на јавно познати политички случувања, изборни резултати, јавни настапи и впечатоци од локалната политичка динамика. Тој не претставува обвинение, судска констатација или тврдење за докажано незаконско постапување на кое било лице или политички субјект.
Во моментот кога започнуваат разговорите за локалните избори, јас веќе гледам дека во Куманово не се подготвува обична изборна битка. На површината сè изгледа мирно, но зад таа слика започнува тивка политичка војна — за кандидати, партиски структури, влијание, институции и контрола врз теренот.
Според моја проценка, Куманово во тој момент не е само уште еден град пред избори. Тоа станува своевидна политичка лабораторија во која се гледаат слабостите на старите партии, новите политички сојузи и обидите за заземање на просторот што се создава со слабеењето на традиционалните партиски структури.
Најпрво внимателно ја следам состојбата во ВМРО-ДПМНЕ. Во политичките кругови се спомнуваат повеќе имиња за можен кандидат за градоначалник. Се спомнува Бобан Николовски, се спомнува и Сашо Стошевски, а дел од членството очекува партијата да излезе со сопствен кандидат и директно да влезе во битката за Куманово.
Во тој период се создава впечаток дека ВМРО-ДПМНЕ има исклучително сериозна можност за изборна победа. Кај дел од членството и симпатизерите се јавува уверување дека десницата може првпат во поновата политичка историја да ја освои градоначалничката позиција во Куманово.
Но наместо тоа, се случува нешто поинакво.
ВМРО-ДПМНЕ одлучува да не настапи со сопствен кандидат. За дел од членството тоа претставува разочарување. За мене, таа одлука отвора легитимно политичко прашање: дали станува збор само за изборна тактика или за дел од поширока политичка калкулација со ЗНАМ и Максим Димитриевски?
Не тврдам дека постои таен или незаконски договор. Но политички, одлуката може да се толкува како свесно отстапување на просторот во корист на поширок коалициски интерес.
Паралелно со тоа, во СДСМ започнуваат внатрешни движења. Се разгледуваат повеќе имиња за кандидат, дел јавно, дел во партиските структури. Сепак, однадвор не се гледа јасна и убедлива стратегија, ниту доволно јасно мерење на расположението кај граѓаните.
Во тој период се спомнува и името на Горан Стојковски — Диро, кој најавува независен настап. Според мене, неговата појава не треба да се гледа како случаен политички настан. Таа може да се толкува како израз на незадоволството кај дел од граѓаните од постојните партиски понуди.
На крајот, претседателот на СДСМ, Филипче, го избира Мартин Костовски како кандидат за Куманово.
Кај мене веднаш се појавува сериозна дилема. Не затоа што Костовски е непознат во политиката, туку затоа што, според моја проценка, неговата реална политичка тежина во Куманово не е еднаква на неговата препознатливост на републичката сцена.
Мартин Костовски е едно од поекспонираните лица на СДСМ, но во Куманово носи и политички товар од претходниот период. Затоа неговата кандидатура, според мене, е една од послабите можни одлуки што СДСМ можел да ги донесе во тој момент.
Неговиот политички развој во јавноста често се поврзува со периодот на Зоран Дамјановски — Циц. Во времето кога Циц ја предводи локалната власт, се создава силна партиска структура и се промовираат повеќе лица што подоцна стануваат значајни актери на локалната политичка сцена.
Во истиот период се развива и политичката позиција на Максим Димитриевски. Во првиот мандат на Циц, Максим е советник во Советот на Општина Куманово, а подоцна станува и претседател на Советот. Според мене, токму во тој период започнува неговото посериозно политичко позиционирање и неговото запознавање со механизмите на локалната власт.
Во времето на Зоран Дамјановски се појавува и Сашо Петрушевски — Циго, кој извршува значајна локална функција и во јавноста се перципира како дел од тогашната политичка структура. Овие односи ги спомнувам затоа што подоцна дел од истите актери повторно се појавуваат во поинаков политички распоред.
Како што се приближуваат изборите, се создава впечаток дека СДСМ повеќе не функционира како целосно обединета структура. Партијата почнува да изгледа поделена на повеќе центри на влијание.
Од една страна се гледа структурата поврзана со Зоран Дамјановски и Мартин Костовски.
Од друга страна се позиционира Оливер Спасовски, со свое политичко влијание и свои луѓе.
Паралелно, во јавноста се забележува и трета линија на влијание, поврзана со други поранешни локални и републички функционери.
Не тврдам дека станува збор за формално организирани фракции. Но политички, јасно се чувствува недостаток на единство и заедничка стратегија.
Наместо подготовка за победа, се создава впечаток на внатрешна пресметка. Наместо мобилизација, се гледа поделба. Наместо јасна политичка насока, се отвора борба околу тоа кој ќе има најголемо влијание врз партиската структура по изборите.
Во почетокот на кампањата, Зоран Дамјановски силно застанува зад Мартин Костовски. Се активира дел од старата партиска мрежа изградена во времето кога тој е градоначалник. Луѓе што со години биле дел од таа структура повторно се групираат околу истиот политички центар.
Но резултатот покажува дека таа структура веќе не е доволна за изборна победа.
Мартин Костовски не успева да влезе во вториот круг. За СДСМ, како една од најголемите партии во државата, тоа претставува тежок политички удар.
Тука, според мене, се гледа најголемата слабост на СДСМ: партијата не губи само изборна трка, туку се создава впечаток дека постепено ја губи компактноста на сопствената локална инфраструктура.
Во вториот круг се издвојува Горан Стојковски — Диро. Неговиот настап и политичка понуда добиваат значајна поддршка кај дел од граѓаните. Во Куманово се создава чувство дека независниот кандидат може да стане сериозна алтернатива.
Од друга страна, Максим Димитриевски веќе има силна локална база, сопствен политички капитал и поддршка од политички субјекти што во тој момент гледаат интерес во неговата победа.
И токму тука започнува најинтересниот дел од политичката приказна.
По поразот во првиот круг, Мартин Костовски не дава јасна поддршка за независниот кандидат. Во политичка смисла, таквата позиција може да произведе ефект на пасивизација кај дел од неговото членство и симпатизери.
Не тврдам дека постоела организирана наредба или насочување на гласачите. Но политичката последица е јасна: кога една голема партиска структура не дава недвосмислена насока, просторот најмногу го користи кандидатот што има најорганизирана теренска мрежа.
Во периодот меѓу двата круга, се создава впечаток на политичко приближување меѓу делови од поранешните структури на СДСМ и кругови што јавноста ги поврзува со ЗНАМ.
Тука повторно се појавуваат имињата на Зоран Дамјановски и Сашо Петрушевски, но сега во поинаков политички контекст.
Според моето политичко читање, дел од луѓето што порано припаѓале на различни политички страни почнуваат да дејствуваат во насока на сличен локален интерес.
Тоа не мора да значи формална координација. Но покажува дека во локалната политика личните и структурните интереси понекогаш стануваат посилни од официјалните партиски поделби.
Пред вториот круг, независниот кандидат јавно покажува подготвеност за соработка со ВМРО-ДПМНЕ и најавува можност претседателот на Советот да дојде од советничката листа на таа партија.
Со тоа изборната битка добива нова димензија.
ВМРО-ДПМНЕ, која нема сопствен кандидат, станува фактор што може да влијае врз исходот. Но истовремено, Максим Димитриевски останува политичкиот актер што најмногу го користи просторот оставен со отсуството на кандидат од најголемата десничарска партија.
Тука се појавува политичкиот ризик за ВМРО-ДПМНЕ.
Кога една голема партија се откажува од сопствен кандидат, таа може краткорочно да добие партнерство, но долгорочно ризикува да му го препушти теренот на друг политички субјект.
По изборите, на републичко ниво ЗНАМ и Максим Димитриевски се претставуваат како партнери на ВМРО-ДПМНЕ. Во јавноста се испраќаат пораки за соработка, стабилност и заеднички политички цели.
Но на локално ниво, според моја проценка, се гледа посложена слика.
Во Куманово, ЗНАМ не изгледа само како партнер. Партијата почнува да се перципира како нов центар на моќ, кој може да привлече дел од поранешната инфраструктура на СДСМ и истовремено да навлезе во просторот што ВМРО-ДПМНЕ го остава празен.
Тука се отвора најважното политичко прашање:
Дали ЗНАМ е стабилен коалиционен партнер на ВМРО-ДПМНЕ, или постепено се позиционира како самостоен политички центар што може да привлече кадри, членство и влијание и од СДСМ и од ВМРО-ДПМНЕ?
Не тврдам дека постои однапред подготвен проект за преземање на која било партија. Но политичката динамика дозволува такво прашање да биде поставено.
Куманово покажува дека формалното партнерство на републичко ниво не мора да значи целосна политичка хармонија на локален терен.
На хартија, ВМРО-ДПМНЕ и ЗНАМ можат да бидат партнери. Но на терен тие можат да се најдат во конкуренција за исто членство, исти институции, ист политички простор и исто влијание.
Во јавноста се отвораат и прашања за можни кадровски поместувања и политичко влијание врз локалните институции. Не тврдам дека постојат докажани злоупотреби или незаконски дејствија. Но самото постоење на такви сомнежи покажува колку локалната политичка сцена е чувствителна и поделена.
Во истиот период, Максим Димитриевски сè почесто настапува како самостоен политички фактор. Во неговата реторика може да се почувствува дистанца од поголемиот коалициски партнер и обид за градење независен политички идентитет.
Токму затоа повторно се враќам на истото прашање:
Дали ВМРО-ДПМНЕ во ЗНАМ има долгорочно стабилен партнер, или на локален терен постепено добива нов конкурент?
Колку повеќе минува времето, толку повеќе се создава впечаток дека партнерството функционира на републичко ниво, додека во Куманово се води тивка борба за влијание, политички простор и контрола врз локалната политичка динамика.
За мене, најважниот заклучок е следен:
Куманово не е само локална политичка приказна. Тоа е пример како една голема партија може формално да добие партнер, а на терен да се соочи со нов конкурент.
ЗНАМ можеби е дел од власта на републичко ниво, но во Куманово сè појасно се поставува прашањето дали партијата постепено станува нов центар на политичко влијание, способен да привлече дел од поранешната инфраструктура на СДСМ и да влезе во просторот што ВМРО-ДПМНЕ самата го оставила отворен.
Овој текст нема цел да дискредитира или обвини кое било лице. Неговата цел е да отвори политичка дебата за процесите што се случуваат во Куманово. Секој споменат политички актер има право на свој одговор, свое толкување и своја верзија на настаните.
Токму тука почнува да се отвора вистинската Пандорина кутија.
#КумановскаСиваЕминенција
