Эрдэнэмандал сум- ЕБС Тэгш хамруулах боловсрол

24/02/2026

ДЭМЖЛЭГИЙН БАГ

🎈Аутизмтай хүүхдүүд ба Цагаан сар

Цагаан сар бол бидний уламжлал, баяр хөөр дүүрэн сайхан баяр.

Гэхдээ аутизмтай хүүхдүүдийн хувьд энэ үе маш их ачаалал болдогийг санах хэрэгтэй.

Олон хүн

Чимээ шуугиан

Тэврэх, үнсэх

Шинэ орчин, өөрчлөгдсөн дэглэм

Эдгээр нь аутизмтай хүүхдэд айдас, стресстэй байдал, уур бухимдал үүсгэдэг.

Тиймээс:

• Хүүхдийг хүчээр тэврэх, үнсэхээс татгалзаарай

• “Яагаад мэндлэхгүй байна вэ?” гэж бүү шүүмжлээрэй

• Эцэг эхийнх нь шийдвэрийг хүндэтгээрэй

• Чимээг багасгаж, зай өгч ойлгоорой

Аутизм бол хүмүүжил биш

Дур зорго биш

Өөрөөр мэдэрдэг, өөрөөр хүлээж авдаг онцлог юм

Аутизмтай хүүхэдтэй айлд зочлохдоо анхаарах зүйлс

Та зочин байж магадгүй, харин хүүхдийн хувьд энэ бол өөрийнх нь аюулгүй орон зай юм.

Анхаараарай:

• Хүүхдэд шууд хүрэх, тэврэх, үнсэхгүй (өөрөө хүсээгүй бол)

• Чанга дуу, инээд, хашгираанаас зайлсхий

• Нүд рүү нь ширтэж, асуултаар дарамтлахгүй

• “Яагаад ингэж байгаа юм?” гэж шүүмжлэхгүй

Бэлэг авчирвал:

• Чанга дуугардаг тоглоомоос татгалзаарай

• Эцэг эхээс нь урьдчилж асуух нь хамгийн зөв

Зочлолын үед:

• Удаан суухгүй, богино байвал илүү тохиромжтой

• Хүүхэд тусдаа байвал “зөрчил” гэж бүү ойлго

Эцэг эхэд:

• Зөвлөгөө өгөхөөс илүү дэмжлэг үзүүлээрэй

• “Манай хүүхэд ингэдэггүй” гэх харьцуулалтаас татгалзаарай.

07/01/2026

🤝 АУТИЗМ ГЭЖ ЮУ ВЭ? АУТИЗМТАЙ ХҮҮХЭДТЭЙ ХЭРХЭН ОЙЛГОЛЦОХ ВЭ?

Аутизм (Аутизмын хүрээний эмгэг – ASD) нь хүүхдийн харилцаа, нийгэмшил, зан үйлийн онцлогт нөлөөлдөг мэдрэлийн хөгжлийн ялгаатай байдал юм.

👨‍👩‍👧 ЭЦЭГ ЭХ, АСРАН ХАМГААЛАГЧДАД:

✅Тэвчээртэй, тайван хандах – Хүүхэд зарим зүйлийг удаан ойлгож, өөрөөр илэрхийлж болох тул уурлахгүй, тайван байхад хүүхэд илүү итгэлтэй болдог байна.
✅ Энгийн, ойлгомжтой ярьж харилцах – Богино өгүүлбэрээр, хүүхдэд ойлгомжтой байдлаар тайлбарлах
✅Тогтсон дэглэм баримтлах – Өдөр тутмын хуваарь тогтвортой байвал хүүхэд тайвширч, айдас бухимдал багасна.
✅Давуу талыг нь дэмжих – Зарим аутизмтай хүүхэд зураг, хөгжим, оюун ухаанаараа онцгой чадвартай байдаг тул үүнийг нь урамшуулж хөгжүүлэх нь чухал.

👩‍🏫 БАГШ НАРТ:

✅Богино, тодорхой заавар өгөх – Олон даалгаврыг зэрэг өгөхөөс зайлсхийж, алхамчилж тайлбарлах хэрэгтэй.
✅Зураг, дүрслэл ашиглах – Үгээр хэлэхэд ойлгохгүй үед зураг, схем, ашиглах ✅Дэмжих, ялгаварлахгүй орчин бүрдүүлэх – Аутизмтай хүүхдийг анги хамт олонд нь хүлээн зөвшөөрүүлэх нь суралцах орчныг аюулгүй болгоно.
✅Ангийн суралцагчдын ойлголтыг нэмэгдүүлэх – “Бид бүгд өөр” гэдгийг ойлгуулснаар үе тэнгийн дарамт, дээрэлхэлтээс сэргийлнэ.

👧 СУРАЛЦАГЧ, ҮЕ ТЭНГИЙН НАЙЗ НӨХӨДӨД:
✅Найзыгаа шоолохгүй, гадуурхахгүй байх ✅Тэвчээртэй, найрсаг хандах – Найрсаг харилцаа нь хүүхдэд аюулгүй мэдрэмж төрүүлдэг.
✅Тусалж, дэмжиж хамт байх – Тусламж, дэмжих нь найзад чинь маш их дэм болдог.
✅Бид бүгд өөр өөрийн онцлогтой гэдгийг ойлгох – Ялгаатай байдал бол сул тал биш, харин хүн бүрийн онцлог юм.

🫂 Аутизмтай хүүхэд бүр өөрийн гэсэн онцлогтой. Иймд тэдэнтэй зөв ойлголцохын тулд хайр, тэвчээр, ойлголцол хамгийн чухал.

05/01/2026

Эрдэнэмандал Ерөнхий Боловсролын Сургууль

05/01/2026

Эрдэнэмандал Ерөнхий Боловсролын Сургууль

👉Боловсролын ерөнхий газар МУБИС-тай хамтран олон нийтэд чиглэсэн мэдээллийг цувралаар хүргэж байна.

#Цуврал2 “Аутизмтай хүүхэдтэй хэрхэн ойлголцох вэ?”

🔹Хүүхдийг ойлгох:
🔘Хүүхэд бүр өөрийнхөөрөө онцгой.
🔘Аутизм бол "өөрөөр сэтгэх" чадвар. (өвчин биш)
🔘Хүүхдийн давуу талыг олж харж, урамшуул.
🔹Харилцааг дэмжих:
🔘Харааны түвшинд ярих.
🔘Энгийн, товч өгүүлбэр ашиглах.
🔘Дуу хоолойгоо намуун, тогтвортой байлгах.
🔘Зураг, дохио, дүрсээр илэрхийлэх.
🔹Орчны тохируулга:
🔘Хэт их дуу чимээ, гэрэл, хөдөлгөөнөөс зайлсхийх.
🔘Хүүхдэд тайвшруулах булан гаргаж өгөх.
🔘Тайван танил орчныг бүрдүүлэх.
🔹Сэтгэл санааны дэмжлэг:
🔘Хүүхдийн сэтгэл хөдлөлийг үгээр нэрлэж, ойлгоход тусал.
🔘"Би ойлгож байна", "Би чамайг сонсож байна" гэх мэт үгсийг хэрэглэ.
🔘Урамшууллыг аль болох энгийн байдлаар илэрхийл.

05/01/2026

Эрдэнэмандал Ерөнхий Боловсролын Сургууль

Боловсролын ерөнхий газар Монгол улсын боловсролын их сургуулийн Тусгай хэрэгцээт боловсролын тэнхимтэй хамтран олон нийтэд чиглэсэн мэдээллийг цувралаар хүргэж байгаа билээ.

Цуврал #3 Аутизмын хүрээний эмгэгтэй хүүхэдтэй ажиллахдаа....

🔹Хичээлийг урьдчилан төлөвлөх, тайлбарлах
🔘Хүүхдэд өдөр бүрийн төлөвлөгөө, хичээлийн дарааллыг урьдчилан хэлж өгөх.
🔘Гэнэтийн өөрчлөлт, шинэ зүйлд дасан зохицох хугацаа өгөх.
🔹Өөрт нь тохирсон өдөр тутмын хуваарь, дүрмийг боловсруулан ашиглах
🔘Аутизмтай хүүхдүүд тогтсон дэг журам, тодорхой цагийн хуваарьт илүү тайван байдаг.
🔹Орчныг ойлгомжтой, цэгцтэй зохион байгуулах
🔘Анги танхимд дуу чимээ багатай, анхаарал сарниулах зүйлгүй байх.
🔘Хувийн орон зайг хүндэтгэх, тайвшруулах өрөө, булан бэлтгэх
🔹Сэтгэлзүйн тайван, тааламжтай орчныг бүрдүүлэх
🔘Аутизмтай хүүхэд тайвшрах, итгэлтэй, аюулгүй байдлыг мэдрэх орчин бүрдүүлэх.
🔹Харааны хүртэхүйд тулгуурласан үзүүлэн хэрэглэх
🔘Хүүхэд хараагаар ойлгох нь илүү үр дүнтэй.
🔘PECS аргачлал-зурган солилцооны харилцааны арга ашигла.
🔘Зураг, дүрс, карт- энгийн ойлгомжтой байх
🔹Эерэг урамшууллын аргыг ашиглах
🔘Хүүхдийн аливаа амжилт, оролдлогыг магтаж, итгэл өг.
🔘Хүүхдийн сэтгэл хөдлөлийг анхааралтай ажиглаж урам өг.
🔹Бодит амьдралтай холбох
🔘Хичээлийг бодит жишээ, туршилтад үйл ажиллагаанд тулгуурлан зохион байгуулах.
🔘Хичээлийн агуулга нь өдөр тутмын амьдралд хэрэглэгдэж байхад анхаарах.

05/01/2026

Эрдэнэмандал Ерөнхий Боловсролын Сургууль

Боловсролын ерөнхий газар Монгол улсын боловсролын их сургуулийн Тусгай хэрэгцээт боловсролын тэнхимтэй хамтран олон нийтэд чиглэсэн мэдээллийг цувралаар хүргэж байгаа билээ.

Цуврал #4 “Хөгжлийн бэрхшээлтэй хүний “Боловсрол эзэмшихэд дэмжлэг үзүүлэх чиг үүрэг бүхий дэмжих төв”-ийн хаяг байршлын талаарх мэдээлэл

05/01/2026

Цуврал #7 ОЮУН УХААНЫ БЭРХШЭЭЛТЭЙ ХҮҮХДИЙН ОНЦЛОГ, ДАВУУ ТАЛААС...

🔘ОЮУН УХААНЫ БЭРХШЭЭЛТЭЙ ХҮҮХДИЙН ОНЦЛОГ
🔹Мэдээллийг удаан хүлээж авдаг
🔹Хэл ярианы хөгжил хоцрогдолтой
🔹Ой тогтоолт, хийсвэр сэтгэлгээ сул
🔹Анхаарлын төвлөрөлт тогтворгүй

🔘ОЮУН УХААНЫ БЭРХШЭЭЛТЭЙ ХҮҮХДИЙН ОНЦЛОГ, ДАВУУ ТАЛ
🔹Аливаа зүйлд тууштай ханддаг
🔹Харааны ой тогтоолт, бодит үйлийн сэтгэхүй сайтай
🔹Сэтгэл хөдлөл ил тод, үнэнч
🔹Гэнэн цайлган