18/07/2026
КАНАТ ӨСКЕМБАЙ: "Чингис хаан, Зүчи, Бат хаад цэвэр цустай казах хүмүүс байгаагүй. Чингис хааны үед "казах" гэдэг үндэстэн гэж байгаагүй
Казахстаны түүхч, түүхийн ухааны дэд доктор Канат Ускенбай өөрийн цахим хуудсаараа дамжуулан Чингис хаан болон Монголын эзэнт гүрний түүхийг гуйвуулж, улс төржүүлж буй явдлыг эрс шүүмжилсэн байна. Тэрээр:
"Чингис хаан, Зүчи, Бат хаад нар цэвэр цустай казах хүмүүс байгаагүй. Чингис хааны үед 'казах' гэдэг үндэстэн гэж байгаагүй бөгөөд Чингис хааны зоосон мөнгөн дээр 'казах-татар' гэсэн бичиг хаана ч байхгүй. Мөн 'казах-татар' гэдэг ард түмэн ч оршин тогтнож байгаагүй юм. Хэрэйд, найман, хонгирад, жалайр, мэргид, хиад, дулат болон Чингис хааны бусад бүх аймгууд нь казахын аймгууд байгаагүй. Чингис хааны үеийн түүхийн ямар ч баримт бичиг казах хэл дээр бичигдээгүй, учир нь тэр үед казах хэл хараахан бүрэлдэж амжаагүй байсан. Тэр дундаа казах-найман хэл, цагаан толгой гэж бүр ч байгаагүй.
'Монголын нууц товчоо', Марко Поло, Гильом де Рубрук, Плано Карпини нарын ном бүтээлд казахчуудын тухай нэг ч үг байхгүй, тэнд зөвхөн монголчуудын тухай л өгүүлдэг. Тийм ээ, бас агуу Мухулай жанжин ч казах-жалайр байгаагүй, тэр бол жалайр овгийн монгол хүн байсан юм. Хэрэв доорх постыг бичсэн Владимир Белинский гэгч өөрийгөө түүхийн анги төгссөн, амьдралынхаа турш Чингис хаан болон Алтан ордны түүхийг судалсан, энэ эрин үеийг сайн мэддэг мэргэжлийн түүхч гэж нэрлэж байгаа бол энэ нь үнэхээр тийм гэсэн үг биш юм. Би үүнээс ч хатуу хэлж болох ч соёл эелдэг зан байдал минь хориглоод байна. Түүний хэлсэн бүх үг бол худал хуурмаг, өдөөн хатгалга юм.
Миний фэйсбүүкийн найзууд үүнийг мэддэг байх гэж би гэнэнээр бодож байлаа. Гэтэл үгүй байжээ. Казахстан дахь дипломтой түүхчид энэ бүх балайрлыг цахим сүлжээнд постолж, сувгаа хог хуурайгаар дүүргэж, жирийн хүмүүсийг төөрөгдүүлж байна. Хэрэв тийм бол та нар түүхчид биш, та нарын дипломуд худалдаж авсан дипломуд байна.
Ичмээр юм! Хэлэлцүүлэг өрнүүлэхгүй, маргах зүйл ч алга. Та бүхэн намайг ард түмний дайснаар зарласан ч яахав" гэжээ.
