03/08/2026
❌Хүнийг эрүүл бус аргаар буюу мухар сүсэг, дагаж мөшгих зэргээр өөртөө татах гэж оролдох нь бодит байдлыг болон өөрийн сэтгэл зүйн эрүүл мэндийг алдагдуулж буйн шинж юм. Тархины түвшинд энэ нь эрүүл харилцаанаас гажсан, допамины хэт өндөр хэлбэлзэлд суурилсан түгшүүртэй байдал бөгөөд сэтгэл зүйн хувьд өөрийгөө болон бусдыг хорлох эрсдэлтэй байдаг.
Хүмүүс хоорондоо яаж татагддаг талаар нейропсихологи болон биологийн үүднээс тайлбарлаж өгье.
Биологийн ба дааврын нөлөөлөл
Хүний бие махбод болон тархи анхны харцаар эсвэл харилцааны явцад тодорхой даавруудыг ялгаруулж, бие биедээ татагдах суурийг тавьдаг.
1. Феромон ба үнэр: Хүний дархлааны системтэй холбоотой биологийн мэдээллийг үнэр дамжуулан хүлээн авч, далд хэлбэрээр татагдах мэдрэмж төрүүлдэг.
2. Дааврын коктейль: Татагдах үйл явц нь голчлон допамин (таашаал, шагнал урамшуулал), норэпинефрин (сэтгэл догдлох, зүрх дэлсэх), болон окситоцин (дурлал, үнэнч байдал, дотно холбоог үүсгэгч) зэрэг даавруудын нөлөөгөөр явагддаг.
Тархины шагнал урамшууллын систем
Тархины төв хэсэгт байрлах шагналын систем нь хүнд тааламжтай мэдрэмжийг төрүүлж, тухайн хүнтэйгээ байх хүслийг улам өдөөдөг.
Өөрт таалагдсан хүнийг харах, мессеж хүлээх эсвэл хамт байх үед тархи их хэмжээний допамин ялгаруулж, аз жаргалын мэдрэмж төрүүлдэг тул тухайн хүн рүүгээ дахин дахин тэмүүлэхэд хүргэдэг.
Тархины толь эсүүд болон ижил төстэй байдал
Хүний тархинд бусдын үйлдлийг дуурайх, сэтгэл хөдлөлийг нь мэдрэх үүрэгтэй толин эсүүд байдаг. Хүмүүс үзэл бодол, үнэт зүйл, сонирхол эсвэл зан чанараараа ижил төстэй хүнтэй таарахад тархи үүнийг "аюулгүй, танил орчин" гэж хүлээж авч, илүү хурдан татагддаг.
Далд ухамсрын хэрэгцээ ба сэтгэл зүйн дурсамж
Хүний тархи бага насны орчин, өссөн хэв маяг болон өнгөрсөн амьдралын туршлагаас улбаалан тодорхой төрлийн зан авиртай хүнийг "өөрийн хүн" гэж хүлээж авах далд хөтөчтэй байдаг. Энэ нь заримдаа яагаад яг тийм хүнийг сонгоод байгаагаа ухамсарлахгүйгээр татагдахад хүргэдэг.
Харин энэ бүсгүй шиг мухар сүсгээр нэгнээ хорлож, магадгүй эдгэшгүй өвчин, харшил тараагаад байв аа. Нөгөө талаас байгууллагын сэтгэл зүйч нь хүмүүсээ анхааралдаа авч, тестэлж, болзошгүй эрсдэлээс аль аль талыг нь хамгаалж баймаар юм уу?
Нөгөө талаас таны хүүхэд ийм зүйл хийгээд эсвэл өртөж байхвий…
О.Минухатун
Нейропсихологич