01/05/2026
ज्ञानका आफ्नै ‘क, ख, ग, घ’, स्तर छन्, सीमाना छन्, सन्दर्भ छन्।
कसैको लागि सत्य जे हो, अर्कोका लागि त्यो भ्रम हुन सक्छ।
हामीले बुझ्नुपर्ने पहिलो कुरा यही हो, मानव जीवन आफैंमा सीमित छ।
यति छोटो जीवनमा हामीले सबै ज्ञान हासिल गर्न सक्दैनौं।हामीले सबै अज्ञानता चिन्न पनि सक्दैनौं।
हामीले त केवल आफ्नो सन्दर्भको सत्य देख्छौं, आफ्नो अनुभवको ज्ञान बोल्छौं,
र आफ्नै सीमित बुझाइलाई “पूर्ण सत्य” ठान्छौं।
साँचो क्रान्ति तब सुरु हुन्छ, जब हामी आफ्नो अज्ञानता स्वीकार्न थाल्छौं।
जब हामी भन्छौं,
“म गलत पनि हुन सक्छु।”
“अर्को दृष्टिकोण पनि सत्य हुन सक्छ।”
“मलाई सबै थाहा पो छैन कि।”
“मेरो बुझाइ अधुरो छ।”
त्यो क्षण नै पहिलो कदम हो समस्या बुझ्ने, सत्य खोज्ने, र परिवर्तन सम्भव बनाउने।
किनकि, बुद्ध सबै जन्मिँदैनन्, र बुद्धत्व सबैमा स्वतः हुँदैन।
तर,प्रश्न गर्ने क्षमता, शंका गर्ने साहस,र बुझ्ने प्रयास, त्यो भने हरेक मान्छेमा हुन सक्छ।
हामीले समस्या देख्न थालेका छौं, तर समस्या देख्नु र समस्या बुझ्नु दुई फरक कुरा हुन्।
कसैको मात्र ज्ञान कुनै सार्वभौम सत्य होइन।
ज्ञान सन्दर्भमा बाँच्छ।सीमामा बाँधिन्छ।र मान्छेको अनुभवले मात्र देख्छ।
त्यसैले सबैसँग उही स्पष्टता हुँदैन।सबैले उही गहिराइमा समस्या देख्दैनन्।
कहिले समस्या सजिलो बनाइन्छ, कहिले जटिलतालाई बेवास्ता गरिन्छ।
अनि त्यहीँबाट सुरु हुन्छ, सरलीकरणको खतरा।
क्रान्ति तब सुरु हुन्छ, जब हामी आफ्नो सीमितता बुझ्छौं। किनकि समस्या बुझ्नु पहिलो क्रान्ति हो।
बुद्ध जयन्तिको शुभकामना ।।
