19/05/2026
Translated from English to Cebuano…
Minahal nga Korte Suprema:
Nindot kaayo inyong titulo, ha. Supreme.
Dili “Medyo-OK nga Korte.” Dili “Pwede Na nga Korte.” Dili sad “Basig Sakto nga Korte.” Supreme. Pinakataas. Katapusang hukom. Dinhi dal-on ang pinakalisod nga mga pangutana sa nasod.
Mao nang makapatingala gyud ning nahitabo kang Bato.
Hunahunaa ninyo: dekada nga gitukod ninyo ang inyong dungog isip labing taas nga hukmanan sa republika, unya sa pinakadakong moral nga krisis sa nasod, ang mga tawo motan-aw na hinuon sa gawas.
Murag ingon sila:
“Basig mas saligan pa ang mga Dutch. O mga taga-France.”
Sakit paminawon.
Gi-quote gani ni Ces Drilon si Boying:
“Walay kapasidad ang Pilipinas sa paghusay niini. Mao nang miadto sa Hague ang mga pamilya.”
Walay kapasidad?
Unsa man ni, MRI machine?
Kinahanglan pa ba ta mo-import ug baterya para sa hustisya?
Naa man ta’y St. Luke’s. Asian Hospital. Makati Med.
World-class nga ospital.
Maayo nga mga doktor.
Nindot ug lobby.
Bahong mahalon.
Pero sa dihang seryoso na gani ang sakit, kalit lang ug hunghong ang mga tawo:
“Basig mas maayo sa abroad.”
Dili tungod kay peke ang mga doktor.
Mao gyud nay pinakasakit nga bahin.
Ang tinuod nga insulto mao ni:
“Basig maayo inyong mga institusyon, pero dili mi mosalig ninyo sa pinakabug-at nga kaso.”
Kung kamo ang mga Mahistrado, masuko gyud mo.
Supreme baya mo.
Mosugot ba mo ani nga klase sa pagtamay?
Kamo ang Korte Suprema sa usa ka soberanong nasod nga gitukod pinaagi sa dugo sa mga Pilipinong namatay aron mosukol sa langyaw nga gahum, unya karon mura na lang mog barangay hall sa pagtan-aw sa uban?
Daghan kaayo’g estorya nga ang ICC, ICJ, Hague ug uban pa maoy “mosulbad” sa tanan.
Asa man tong kusog ug kaisog sa internasyonal nga komunidad sa West Philippine Sea?
Kita tanan nakakita unsaon sa China pagbalibad sa desisyon sa Hague.
Mao to ang leksyon:
Lahi ang adunay “katungod,” ug lahi ang adunay “gahum.”
Ang ICC nagaingon nga naa silay jurisdiction kay nahitabo ang mga pagpamatay sa panahon nga miyembro pa ang Pilipinas.
Tinood man, technically.
Pero mibiya na ta sa ICC.
Niana ta:
“Human na mi ninyo. Dili na mi motubag sa inyong awtoridad.”
Kung mao man gani, nganong murag nagtinabangay gihapon ta?
Ngano man nga adunay pagpatuman?
Ngano man nga giapil pa ang NBI?
Ang usa ka kanhi presidente dili gyud na mahimong huyang sa internasyonal nga lebel gawas kung ang kaugalingong gobyerno ug katawhan mismo maoy motugot nga mahimo siyang huyang.
Mao gyud na ang duwa sa politika.
Walay endorsement.
Walay suporta sa estado.
Walay aksyon.
Dili na matandog si Bato kung dili mosugot ang administrasyon.
Ang tinuod nga peligro mao kini:
Kung maanad ang mga politiko sa Pilipinas nga i-outsource ang panimalos.
Karon, Hague ang gamiton batok sa usa.
Ugma, lain na pud nga politiko ang mogamit niini alang sa personal nga dumot o panimalos.
Delikado kaayo na nga sistema.
Makadaot sa republika.
Kung kita man gani ang mobotar sa atong mga lider…
Kung kita man gani ang mobayad ug buhis…
Kung kita man gani ang mosaludo sa bandila…
Nan dapat kaya nato tan-awon si Duterte ug si Bato diretso sa mata ug moingon:
“Napakyas mo namo.”
Kay kung dili…
Unsa na lang man diay atong gisulti?
Nga igo ra ta kahamtong sa pagpili ug presidente, pero dili igo kahamtong aron husgahan sila?
Nga makahimo ta ug mga skyscraper, casino, luxury condo, dagkong mall, ug kaugalingong kwarta…
Pero dili ta makahimo ug sistema sa hustisya nga makaatubang sa pinakakusgan nga political family sa nasod?
Ayaw mi tudloi unsa ang hitsura sa hustisya kung dili gani ninyo matarong ug litok ang ngalan sa tawo.
“Duterth.”
Kataw-anan.
Mao kana ang discomfort nga gibati sa uban.
Dili kung naa bay hustisya.
Kundi kung mailhan pa ba nato ang kaugalingon nato sa hustisyang gihimo kuno alang kanato.
— Vernon Velasco
