Obserwatorium Dostępności Mediów

20/01/2025

Czy dzisiejsza inauguracja Donalda Trumpa będzie tłumaczona na język migowy? 20.01.2025

To pytanie nie jest bezpodstawne. Choć za prezydencji Joe Bidena wszystkie wystąpienia prezydenta były tłumaczone na amerykański język migowy (American Sign Language, ASL), dla części konserwatystów obecność tłumacza ASL nie jest oczywista. Ostatnio głosy krytyki dla obecności tłumaczy ASL na konferencjach pasowych pojawiły się wśród konserwatywnych dziennikarzy i influencerów podczas pożarów w Kalifornii.

Przypomnijmy też, że za 1. kadencji Donalda Trumpa Biały Dom nie zapewniał tłumaczenia na ASL w czasie pandemii COVID-19 do momentu, aż zmusił o go do tego wyrok sądowy. W 2020 r. w USA Narodowe Stowarzyszenie Głuchych pozwało administrację prezydenta Trumpa za brak tłumaczenia na ASL podczas briefingów na temat COVID-19. W wyniku wygranego procesu sąd nakazał administracji Białego Domu zapewnienie tłumaczy ASL podczas wszystkich konferencji prasowych na temat COVID-19 od listopada 2020 r.

Także podczas inauguracji 1. kadencji Donalda Trumpa w 2017 roku Głusi Amerykanie zgłaszali problemy z tłumaczeniem na ASL. Według relacji Głuchych tłumacze ASL byli w innej strefie niż zaproszeni niesłyszący odbiorcy. Dostępne były napisy na żywo, ale zdaniem Głuchych w USA nie zapewniają one pełnego dostępu użytkownikom języka migowego.

Pechowa była również transmisja z 1. inauguracji Trumpa w BBC News - zamiast z napisami na żywo przemówienie Prezydenta USA zostało nadane z napisami do filmu z kanału dziecięcego. Napisy i stały się viralem.

W 2025 roku transmisje telewizyjne w USA będą opatrzone napisami na żywo. W ASL transmisję będzie można oglądać na YouTube na kanale D-PAN oraz nadawcy publicznego PBS.

Źródła i linki w komentarzu.

20/12/2024

Prezent pod choinkę last minute? Z wielką dumą informujemy, że nakładem wydawnictwa PeterLang ukazała się monografia pt. "The Quality of Live Subtitling: Technology, User Expectations and Quality Metrics", którą napisał dr Łukasz Stanisław Dutka z naszego zespołu. Prawdziwa gratka dla napisowców i praktyków napisów na żywo. Publikacja dostępna jest jako ebook oraz w twardej oprawie na stronie wydawnictwa - link w komentarzu. Gratulacje!

16/09/2024

Klęska żywiołowa = więcej dostępności w telewizji
Czy podczas powodzi w 2024 roku nadawcy telewizyjni w widoczny sposób zapewnią dostępność informacji? Przypominamy, że od 2022 roku mają taki prawny obowiązek podczas klęski żywiołowej. Pierwszy raz zobaczymy zastosowanie nowego prawa w praktyce. Szczegóły wyjaśnia dr Monika Szczygielska (Uniwersytet Warszawski, .eu )

Ogłoszenie stanu klęski żywiołowej przez premiera uruchamia Art. 18a ust. 1a znowelizowanej w 2021 roku ustawy o radiofonii i telewizji, który zobowiązuje od 2022 roku nadawców do zapewniania dostępności komunikatów o charakterze nadzwyczajnym. Obowiązek zapewniania dostępności „informacji o charakterze nadzwyczajnym, w tym publicznych komunikatów i ogłoszeń w sytuacji klęski żywiołowej” oznacza, że każda transmisja z konferencji dotycząca np. powodzi, pandemii czy wojny powinna być emitowana w telewizji z tłumaczeniem na PJM i napisami. Obowiązek ten dotyczy zarówno nadawców publicznych jak i niepublicznych.

W przepisie czytamy, że "Nadawcy programów telewizyjnych są obowiązani do zapewnienia, aby informacje o charakterze nadzwyczajnym, w tym publiczne komunikaty i ogłoszenia w sytuacji klęski żywiołowej, były rozpowszechniane wraz z udogodnieniami dla osób z niepełnosprawnościami, chyba że ich rozpowszechnienie wraz z tymi udogodnieniami było niemożliwe." [Art. 18a ust. 1a ustawy o radiofonii i telewizji]

To pierwsza sytuacja, kiedy zastosowaniu nowego prawa przez nadawców będziemy mogli przyjrzeć się w praktyce. Przez ostatnie trzy lata mimo wystąpienia trzech niecodziennych stanów, innych niż klęska żywiołowa tj. epidemia, kryzys migracyjny, wojna w Ukrainie, m.in. przez problemy interpretacyjne pojęcia "informacja o charakterze nadzwyczajnym", wspomnianego przepisu nie zastosowano. Przypomnijmy, że podczas pandemii COVID-19 w Polsce nie ogłoszono klęski żywiołowej, a stan epidemii. W czasie kryzysu migracyjnego na granicy białoruskiej wprowadzono stan wyjątkowy w przygranicznym pasie z Białorusią. W związku z wojną w Ukrainie i wywołanym nią kryzysem humanitarnym w Polsce nie wprowadzono żadnego stanu nadzwyczajnego.
Czy nadawcy są przygotowani do zapewniania dostępności? Powinni. Od 2024 roku nadawcy kanałów uniwersalnych takich jak np. TVP 1, Polsat czy TVN mają obowiązek nadawania 43% programów z napisami lub tłumaczeniem na język migowy. Wpływ na dostępność mediów może mieć jednak decyzja Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, która w 2022 roku nowelizując rozporządzenie wykonawcze zmniejszyła wymagania wobec nadawców kanałów informacyjnych np. TVN 24, Polsat News, TVP INFO do 25% programów z napisami lub tłumaczeniem na język migowy. Ta zmiana może utrudnić zapewnienie dostępności mediów w sytuacji kryzysowej.

17/04/2024

Do porannej kawy polecamy artykuł pt. "Analiza dostępności konferencji prasowych polskiego rządu podczas pandemii COVID-19", który ukazał się właśnie w Kwartalniku Niepełnosprawność, wydawanym przez PFRON - Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych .
Dr Monika Szczygielska przedstawia w nim jeden z case study ze swojej rozprawy doktorskiej na temat dostępności wydarzeń dla osób z niepełnosprawnościami, którą obroniła w 2022 r. na Uniwersytecie Warszawskim. Artykuł porusza m.in. kwestie prawne dostępności konferencji prasowych rządu w sytuacji kryzysu. Szczegółową analizą objęte są usługi z zakresu dostępności: tłumaczenia na język migowy, napisy dla niesłyszących i audiodeskrypcja dla osób niewidomych w transmisji telewizyjnej i internetowej z konferencji prasowych rządu. Praktycznym wymiarem analizy jest załączona lista kontrolna, która może służyć
organizatorom wydarzeń i transmisji online w celu precyzyjnego i skutecznego zapewniania dostępności. Materiał badawczy wzbogacają również porównania polskich praktyk do rozwiązań stosowanych aktualnie w Europie i Stanach Zjednoczonych.

https://kn.pfron.org.pl/kn/artykuly/biezacy-numer/692,Analiza-dostepnosci-konferencji-prasowych-polskiego-rzadu-podczas-pandemii-COVID.html

16/04/2024

Niedawno do naszego zespołu dołączył dr Sławomir Stępski. Od 10 lat zajmuje się on tematem dostępności informacji dla osób g/Głuchych, posługujących się językami migowymi jako pierwszymi. W listopadzie 2023 r. obronił rozprawę doktorską nt. dostępności programów telewizyjnych europejskich nadawców publicznych, w ramach której badał dostęp 51 społeczności użytkowników języków migowych w Europie do oferty programowej tv.

Chcecie wiedzieć, jak na europejskim tle wypadł polski nadawca publiczny? Ilościowo TVP poradziło sobie bardzo dobrze, ale czy za ilością idzie jakość? Sprawdźcie sami.

💚Dobra informacja jest taka, że polski nadawca publiczny pod względem czasu nadawania z JM zajęło 2. miejsce. Na wszystkich antenach TVP emitowano prawie 48 godzin tygodniowo materiałów z tłumaczeniem na polski język migowy.
💚💚Na 13 badanych gatunków/rodzajów programów, TVP tłumaczyła aż 11 z nich.
💚💚💚Zupełnie niezłą informacją jest również, że dla dzieci przeznaczono prawie 40% całej tej masy programowej.

❎Niestety tłumacz w zdecydowanej większości programów jest za mały. Nie ma minimalnego rozmiaru 1/8 ekranu, co w praktyce niweczy wysiłki polskiego nadawcy publicznego w celu zapewnienia dostępności informacji osobom głuchym, posługującym się polskim językiem migowym.

Aby dowiedzieć się więcej, warto odwiedzić stronę internetową z danymi źródłowymi.

NOTE 1: 8 sign language user communities (Andorran, Finland-Swedish SL, German SL in Belgium, German SL in Luxembourg, Liechteinstein, Monaco, Italian SL in San Marino and Russian) had no access to sign language to sign language on public television during data collection (May 2022), so the actual n...

12/12/2023

Miliony Polaków dzień po dniu oglądali w telewizji i internecie expose dwóch premierów: 11.12 - Mateusza Morawieckiego i 12.12 - Donalda Tuska. Przyjrzeliśmy się, jak wyglądała dostępność transmisji z tych ważnych wydarzeń.

Na stronie sejm.gov.pl można oglądać transmisje z obrad z tłumaczeniem PJM. Sejm tę usługę zapewnia od wielu lat. Sejmowy odtwarzacz wideo ma bardzo wygodną opcję powiększenia tłumacza na cały ekran. Uwagę zwraca zmiana tłumaczy. Dwa ważne wydarzenia tłumaczyły doświadczone tłumaczki, które pracowały w zespole.
Niestety na kanale Sejmu na YouTube emitowana była transmisja bez tłumaczenia.

W transmisji z Sejmu zarówno na www, jak i na YouTube zabrakło napisów na żywo. Napisy dla niesłyszących nie są, a powinny być, dodawane też do transmisji archiwalnych. Przypomnijmy podmiot publiczny ma na to 14 dni, maksymalnie 2 miesiące, musi jednak podać konkretną datę, do kiedy napisy zostaną dodane.

Telewizja publiczna transmitowała oba expose w TVP INFO z tłumaczeniem na PJM. Podczas debaty po expose tłumaczenia nie było. Ta sama transmisja z PJM emitowana była w tv i w internecie.
Do expose Donalda Tuska i debaty po nim w TVP INFO były napisy na żywo.

20/10/2023

Dziś przyglądamy się dostępności orędzi..

Tydzień temu, tuż przed ciszą wyborczą swoje orędzia do Polaków wygłosili Marszałek Senatu RP i Prezydent RP.

✅TVP wyemitowała orędzia z tłumaczeniem na PJM.
❎Tłumacz był jednak bardzo mały.
❎Wg zapowiedzi w programie TV orędzie Prezydenta RP zostało nadane z napisami, a Marszałka Senatu RP nie.
✅W internecie - na www.prezydent.pl i www.senat.gov.pl orędzia zostały opublikowane z napisami. Wymaga tego ustawa o dostępności cyfrowej. Napisy w multimediach zostały umieszczone jako grafika tzw. napisy otwarte.

18/10/2023

Raport z dostępności kampanii wyborczej 4/4 - wieczór wyborczy, konferencje PKW, podsumowanie.

Wieczór wyborczy

Po emocjonujących wyborach wieczór wyborczy można było oglądać w TVP, TVN24 i Polsat News. Osoby z niepełnosprawnością słuchu wyboru nie miały. Wyłącznie TVP zapewniło tłumaczenie na PJM i napisy do specjalnego wydania programu, podczas którego podano sondażowe wyniki wyborów.
✅ Podobnie jak debatę wieczór wyborczy w TVP tłumaczył na PJM team tłumaczy.
❎Tłumacz PJM był bardzo mały. Znacznie mniejszy niż rekomendowana przez KRRIT 1/12 ekranu czy polecana przez naszych badaczy i Uniwersytet Warszawski 1/8 ekranu.
✅ Komitet wyborczy Nowej Lewicy zapewnił tłumaczenie transmisji ze swojego wieczoru wyborczego. Na uwagę zasługuje duży rozmiar tłumaczki - zbliżony do 1/8. Dostarczone przez Nową Lewicę relacje ze sztabu były emitowane z tłumaczem PJM w Polsat News i TVN24, które nie zapewniały dostępności.
Konferencje prasowe PKW
✅ Transmisje z konferencji PKW były tłumaczone na PJM. Wersję z PJM można oglądać na YouTube.
Rozmiar tłumacza w transmisji PKW wynosi ok 1/15. Nie było napisów na żywo.
❎Stacje telewizyjne transmitowały konferencje PKW bez tłumaczenia.

Podsumowanie dostępności kampanii

Nowością było tłumaczenie na PJM w teamie debaty i wieczoru wyborczego w TVP. To pierwszy krok w kierunku dobrych praktyk. Rozmiar tłumacza niestety nadal jest daleki od wytycznych KRRiT i UW. Dodanie napisów w spotach PKW daje nadzieję, że w kolejnej kampanii wyborczej PKW opublikuje multimedia od razu z napisami. Na uwagę zasługuje obecność tłumacza PJM podczas konwencji wyborczych opozycji. Spośród wszystkich komitetów wyborczych wyróżnił się KW Nowej Lewicy, który zapewniał tłumaczenie na PJM konwencji i wieczoru wyborczego.

16/10/2023

Wybory 2023 - spoty mało dostępne
Z tłumaczeniem na język migowy i z profesjonalnymi napisami zidentyfikowaliśmy jeden spot kandydatki Nowej Lewicy z Krakowa. Duży plus i brawa dla Daria Gosek-Popiołek za przekaz do wszystkich. Napisy były także w innych pojedynczych spotach opozycji.

13/10/2023

Raport z kampanii wyborczej 3/4 - konwencje wyborcze.

Kampania wyborcza na finiszu, a my przyglądamy się dostępności konwencji wyborczych głównych sił politycznych. Komitety wyborcze nie są zobowiązane prawnie do zapewniania dostępności. W walce o głosy wyborców kandydaci stosują tłumaczenia na język migowy, czy napisy na zasadzie dobrowolności. Podczas konwencji i głównych wydarzeń w kampanii wyborczej opozycja zapewniała tłumaczenie na język migowy, a partia rządząca nie. Tłumacz PJM był obecny na wybranych wydarzeniach Koalicji Obywatelskiej, Trzeciej Drogi i Nowej Lewicy. W niektórych materiałach wyborczych w mediach społecznościowych były napisy.
Żaden z komitetów wyborczych nie zastosował napisów na żywo, ani audiodeskrypcji.

✅ Koalicja Obywatelska
Tłumacz PJM obecny podczas transmisji głównego przemówienia Donalda Tuska na Marszu Miliona Serc.
Napisy tylko w pojedynczych multimediach w mediach społecznościowych.

✅ Trzecia Droga
Tłumacz PJM obecny podczas transmisji konwencji wyborczych z Kielc i Krakowa. Konwencję w Kielcach poprowadzili dwaj mężczyźni z niepełnosprawnością: Artur Świercz i Łukasz Krasoń. W transmisji sylwetka tłumacza czytelna, choć mniejsza niż 1/8. Konwencja trwała prawie 1.5h i tłumaczyła ją jedna osoba.
Konwencję w Krakowie tłumaczył team tłumaczy. Sylwetka tłumacza czytelna, zbliżona do 1/8.
Napisy w wybranych multimediach w mediach społecznościowych.

✅ Nowa Lewica
Tłumacz PJM obecny podczas transmisji z co najmniej 5 konwencji wyborczych z Łodzi, Poznania, Będzina oraz konwencji nt. pracy i praw kobiet. Konwencje trwają ok 1h, tłumacz pracuje w pojedynkę. W transmisji tłumacz jest mały.

❎Prawo i Sprawiedliwość
Podczas żadnego wydarzenia organizatorzy nie zapewnili tłumacza PJM. Obszerne relacje z konwencji były w programach TVP, w tym także tłumaczonych na PJM i z napisami na żywo. Podczas konwencji w Katowicach obok m.in. prezesa P*S występował Paweł Wdówik - niewidomy kandydat, minister odpowiedzialny w rządzie P*S za sprawy osób niepełnosprawnych. Wystąpienie było transmitowane bez napisów i tłumaczenia na PJM.

❎Konfederacja
Podczas żadnego wydarzenia nie było tłumacza PJM.
W wybranych spotach w internecie amatorskie napisy.