Maan-dhis

11/10/2025

Waa maxay caafimaadka maskaxdu.

Waa badqabka caafimaadka qofka ee dareen ahaaneed, maskax ahaaneed, iyo la dhaqmid bulshaba. Waxa uu saameeyaa habka aan u fakarno, wax u fahanno ugana falcelinno, isaga oo innaga caawiya sida aynu ka yeelno mushkilladaha iyo go'aammada nolosha ee saameynta nagu leh.

Badqabka caafimaadka maskaxdu wuxuu muhiim u yahay marxalad walba oo nololeed-carruurnimo ilaa cirroolanimo.

8 qof ba 1 qof ayaa la nool xaalladaha caafimaad ee maanka, adduunkanna dad baddan ayaan helin daryeel caafimaad oo maanka ah ,iyadoo ay jiraan sababo badan oo u keenaya in aysan helin daryeelkaas ,waxaa kamid ah dadka qaybtood oo aan haysan xarrumihii lagu dabiibayay xaalladaha ku dhaca maanka, qaarkood waa fakhri oo ma awoodaan u tegidda dhaqtar , qaarna waxa ay ka baqaan caqabaddaha uga imaanaya bulshada ay la noolyihiin oo takoor iyo dhibaateen ku keenaya marka ay maqlaan in qofkaas ay haysato xaalad caafimaad darro oo maanka ah.

Hada bulshadeenna Soomaaliyeed waxaan ku baraarujinaynaa in qofkasta oo xaalladaha maanka ka cabta ama dhakhtar ku sheego in uu san waalneyn. Waxaa habboon in la daryeelo oo lala sheekaysto qofki sheegta ama lagu arko calaamaddaha caafimaad darro ee maanka ,sababtoo ah daawada xalladahaas qayb muhiim ah waxaa ka qaata amabba daawo u ah kaliya qofka in uu sheekeeyo,la fahmo , lagana dhageysto waxa uu ka cabanayo ,
oo aan marnaba lagu takoorin marxallada uu kujiro .

Qofkasta wuu la kulmi karaa xaalladaha maanka , ma ahan wax aan ku dhicin dad gaar ah .
Fadlan aan ku baraarugsanaano isbeddelada ku yimaada dadka guriga nagula nool, asxaabta iyo ehelkabba, si xilli fiican loo ogaado ,loogana daaweeyo xaalladahaas.
.


Maan-dhis

09/12/2024

GHOSTING.

Ghosting wuxu dhacaa marka qof uu si lama filaan ah ujaro xariirki kala dhaxeeyay qof kale iyadoo qofkaan uu joojiyo kasoo jawaabida fariimaha iyo qabashada taleefanada iyadoo aysan jirin sabab cad oo waxaas uu usameeyo taasoo qofki kale ku ridaysa jahwareer, walwal iyo walbahaar badan.

Dadka ghosting sameeya waxaa la sheegaa inay ku sababaan dhowr waxyaalood oo ay kamid yihiin;

- Qofka oo diidaya inuu si toos ah umuujiyo dareenkiisa.
- Xiisaha oo yaraada.
- Qofka oo raba inuu xariirka jaro laakiin uusan aheyn qof awood uleh in uu si toos ah ujaro.
-Dadka ghosting sameeya waa dad inta badan ka carara wadda hadalada dooda ah.

Ghosting ka wuxuu ka dhex dhici karaa xariirada jacaylka, kuwa saaxiibtinimada iyo sidoo kale goobaha shaqada.

Qofka lagu sameeyo ghosting ka wuxuu dareemaa niyad-jab iyo xanuun badan isagoo intaas ka fakara waxa khaldamay, qofkana waxaa gaara saameyn wayn oo maskaxeed.

Talo yar oo ku socota dadka sameeya ghosting,

-Emotional intelligence giina oo aad dhistaan
-Dadka wakhtigooda iyo dareenkooda ixtiraama
-Communication skills kiina dhisa oo qofka si toos ah ula xariira.
- Sidoo kale joojiya ka fogaanshaha aad qofka ka foogaanaysid adiga oo ka cabsana waxaa ka imaan doona wadda hadalka aad galaysaan xilliyada ay taagan yihiin khilaafaadka.

10/10/2024

Sanad walba bisha October 10 keedda ayaa loo asteeyay, in la xuso maalinta caafimaadka Maanka. Halku dhiga maanta waa “ Mental Health at work”. Halkudhiganni wuxuu cadeynayaa doorka ay shaqado iyo goobta shaqaduba ku leedahay badqabka caafimaad ee maanka .

Xarun walba waxaa laga rabaa in ay la timaado qorshayaal kor u qaadaya caafimadka maanka iyo badqabka shaqaalahooda.

1: Ilaalinta iyo ka hortagga waxyeellada.
*Mudnaan siinta badbaadada jireed iyo maskaxeed ee goobta shaqada
*In lasiiyo shaqaallaha nasiino ku filan
*In caadi laga dhigo in qofka shaqaalaha ah uu dalban karo caawimaad ah caafimadka maanka ah.

2: Xoojinta isku xirnaanta shaqaalaha iyo bulshada.

1: In la abuuro xarunta dhexdeeda dhaqanka soo dhaweynta.
2: In la dhiso xariiro xooggan oo iskaashi ku dhisan shaqaalaha dhexdiisa.

3: kor u qaadista taageeradda ay isi siinayaan maamulka iyo shaqaalaha goobta shaqada.

3: Isdhexgalka shaqada iyo nolosha.

1: Bixinta madax-bannaanida sida shaqada loo qabanaayo , oon culays la saarin shaqalaha.
2: In jadwalka shaqada laga dhigo mid dabacsan oon culays ku ahayn shaqalaha.
3: In la kordhiyo fursadda helitaanka fasaxyada.
4: Ixtiraamka xaduudaha shaqada iyo nolosha gaarka ah.

4: Kor u qaadida qiimaha shaqada.

1: Bixinta mushaar ku filan nolosha shaqalaha
2: ka qaybgelinta shaqaalaha go’aamada goobta shaqada
3: Dhisidda dhaqan mahadnaq iyo tixgelin siin ah shaqaalaha.

5: Kobcinta fursadaha shaqalaaha:

1: Bixinta tababar , waxbarasho iyo hagid tayo leh
2: In la kobciyo xirfadda shaqaalaha , iyada oo lagu xulanayo hab caaddalad ah.
3: Siinta jawaab waafiya , cabasho walba oo uu qabo shaqaalahu.

Khatarta caafimaad maanka ee goobta shaqada:

1: Qabashada shaqo ka baxsan xadka.
2: In uusan shaqaalahu lahayn shaqo cayiman, oo uu ku talogalo.

3: Faquuqid ama bahdilaad joogtaa.
4: Qilaaf joogta ah oo ka dhaxeeya shaqalaha, ama shaqalaaha iyo maamulka.

5: Hubinti la’aan amni .
6: Ku shaqeynta mushaar aan ku filneyn qofka shaqalaha?.

Maan-dhis

.

10/10/2024

Maanta waxay ku asteysan tahay maalinta caafimaadka maanka ee adduunka. Adigu maxaad dareemaysaa? Xalaad nooceeya ayaad ku sugan tahay xilligan?.

10/10/2024

Maxaad u qabatay naftaadda si aad u daryeesho saakay?

06/03/2024

Khilaafka Qoyska( Parental conflict).

Qoysku waa seeska ay iskugu imanaayaan hooyadda,Aabbaha iyo ilmahu. Waa tiir adag oo ay ku taagan tahay bulshado. Guri walba oo dhisan waxaa ka dhex dhaca khilaaf iyo kala duwaanaan aragtiyeed si maalin la ah,iyadoon loo eegayn heerka dhaqan-dhaqaale, qowmiyad, ama waxbarasho ee qoyska. Waxuuna noqon karaa dood ,qallafsanaan iyo gacan qaad jireed.

Mid ka mid ah saameynta ugu weyn ee khilaafka waalidku ku yeesho carruurtanna waa carqalad uu ku keeno nolol maalmeedkooda. Carruurta goob joog ka ah iskahorimaadka u dhexeeya waalidkood waxa ay noqdaan kuwa werwersan oo walaac ka qaba waxay muddan doonaan mustaqbalka. waxaana laga yaabaa inay la kulmaan dhibaatooyin ay kamid tahay is beddal dabeecadeed, darreeneed ,jireed iyo dib u dhac waxbarashada iyo aqoontaa. Waxay noqdaan kuwa aan kalsooni badannaa ku qabin naftooda iyo dadka ku xeerran, aynna u fududahay inay danbiyo geystaan.

Marka la fahmo saameynta khilaafka waalidka oo la qaado tillaabooyin lagu yareynayo saameyntiisa, waalidiintu waxay gacan ka geysan karaan hubinta in carruurtoodu ku koraan deegaan caafimaad qaba, taageero ay ka helayaan waalidkood . Iyadoo loo marayo wada-xiriir wax ku ool ah oo ka dhaxeeya waalidka , xallinta khilaafaadka, iyo dhisida xiriirka togan oo ay la yeeshaan carruurtooda.


Maan-dhis

29/01/2024

Xilliga uurka wuxu ka mid yahay xilliyada ay hooyadu dareemadeeda aadka ukacanyihiin, hadii ay hooyadu ku jirto marxallad walwal iyo walbahaar ah marka ay uurka leedahay waxaa minka hooyada soo galaya dheecaanada(sida cortisol)bata marka qofka uu ku jiro marxallada walwal taasna waxay keenaysaa in uurjiiftina cabto biyihii uurka oo wata dheecaanadii.
Dheecaanadaas waxay dhib gaarsiinayaan maskaxda ilmaha taasoo sameyn ku yeelanaysa kobaca maskaxeed ee ilmaha.
Dhibkaas soo gaaraya maskaxda ilmaha waa mid ka yimid farxad la’aanti hooyada.

Dhakhaatiir ahna cilmi baarayaal ayaa sheegay in ay jirto wakhti xasaasi ah kaas oo ah isbuucyada ugu dambeeya ee uurka iyo labbada sanno ee u horaysa nolosha ilmaha waana wakhti ay si joogto ah usamaysmaan shabakado(networks) maskaxda dhexdeeda. Wakhtigaas waxaa muhiim ah in hooyada iyo ilmuhuba ay hellaan daryeel baddan.

Fiiro gaar ah daryeelka hooyada la siinayo waa mid la rabo inuu jiro xilli walba si khaas ahna la rabo in lasii xoojiyo xilliyada uurka iyo naas nuujinta.

23/01/2024

15/01/2024

Xaalladaha ku dhaca maanka iyo diinteenna Islaamka, waxaa noo soo gudbinaya Shiikh Mursal Shire, Mahadsanid Shiikh.