16/09/2026
Çin-Kırgızistan-Özbekistan Demiryolu Avrasya Ulaşım Haritasını Değiştiriyor
Çin-Kırgızistan-Özbekistan (CKU) Demiryolu Projesi’nde Kırgızistan bölümündeki ilk tünelin tamamlanması, yıllardır gündemde olan projenin uygulama aşamasına geçtiğini gösteren önemli bir gelişme olarak öne çıkıyor.
Kırgızistan’daki Koştobe Kuzey No. 2 Tüneli, 209,6 metre uzunluğunda ve 41 metreye varan derinlikte inşa edildi. Projenin Kırgızistan kesiminde 27 tünel, 43 köprü ve 88 demiryolu altyapı bölümü için çalışmalar yürütülüyor.
Toplam uzunluğu 500 kilometreyi aşacak demiryolu, Çin’in Sincan Uygur Özerk Bölgesi’ndeki Kaşgar’dan başlayarak Torugart Geçidi üzerinden Kırgızistan’a, ardından Celal-Abad üzerinden Özbekistan’ın Andican kentine ulaşacak. Hat, buradan Orta Asya demiryolu ağına bağlanarak Hazar Denizi, İran, Basra Körfezi, Kafkasya, Türkiye ve Avrupa yönündeki güzergâhlara erişim sağlayabilecek.
30 yıllık proje uygulama aşamasında
Çin ile Özbekistan’ı Kırgızistan üzerinden birbirine bağlama fikri 1990’lı yıllara dayanıyor. Güzergâh, finansman, maliyetler, teknik standartlar ve dağlık arazi koşulları nedeniyle proje uzun süre hayata geçirilemedi.
Önemli dönüm noktası, 6 Haziran 2024’te Pekin’de Çin, Kırgızistan ve Özbekistan hükümetleri arasında hükümetlerarası anlaşmanın imzalanması oldu.
Demiryolunun Kırgızistan bölümünün yaklaşık altı yılda tamamlanması planlanıyor.
Kırgızistan için yeni transit koridoru
Kırgızistan açısından proje, ülkenin ulaşım altyapısında önemli bir değişim anlamına geliyor. Dağlık ve denize kıyısı olmayan ülke, Çin ile Orta Asya arasında doğu-batı yönünde yeni bir demiryolu bağlantısına kavuşacak.
Projenin yalnızca transit gelirleri değil, lojistik merkezleri, demiryolu hizmetleri ve güzergâh boyunca yeni yatırımları da desteklemesi hedefleniyor.
Proje kapsamında şu ana kadar 2 binden fazla Kırgız işçinin istihdam edildiği, Celal-Abad, Manas ve Suzak bölgelerinde mesleki eğitim merkezleri oluşturulduğu ve 1.800’den fazla kişinin mühendislik, makine ve metal yapılar alanlarında eğitim aldığı belirtiliyor.
Özbekistan Çin’e yeni bir demiryolu bağlantısı kazanacak
Özbekistan açısından demiryolu, Çin pazarına doğrudan ulaşım sağlayacak yeni bir ticaret güzergâhı oluşturacak.
Hattın ulaşacağı Andican, yoğun nüfuslu Fergana Vadisi’nde önemli bir sanayi ve tarım merkezi konumunda. Demiryolu bağlantısının Özbek ürünlerinin ihracatını kolaylaştırması, makine ve parça ithalatındaki maliyetleri düşürmesi ve yeni bölgesel üretim zincirlerinin oluşmasını desteklemesi bekleniyor.
Özbekistan’ın mevcut demiryolu ağı üzerinden İran, Basra Körfezi, Hazar Denizi ve Kafkasya yönlerine ulaşım imkânı da bulunuyor. Bu nedenle CKU Demiryolu, yalnızca Çin ile Özbekistan arasında bir hat değil, farklı ulaşım ağlarını birbirine bağlayan bir koridor niteliği taşıyor.
Çin açısından alternatif bir güney güzergâhı
Demiryolu, Çin’in Orta Asya’ya yönelik kara bağlantılarına yeni bir güzergâh ekleyecek. Mevcut demiryolu taşımacılığının önemli bölümü Kazakistan üzerinden kuzey güzergâhlarına veya Hazar Denizi üzerinden Orta Koridor’a yöneliyor.
CKU Demiryolu’nun bu güzergâhların yerini tamamen alması değil, alternatif bir bağlantı oluşturması öngörülüyor. Böylece Avrasya’daki ticaret ağlarının daha fazla güzergâha yayılması ve ulaşım sisteminin farklı rotalar üzerinden çalışması mümkün olabilecek.
Avrasya bağlantısında yeni bir halka
Çin-Kırgızistan-Özbekistan Demiryolu, Çin, Orta Asya, Orta Doğu ve Avrupa arasındaki ulaşım bağlantılarının çeşitlenmesine katkı sağlayacak bir proje olarak öne çıkıyor.
Projenin etkisi yalnızca tren sayısı veya taşınacak yük miktarıyla değil; Kırgızistan ve Özbekistan’da lojistik, üretim, istihdam ve bölgesel ticaret üzerinde oluşturacağı sonuçlarla ölçülecek.
Kırgızistan’daki ilk tünelin tamamlanması ise uzun süredir planlanan demiryolunun artık sahada somut biçimde ilerlediğini gösteren ilk önemli aşamalardan biri olarak değerlendiriliyor.
World Politics Blog
