06/02/2026
Nan dat 27 me 2026, gouvènman ayisyen an te inogire de (2) pòl jidisyè espesyalize nan Delmas 75. Yo prezante yo kòm yon repons enstitisyonèl devan feblès sistèm jistis la fas ak krim ki pi grav yo : krim masiv, vyolans seksyèl, gwo zak koripsyon, blanchiman lajan ak krim finansye konplèks.
Premye Minis la, Alix Didier Fils-Aimé, te prezide seremoni ofisyèl la ansanm ak Minis Jistis la, Patrick Pélissier, Prezidan Konsèy Siperyè Pouvwa Jidisyè a (CSPJ), Jean-Joseph Lebrun, ak reprezantan espesyal Nasyonzini an ann Ayiti, Carlos Ruiz Massieu.
Pòl sa yo, ki te kreye pa dekrè 16 avril 2025 la, dwe jere pa 25 majistra epi yo gen responsablite pou trete dosye ki pi sansib nan Repiblik la.
Yon vitrin jidisyè pou yon Repiblik ki an kraze
Seremoni an te fèt ak anpil solanite. Gouvènman an te vle prezante pòl sa yo kòm youn nan poto mitan rekonstriksyon Leta a. Alix Didier Fils-Aimé te deklare se yon inisyativ ki depase “senp fòmalite administratif” epi ki vize ranfòse enstitisyon piblik yo. Minis Jistis la, bò kote pa li, te ensiste sou nesesite pou gen yon jistis ki aksesib, ki kapab repare domaj yo epi ki garanti vyolans yo pa repete ankò.
Sepandan, dèyè diskou sa yo sou refondasyon, yon gwo kontradiksyon parèt klè : pòl ki sipoze konbat enpinite yo ap pran nesans nan yon sistèm kote enpinite toujou rete règ la. Masak yo ap kontinye fèt, vyolans seksyèl yo byen dokimante pa òganizasyon dwa moun yo, rapò ULCC ak UCREF yo ap ogmante chak jou, men kondanasyon yo rete ra anpil.
Se kontradiksyon sa a menm Rosy Auguste Ducéna, responsab pwogram nan RNDDH, mete an kestyon nan kritik piblik li yo ki site nan atik la.
Dapre li, pwoblèm nan pa sèlman kreyasyon pòl yo, men fason yo deja ap òganize yo, moun yo chwazi ladan yo ak fason yo ankadre yo.
Majistra yo anba kestyon menm anvan sètifikasyon yo
Premye siyal enkyetid la konsène konpozisyon pòl sa yo. Dapre enfòmasyon Rosy Auguste Ducéna bay, gen kèk majistra ki ta dwe fè pati estrikti sa yo ki deja genyen yon pase jidisyè oswa enstitisyonèl ki soulve kestyon.
Li site ka Jean Michel Raymond, ki asosye nan kritik li yo ak fason dosye Woodly Ethéart (Sonson La Familia) ak Lionel Nelfort (Lionel Le Récif) te jere. Dosye kidnapin sa a te fini ak liberasyon akize yo anba jij Lamarre Bélizaire.
Pi grav toujou, Rosy Auguste Ducéna di li enkyete poutèt prezans kèk avoka nan lis moun ki deziyen yo, alòske yo pa majistra. Dapre deklarasyon li yo, plizyè nan dis jij Ministè Jistis la chwazi yo ta an reyalite avoka, epi detay sa a pa ta parèt klèman nan lèt CSPJ a sou sètifikasyon yo.
RNDDH fè konnen li deja ekri Ministè Jistis la ak CSPJ pou mande eksplikasyon sou kritè ki te sèvi pou seleksyon an.
Wòl Bernard Saint-Vil ak kestyon sou inaksyon jidisyè a
Enkyetid yo pa limite sèlman ak majistra yo. Yo touche tou fason pòl espesyalize yo mare ak Pakè ak Dekana Tribinal Premye Enstans Pòtoprens lan, ki anba direksyon Dwayen Bernard Saint-Vil.
Pou Rosy Auguste Ducéna, chwa sa a poze pwoblèm paske menm jiridiksyon sa a te deja gen anpil dosye sou krim masiv, vyolans seksyèl ak krim òganize nan men li, san li pa janm bay repons jidisyè solid.
RNDDH fè konnen li resanse omwen 68 ka krim masiv ak vyolans seksyèl ant 2018 ak 2026. Dapre kritik la, malgre anpil chèf gang byen idantifye epi anpil zak vyolans byen dokimante, pa gen gwo jijman pa kontimaks ki ta fèt kont kriminèl sa yo.
Akizasyon sa a soulve yon kestyon fondamantal : poukisa konfye nouvo pòl espesyalize sa yo bay otorite jidisyè ki, dapre òganizasyon dwa moun yo, pa t montre yo te dispoze aji lè yo te deja gen zouti legal nòmal yo disponib ? Si se menm aktè yo ki pral dirije nouvo estrikti yo, ki garanti ki genyen pou rezilta yo diferan ?
Ijans pou gen siveyans sitwayen
Kreyasyon pòl espesyalize sa yo te kapab yon bon nouvèl. Li kapab toujou yon bon nouvèl, depi sosyete sivil la, medya yo, òganizasyon viktim yo, gwoup dwa moun yo ak patnè entènasyonal yo pa kite yo tounen yon senp zouti kominikasyon politik.
RNDDH lanse yon avètisman ki enpòtan. Objektif la pa rejte lide pòl yo davans, men anpeche yo tonbe anba kontwòl enterè patikilye. Yon jistis espesyalize pa gen sans si li pa endepandan, konpetan, transparan epi kapab rive jwenn tout moun ki responsab yo.
Li dwe pouswiv egzekitan yo, men tou kòmanditè yo; kriminèl ame yo, men tou moun k ap finanse yo; ti fonksyonè koripsyon yo, men tou gwo responsab ki òganize sistèm nan, pwoteje li oswa benefisye de li.
Sinon, Ayiti ap sèlman ajoute yon lòt enstitisyon nan dekorasyon yon Leta de dwa ki pa gen vrè Leta de dwa. Yon enstitisyon yo inogire ak anpil bri, yo salye nan diskou, yo pran foto ofisyèl avèk li, men ki deja ap soufri anba menm pratik kontwòl, opasite ak pwoteksyon moun ki gen pouvwa yo.
Vrè danje a se sa : pòl jidisyè espesyalize yo, ki te kreye pou jije krim ki pi grav yo, rive tounen prizonye menm moun yo te sipoze mennen devan lajistis
