https://www.facebook.com/103034256189657/

Quy Hoạch Đất 3 Loại Rừng Là Gì ?, Ban Dak (2026)

05/07/2023

Đẩy nhanh tiến độ công tác rà soát, điều chỉnh quy hoạch 3 loại rừng tại Nghệ An

Hiện nay công tác rà soát, điều chỉnh quy hoạch 3 loại rừng đang được triển khai khẩn trương tại tất cả các huyện, thị xã, thành phố. Dự kiến sau rà soát, diện tích đất có rừng trên toàn tỉnh là khoảng 962.230,49 ha, diện tích đất rừng trồng chưa thành rừng là 51.844,57 ha, độ che phủ rừng khoảng 58,36%.
Ngày 11/10/2022, UBND tỉnh Nghệ An có Công văn số 7964/UBND-NN về việc rà soát, điều chỉnh Quy hoạch 3 loại rừng trên địa bàn tỉnh.

Trước đó, tỉnh Nghệ An đã có Quyết định số 48/2014/QĐ-UBND ngày 15/8/2014 của UBND tỉnh Nghệ An về việc điều chỉnh quy hoạch 3 loại rừng tỉnh Nghệ An. Tuy nhiên, Từ năm 2014 đến nay, có nhiều chương trình, dự án đầu tư, có sử dụng đất lâm nghiệp đòi hỏi phải bố trí, cân đối quỹ đất lâm nghiệp một cách hợp lý. Vì vậy, việc rà soát, điều chỉnh quy hoạch 3 loại rừng làm cơ sở cho việc quản lý, sử dụng và phát triển rừng chặt chẽ và bền vững là hết sức cần thiết.

Với đó sự chỉ đạo quyết liệt từ các cấp như UBND tỉnh Nghệ An tổ chức Hội nghị sơ kết 5 năm thực hiện Chỉ thị số 13-CT/TW ngày 12/01/2017 của Ban Bí thư về “Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác quản lý, bảo vệ rừng và phát triển rừng”; Tổng kết công tác lâm nghiệp năm 2022 và triển khai nhiệm vụ năm 2023, trong đó đã vạch rõ sự cần thiết của việc triển khai rà soát, điều chỉnh 3 loại rừng trên địa bàn tỉnh. Song song với đó UBND tỉnh đã có các Quyết định, Công văn….đôn đốc việc thực hiện …

Cụ thể hóa việc thực hiện nhiệm vụ, Sở Nông nghiệp và PTNT Nghệ An đã ban hành công văn số 1450/SNN-KHTC của Sở Nông nghiệp và PTNT Nghệ An ngày 19/6/2017 về việc thực hiện nhiệm vụ rà soát rừng phòng hộ ít xung yếu gắn với điều chỉnh quy hoạch 3 lọai rừng, điều chỉnh quỹ đất lâm nghiệp trên địa bàn tỉnh; Đoàn Điều tra Quy hoạch Lâm nghiệp đã phối hợp với các Hạt Kiểm lâm, chủ rừng nhà nước và UBND các xã, tiến hành phúc tra lại quỹ đất lâm nghiệp gắn với điều chỉnh quy hoạch 3 rừng trên địa bàn, thống nhất số liệu, tổ chức hội thảo.

Kết quả rà soát điều chỉnh quy hoạch 3 loại rừng, đã được thống nhất giữa các đơn vị liên quan, chính quyền địa phương các xã, UBND các huyện; Sở Nông nghiệp và PTNT thẩm định, trình UBND tỉnh Nghệ An. UBND tỉnh đã có văn bản trình Bộ Nông nghiệp và PTNT, Hội đồng nhân tỉnh về việc phê duyệt kết quả rà soát điều chỉnh quy hoạch 3 loại rừng tỉnh Nghệ An.

Ngày 10/5/2019, UBND tỉnh Nghệ An đã có tờ trình số 3130/TTr-UBND về việc đề nghị Bộ Nông nghiệp và PTNT thẩm định kết quả rà soát điều chỉnh quy hoạch 3 loại rừng tỉnh Nghệ An; ngày 04/7/2019 UBND tỉnh đã có báo cáo số 410/BC-UBND “Báo cáo kết quả rà soát điều chỉnh quy hoạch 3 loại rừng tỉnh Nghệ An” gửi Hội đồng nhân dân tỉnh tại kỳ họp thứ 9 Hội đồng nhân dân tỉnh khóa XVII. Nội dung này đã được Hội đồng nhân dân tỉnh khóa XVII thông qua tại Nghị quyết số 12/NQ-HĐND. Tuy nhiên, do Luật Quy hoạch ra đời sau (được Quốc hội thông qua và có hiệu lực từ 01/1/2019) đã làm chồng chéo giữa Luật Lâm nghiệp và Luật Quy hoạch, nên kết quả rà soát quỹ đất lâm nghiệp và 3 loại rừng ở trên chưa được phê duyệt.

Nhận thấy việc thực hiện rà soát 3 loại rừng là nhu cầu cấp thiết để cụ thể hóa các mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp phát triển lâm nghiệp theo hướng bền vững; sử dụng hiệu quả tài nguyên rừng và đất lâm nghiệp, kết hợp hài hòa giữa sản xuất lâm nghiệp với nông nghiệp. Sở Nông nghiệp và PTNT đã ban hành Công văn số 381/SNN-KL ngày 22/2/2023 về việc Rà soát, điều chỉnh Quy hoạch 3 loai rừng trên địa bàn các huyện, thị xã, thành phố dựa trên căn cứ kết quả rà soát quỹ đất lâm nghiệp và 3 loại rừng năm 2019 đã được Sở Nông nghiệp và PTNT thẩm định, trình UBND tỉnh Nghệ An (theo kết quả mà UBND tỉnh đã có văn bản trình Bộ Nông nghiệp và PTNT, Hội đồng nhân tỉnh (Do Đoàn Điều tra quy hoạch lâm nghiệp chủ trì - Quyết định số 3563/QĐ-UBND ngày 07/8/2017 của UBND tỉnh Nghệ An)) để có cơ sở thống nhất, báo cáo UBND tỉnh và các Sở ngành liên quan.

Hiện nay công tác rà soát, điều chỉnh quy hoạch 3 loại rừng đang được triển khai khẩn trương tại tất cả các huyện, thị xã, thành phố. Dự kiến sau rà soát, diện tích đất có rừng trên toàn tỉnh là khoảng 962.230,49 ha, diện tích đất rừng trồng chưa thành rừng là 51.844,57 ha, độ che phủ rừng khoảng 58,36%.

Anh-tin-bai
Tuy nhiên, trong quá trình triển khai, việc rà soát, quy hoạch 3 loại rừng còn gặp phải một số khó khăn như:

Các dự án phát triển kinh tế xã hội đang đầu tư và phát triển nhanh trong thời gian qua làm cho các quy hoạch trước đây không còn phù hợp. Do các tiêu chí đánh giá về đất Lâm nghiệp giữa Sở Nông nghiệp và PTNT và Sở Tài nguyên và Môi trường là khác nhau, nên số liệu báo cáo cho các đơn vị chủ quản là khác nhau, dẫn đến sự vênh nhau trong quản lý diện tích đất.

Một số địa phương có ý kiến muốn chuyển đổi một số diện tích quy hoạch rừng đặc dụng, phòng hộ của ban quản lý rừng đặc dụng, ban quản lý rừng phòng hộ nằm gần khu dân cư, đất canh tác của người dân sang quy hoạch đất rừng sản xuất và bàn giao lại cho địa phương quản lý, sử dụng. Cá biệt, tại một số ban quản lý rừng đặc dụng, rừng phòng hộ có một số diện tích chồng lấn trên đất đã được giao bìa theo Nghị định số 163/1999/NĐ-CP ngày 16 tháng 11 năm 1999 của Chính phủ, cho người dân và đã canh tác từ trước khi thành lập ban quản lý (trước năm 2007), các đơn vị đề xuất rà soát, điều chỉnh quy hoạch và ranh giới để quản lý ổn định, lâu dài, tránh xung đột, tranh chấp kéo dài…

Thời gian hoàn thành nhiệm vụ rà soát hạn hẹp, cấp bách dẫn đến thời gian rà soát chi tiết giữa ngành Tài nguyên – môi trường và ngành Nông nghiệp và PTNT còn gặp nhiều khó khăn.

Anh-tin-bai
Hiện công tác rà soát, điều chỉnh quy hoạch 3 loại rừng đã triển khai tại tất cả các huyện, thị xã, thành phố tại Nghệ An

Lãnh đạo UBND tỉnh nhận thấy việc rà soát và quy hoạch lại 3 loại rừng là cơ hội để điều chỉnh quy hoạch đúng theo thực địa sau thời gian xảy ra nhiều biến động, khắc phục tình trạng "trên hồ sơ một đằng, ngoài thực địa một nẻo”, cũng như sự không đồng nhất số liệu quản lý đất đai giữa các ngành nên gây khó khăn trong công tác quản lý như trong thời gian qua.

UBND tỉnh đã giao Sở Nông nghiệp và PTNT cùng Sở Tài nguyên và Môi trường (đơn vị tham mưu để có số liệu đầu kỳ theo Quyết định số 326/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ) triển khai thực hiện các nhiệm vụ rà soát một cách cụ thể và thực chất, các địa phương phải chỉ đạo các xã thực hiện một cách chặt chẽ và phải tham gia trực tiếp vào quá trình rà soát, điều chỉnh, có đối chiếu cụ thể để tránh sai sót...

Yêu cầu các đơn vị Lâm nghiệp, các Ban quản lý rừng, các công ty lâm nghiệp phải tự rà soát những diện tích thuộc phạm vi quản lý để chuyển một số diện tích nằm gần khu dân cư, rừng trồng, đất canh tác của người dân đã sử dụng từ trước khi thành lập rừng đặc dụng, phòng hộ và đất rừng đơn vị không có nhu cầu sử dụng sang quy hoạch sản xuất hoặc đưa ra khỏi quy hoạch 3 loại rừng để bàn giao lại cho địa phương quản lý, sử dụng lâu dài, tránh xung đột, tranh chấp...

Lãnh đạo UBND tỉnh cũng yêu cầu đối với các dự án đầu tư phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn, nếu các dự án đầu tư có quyết định chủ trương đầu tư, quyết định phê duyệt dự án đầu tư của cấp có thẩm quyền thì thực hiện các thủ tục chuyển mục đích sử dụng rừng và trồng rừng thay thế theo đúng quy định; các dự án chưa có quyết định đầu tư thì không thực hiện điều chỉnh quy hoạch trong 3 loại rừng trong giai đoạn này.

Quốc Hưng – Đoàn ĐTQHLN (https://nnptnt.nghean.gov.vn/lam-nghiep-kiem-lam/day-nhanh-tien-do-cong-tac-ra-soat-dieu-chinh-quy-hoach-3-loai-rung-tai-nghe-an-564905)

05/07/2023

Tiêu chí quy hoạch 3 loại rừng trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng.

Ngày 8/11, ông Phạm S, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng đã ký văn bản gửi các sở, ngành: Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT), Tài nguyên và Môi trường (TNMT), Thanh tra tỉnh, lãnh đạo UBND các huyện, thành phố chỉ đạo một số nội dung liên quan đến rà soát quy hoạch 3 loại rừng trên địa bàn tỉnh.

UBND tỉnh Lâm Đồng thống nhất cơ cấu diện tích đất lâm nghiệp theo kết quả thống kê, kiểm kê đất đai và bản đồ hiện trạng sử dụng đất tỉnh Lâm Đồng năm 2019 đã trình Bộ TNMT thẩm định và được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 326/QĐ-TTg ngày 9/3/2022 và UBND tỉnh đã phân khai chỉ tiêu quy hoạch sử dụng đất thời kỳ 2021 - 2030 tại Văn bản số 3654/UBND-ĐC ngày 26/5/2022 làm cơ sở để rà soát, điều chỉnh quy hoạch 3 loại rừng trên địa bàn tỉnh.

Tiêu chí đưa vào quy hoạch 3 loại rừng gồm: Những diện tích hiện trạng đang có rừng tự nhiên, diện tích rừng trồng vốn ngân sách Nhà nước; diện tích đất đang sản xuất nông nghiệp manh mún, nhỏ lẻ (dưới 1ha) nằm xen kẽ trong rừng; diện tích có độ dốc lớn; diện tích đất, rừng vi phạm đang được giải tỏa hoặc đang trong quá trình xử lý vi phạm; diện tích sản xuất nông nghiệp trong rừng đặc dụng; diện tích phá rừng, lấn chiếm đất lâm nghiệp sau ngày 1/1/2019 (thời điểm Luật Lâm nghiệp có hiệu lực thi hành); diện tích lấn, chiếm đất trên các dự án đầu tư thuê đất, thuê rừng, giao đất, giao rừng cho cộng đồng dân cư trên địa bàn tỉnh.

Tiêu chí đưa ra quy hoạch 3 rừng gồm: Diện tích đã canh tác nông nghiệp ổn định từ năm 2019 trở về trước mà không có tranh chấp (tranh chấp giữa các hộ dân, tranh chấp giữa các hộ với đơn vị chủ rừng); diện tích canh tác nông nghiệp ổn định trước năm 2019 mà bản đồ hiện trạng kiểm kê đất đai năm 2019 cập nhật chưa đầy đủ so với hiện trạng theo thực tế; diện tích đất đã được cấp có thẩm quyền chuyển mục đích sử dụng đất, rừng sang các mục đích khác không phải lâm nghiệp; diện tích đất đã canh tác thuộc đối tượng được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (GCNQSDĐ) theo quy định do yếu tố lịch sử trước đây mà chưa được giải quyết; diện tích đã được cấp GCNQSDĐ hợp pháp; diện tích đất, rừng thuộc dự án: Cao tốc Tân Phú - Bảo Lộc và Bảo Lộc - Liên Khương; phục vụ tái định cư, tái định canh; phục vụ nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội và các công trình khác.

Bên cạnh đó, đối với diện tích đất đưa ra ngoài quy hoạch 3 loại rừng, UBND các huyện, thành phố xây dựng phương án sử dụng đất, trình thẩm định, phê duyệt theo quy định.

Trong đó, đối với diện tích đủ điều kiện cấp GCNQSDĐ thì chủ tịch UBND các huyện, thành phố thực hiện theo thẩm quyền, quy định của pháp luật về đất đai.

Đối với diện tích là đất công thì chủ tịch UBND các huyện, thành phố thực hiện theo phương án, sử dụng phù hợp với quá trình phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, sử dụng vào mục đích: Cấp đất cho đồng bào dân tộc thiểu số thiếu đất và khó khăn theo chương trình phát triển kinh tế vùng đồng bào dân tộc thuộc chương trình mục tiêu quốc gia; đất công cộng; thu hút các dự án nông nghiệp, phát triển dân cư...

Ngoài ra, diện tích đất đã được giao, giao khoán ổn định cho tổ chức, hộ gia đình, cá nhân theo các Nghị định của Chính phủ thì đưa vào diện tích đất công, không được hợp thức hóa đất của công thành đất của tư.

Theo đó, UBND tỉnh Lâm Đồng giao Sở TNMT chủ trì, phối hợp với Sở NN&PTNT cùng các địa phương căn cứ số liệu đã phân bổ để rà soát, tham mưu đề xuất UBND tỉnh phân bổ chỉ tiêu quy hoạch sử dụng đất cho phù hợp với từng địa phương trong tỉnh, hoàn thành trước ngày 15/11/2022.

Ngoài ra, UBND các huyện, TP Đà Lạt và Bảo Lộc hoàn thành việc rà soát điều chỉnh quy hoạch 3 loại rừng, gửi Sở NN&PTNT, Sở TNMT trước ngày 10/12/2022.

Sở NN&PTNT chủ trì, phối hợp Sở TNMT, địa phương, cơ quan và đơn vị liên quan hoàn thành việc rà soát, tổng hợp điều chỉnh quy hoạch 3 loại toàn tỉnh, trình UBND tỉnh trước ngày 20/12/2022.

Đồng thời, UBND tỉnh Lâm Đồng giao trách nhiệm Giám đốc Sở NN&PTNT, Giám đốc Sở TNMT, chủ tịch UBND các huyện, thành phố và cơ quan, đơn vị liên quan triển khai thực hiện việc rà soát, đưa ra, đưa vào diện tích quy hoạch lâm nghiệp, cấp GCNQSDĐ, quản lý, sử dụng quỹ đất công nêu trên phải thực hiện đảm bảo theo đúng quy định của pháp luật, đảm bảo công bằng, công khai, minh bạch, phù hợp với thực tế.

Tuyệt đối không được hợp thức hóa các sai phạm, vi phạm trong quá trình thực hiện việc rà soát, điều chỉnh. Đồng thời, chịu trách nhiệm hoàn toàn trước pháp luật, UBND tỉnh và chủ tịch UBND tỉnh trong quá trình thực hiện rà soát, đề xuất điều chỉnh, trình phê duyệt kết quả rà soát quy hoạch 3 loại rừng trên địa bàn tỉnh.

Sau khi kết quả rà soát điều chỉnh quy hoạch 3 loại rừng trên địa bàn tỉnh được phê duyệt; giao Thanh tra tỉnh chủ trì, phối hợp với các sở, ngành, địa phương, cơ quan và đơn vị liên quan thanh tra việc rà soát điều chỉnh quy hoạch 3 loại rừng theo nội dung UBND tỉnh đã chỉ đạo nêu trên theo đúng quy định của pháp luật.
Theo (https://lamdong.gov.vn/sites/thanhtra/sotaynghiepvu/SitePages/Tieu-chi-quy-hoach-3-loai-rung-tren-dia-ban-tinh.aspx)

05/07/2023

Nghịch lý phá rừng để… trồng rừng.

Những năm qua, phong trào trồng rừng mới phát triển mạnh ở Bắc Kạn. Hoạt động này giúp xuất hiện nhiều tỷ phú, triệu phú, nên thu hút đông đảo người dân tham gia. Tuy nhiên, quỹ đất trồng cơ bản đã được phủ kín lại dẫn tới một hiện tượng éo le: phá rừng tự nhiên trái phép để… trồng rừng.

Tỉnh Bắc Kạn có tổng diện tích đất lâm nghiệp là 417.539ha, trong đó có 27.593ha rừng đặc dụng, 83.465ha rừng phòng hộ và 306.481ha rừng sản xuất. Đất lâm nghiệp chiếm 86% tổng diện tích tự nhiên của Bắc Kạn. Đến cuối năm 2022, tổng diện tích đất có rừng là hơn 356.475ha.

Giai đoạn 2015-2020, bình quân mỗi năm Bắc Kạn trồng mới 10.000ha rừng. Từ năm 2020 đến nay, con số này ước đạt 5.000ha. Hiện tại, diện tích rừng trồng của tỉnh đã có hơn 101.247ha. Phần lớn các khu vực này được quy hoạch là rừng sản xuất, và những nơi đủ điều kiện để trồng rừng cũng đã phủ kín cây xanh.

Việc trồng rừng mới phần lớn là triển khai trồng lại sau khai thác và trồng phân tán. Tuy nhiên, do lợi nhuận từ việc trồng rừng sản xuất rất lớn, mà quỹ đất để trồng rừng không còn, hiện tượng phát, phá rừng tự nhiên (vốn đã được cấp sổ đỏ cho người dân hoặc giao cấp xã quản lý) để trồng rừng mới đã diễn biến phức tạp.

Ngày 15/2, Tổ tuần tra của UBND xã Hoàng Trĩ (Ba Bể) tiến hành kiểm tra khu vực rừng Khuổi Bốc, giáp ranh với thôn Phiêng Đén, xã Tân Lập và thôn Lũng Noong, xã Nam Cường (Chợ Đồn). Tổ đã phát hiện người dân xã Nam Cường lấn chiếm, phát, phá rừng để trồng cây lâm nghiệp với diện tích 6,7ha, thuộc quyền quản lý của UBND xã Hoàng Trĩ.

Ngày 20/3, cán bộ chuyên môn, kiểm lâm viên phụ trách địa bàn của hai xã Nam Cường và Hoàng Trĩ tiến hành kiểm tra tại khu vực rừng Lũng Noong, xã Nam Cường, (Chợ Đồn) tiếp tục phát hiện thêm hai lô đất rừng sản xuất bị phát mới với diện tích khoảng 1,4ha. Điều đáng nói là các đối tượng phát, phá rừng trái phép đều là những người dân sinh sống lân cận với mục đích trồng rừng làm kinh tế.

Khi tổng kết thực hiện Chỉ thị số 13-CT/TW của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác quản lý, bảo vệ và phát triển rừng, tỉnh Bắc Kạn đánh giá: Các vụ phá rừng tập trung vào diện tích rừng tự nhiên có trữ lượng thấp hoặc rừng chưa có trữ lượng để lấy đất trồng rừng và trồng cây nông nghiệp khác vẫn còn ở mức cao, diễn biến phức tạp. Điều này khiến Bắc Kạn thường xuyên nằm trong nhóm các tỉnh có số vụ phá rừng cao trong cả nước, dù diện tích bị thiệt hại không lớn. Người dân phát, phá thủ công ở nhiều diện tích nhỏ, trung bình khoảng vài nghìn m2.

Tháng 12/2022, Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Kạn ban hành quyết định xử phạt hành chính đối với ông Hoàng Phúc Thành, thôn Bản Lù, xã Tân Sơn, huyện Chợ Mới vì hành vi phá rừng tự nhiên ở Bản Lù trái phép, với diện tích bị thiệt hại là 3.809m2. Ông Thành bị phạt tiền hơn 137 triệu đồng, là số tiền rất lớn so đời sống của người dân ở Tân Sơn - xã nghèo, khó khăn bậc nhất của huyện Chợ Mới. Tang vật tịch thu là một cưa xăng và một con dao phát.

Bắc Kạn có rất nhiều vụ việc có tính chất, mức độ tương tự như vụ việc trên. Người dân bị phạt vì vi phạm, song cơ quan nhà nước cũng không thu được tiền phạt do người dân quá khó khăn. Theo Chi cục Kiểm lâm Bắc Kạn, từ năm 2017-2022, Bắc Kạn đã phát hiện và xử lý 2.983 vụ vi phạm (bình quân 497 vụ/năm), so giai đoạn năm 2011-2016 (bình quân là 650 vụ/năm) đã giảm 153 vụ/năm. Với 14 chuyên án đấu tranh các hành vi vi phạm pháp luật về quản lý, bảo vệ rừng, lực lượng Công an đã thụ lý, điều tra, xử lý 184 vụ án về các tội: Vi phạm quy định về khai thác, bảo vệ rừng và lâm sản; hủy hoại rừng. Chủ tịch UBND tỉnh đã ban hành các quyết định xử phạt vi phạm hành chính 117 vụ (giảm 113 vụ so giai đoạn 2011-2016). Mặc dù số vụ việc vẫn còn cao nhưng tính chất, mức độ của các vụ việc đã giảm dần.

Nguyên nhân chủ yếu dẫn tới tình trạng này là việc chính sách và nguồn lực hỗ trợ bảo vệ rừng tự nhiên trong giai đoạn đóng cửa rừng hiện nay chưa phù hợp, kịp thời; chưa đáp ứng được nhu cầu cơ bản của người dân, chủ rừng. Một số hộ gia đình người dân sống gần rừng thiếu đất sản xuất, canh tác, chưa có nhiều hoạt động sinh kế từ rừng, hưởng lợi từ hoạt động bảo vệ rừng còn thấp, nên đã gây áp lực xâm hại đến rừng tự nhiên.

Theo UBND tỉnh Bắc Kạn, tỉnh đã giao khoán bảo vệ hơn 58.645ha rừng phòng hộ, hơn 16.638ha rừng sản xuất. Tuy nhiên, tỉnh mới chỉ bố trí được kinh phí để chi trả tiền giao khoán bảo vệ đối với diện tích chuyển tiếp thuộc các xã khu vực I (hơn 7.948ha). Những diện tích giao khoán các xã khu vực II, khu vực III vẫn bế tắc về kinh phí.

Trong giai đoạn hiện nay, Nhà nước đang đóng cửa rừng tự nhiên, người dân được giao đất có rừng tự nhiên, nhưng chỉ được khai thác, sử dụng lâm sản ngoài gỗ, cho nên thu nhập của người dân sống gần rừng thấp. Kinh phí khoán từ nguồn của Chương trình bảo vệ và phát triển rừng giai đoạn 2011-2020, nhưng hiện tại chương trình này đã kết thúc và vẫn đang chờ chương trình giai đoạn mới. Chương trình mục tiêu quốc gia dân tộc thiểu số có hợp phần dành cho khoán bảo vệ rừng vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Tuy nhiên, hiện chương trình này chưa triển khai cụ thể nên cũng chưa có kinh phí. Để khoán bảo vệ hết toàn bộ diện tích rừng tự nhiên, Bắc Kạn cần đến khoảng 100 tỷ đồng/năm. Một con số rất lớn.

Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Kạn Đỗ Thị Minh Hoa, mức khoán bảo vệ hiện tại không tương xứng với công sức người dân và thời giá. Người dân sống gần rừng, giữ rừng, nhưng lại chưa được hưởng lợi từ rừng, dẫn tới mâu thuẫn giữa việc phát triển kinh tế với mục tiêu giữ rừng tự nhiên. Do vậy, tỉnh kiến nghị Trung ương cần nghiên cứu xây dựng chính sách khoán bảo vệ phải tương xứng để người dân yên tâm giữ rừng; đồng thời có quy định cụ thể phân loại rõ ràng những diện tích rừng nào được phép cải tạo, trồng bổ sung để người dân có cơ hội làm giàu từ rừng, từ đó phát triển kinh tế.

Theo TUẤN SƠN báo Nhân Dân (https://nhandan.vn/nghich-ly-pha-rung-de-trong-rung-post753585.html)

05/07/2023

Điện Biên: Khắc phục bất cập quy hoạch 3 loại rừng.

Thực hiện Quyết định 1208/QÐ-UBND ngày 21/12/2018 của UBND tỉnh Điện Biên về việc phê duyệt Dự án Rà soát, điều chỉnh quy hoạch 3 loại rừng tính đến năm 2025, định hướng đến năm 2030, các địa phương trên địa bàn tỉnh đã tổ chức công bố quy hoạch 3 loại rừng đến từng cơ sở, nhằm tăng cường công tác quản lý bảo vệ rừng.
Bất cập trong công tác quy hoạch 3 loại rừng
Theo Quyết định 1208/QÐ-UBND, tỉnh Điện Biên có 694.753ha (chiếm 72% diện tích tự nhiên) thuộc quy hoạch. Trong đó, rừng đặc dụng hơn 51.664ha (bao gồm cả đất có rừng và chưa có rừng); rừng phòng hộ hơn 416.163ha và 226.925ha rừng sản xuất.

Tuy nhiên, khi các địa phương tổ chức công bố quy hoạch 3 loại rừng thì rất nhiều hộ dân không tham dự, phần vì bận đi làm, vắng nhà, phần vì không coi trọng công bố quy hoạch, suy nghĩ trước thế nào sau vẫn thế.

Điện Biên: Khắc phục bất cập quy hoạch 3 loại rừng - Ảnh 1.
Cán bộ Hạt kiểm lâm huyện Mường Nhé tuyên truyền công tác quản lý, bảo vệ rừng cho người dân xã Mường Nhé (huyện Mường Nhé, tỉnh Điện Biên). Ảnh: Vinh Duy

Chính vì vậy, đến cuối tháng 10/2019 trong tổng số 44.324 hộ thuộc diện phải dự, chứng kiến quy hoạch 3 loại rừng tại địa phương, nhưng thực tế chỉ có 32.539 hộ tham gia công bố trên bản đồ; 10.880 hộ tham gia công bố ngoài thực địa. Tại một số huyện dù đã hoàn thành công bố quy hoạch đến cấp thôn, bản song số hộ tham gia ngoài thực địa rất ít, như: Mường Nhé, Tuần Giáo, Nậm Pồ...

Điện Biên: Cần đẩy nhanh tiến độ giao đất, giao rừng
Điện Biên: Cần đẩy nhanh tiến độ giao đất, giao rừng
Chính vì không nắm rõ quy hoạch 3 loại rừng sau điều chỉnh, cho nên chỉ thời gian ngắn sau khi có quyết định phê duyệt quy hoạch 3 loại rừng của UBND tỉnh thì tại một số địa phương đã xảy ra các vụ xâm hại rừng. Nguyên nhân chủ yếu do người dân làm nương luân canh trên đất đã quy hoạch rừng mà không hề hay biết.

Bên cạnh đó, là tình trạng một số người lợi dụng việc làm nương tìm cách xâm hại rừng. Đỉnh điểm của tình trạng gia tăng số vụ vi phạm rừng là từ giữa năm 2019 và cả năm 2020. Tính riêng trong 9 tháng đầu năm 2020, toàn tỉnh đã phát hiện 224 vụ vi phạm rừng, chủ yếu là phá rừng làm nương; trong đó, số vụ đã xử lý 207 vụ (15 vụ xử lý hình sự và 192 vụ xử phạt hành chính).

Điện Biên: Khắc phục bất cập quy hoạch 3 loại rừng - Ảnh 3.
Lực lượng chức năng huyện Mường Nhé (tỉnh Điện Biên) kiểm tra, rà soát giao đất, giao rừng trên địa bàn huyện. Ảnh: Vinh Duy

Qua tìm hiểu, hầu hết tại các huyện trong tỉnh đều gặp vướng mắc sau khi quy hoạch 3 loại rừng chủ yếu: Cơ sở dữ liệu, bản đồ, hiện trạng rừng và tình trạng sử dụng đất lâm nghiệp có sai số lớn so với thực địa; nhiều diện tích đất sản xuất nông nghiệp ổn định của cá nhân, hộ gia đình nằm đan xen trong quy hoạch 3 loại rừng; nhiều diện tích rừng, đất lâm nghiệp quy hoạch theo chức năng 3 loại rừng không phù hợp với tiêu chí quy định mới và điều kiện thực tế của các địa phương; nhất là việc quy hoạch 3 loại rừng chưa chi tiết, cụ thể, vì vậy tác động không nhỏ đến đến kết quả thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội địa phương…

Khắc phục bất cập quy hoạch 3 loại rừng
Trong năm 2021, Sở Nông nghiệp - Phát triển nông thôn tỉnh Điện Biên đã chỉ đạo các đơn vị trực thuộc tăng cường phối hợp với các huyện rà soát bất cập; trong đó tập trung rà soát những vị trí, diện tích đất còn bất cập như (đất ở, đất lúa nước, đất thủy sản, đất vườn và đất khác nằm trong quy hoạch 3 loại rừng) để đưa ra ngoài quy hoạch và bổ sung diện tích rừng tự nhiên ngoài quy hoạch vào trong quy hoạch lâm nghiệp.

Qua rà soát, ngành Nông nghiệp đề xuất đưa ra ngoài quy hoạch 3 loại rừng hơn 7.690ha, (diện tích 181,68ha rừng đặc dụng; diện tích 4.484ha rừng phòng hộ, diện tích hơn 3.025ha rừng sản xuất); đồng thời, đề xuất đưa vào quy hoạch 3 loại rừng là hơn 5.016ha diện tích đất có rừng và đất chưa có rừng ngoài quy hoạch (diện tích hơn 2.106ha đưa vào quy hoạch rừng phòng hộ; diện tích hơn 2.910ha đưa vào quy hoạch rừng sản xuất).

Bên cạnh đó, đề xuất điều chỉnh từ quy hoạch rừng phòng hộ sang quy hoạch rừng sản xuất là hơn 416ha; diện tích chuyển từ quy hoạch rừng sản xuất sang quy hoạch rừng phòng hộ là 50,57ha.

Việc rà soát đất ở, đất lúa nước, diện tích nuôi trồng thủy sản, đất vườn và đất khác nằm trong quy hoạch 3 loại rừng để đưa ra ngoài quy hoạch và bổ sung diện tích rừng tự nhiên ngoài quy hoạch vào trong quy hoạch lâm nghiệp nhằm đưa vào quy hoạch lâm nghiệp quốc gia đã cơ bản giải quyết được những tồn tại, hạn chế, bất cập quy hoạch 3 loại rừng ở cơ sở. Qua đó, tạo điều kiện thuận lợi để người dân phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo và tăng cường công tác quản lý, bảo vệ rừng.

Tuy nhiên, ngoài nỗ lực của lực lượng chức năng, rất cần sự đồng thuận, phối hợp chặt chẽ của chính quyền các các cấp từ huyện đến xã, thôn, bản trong công tác tuyên truyền, vận động người dân tham gia công bố quy hoạch rừng tại địa phương, từ đó để người dân nắm chắc biết thay đổi, ranh giới diện tích rừng theo quy hoạch sau khi điều chỉnh, tránh tình trạng vi phạm quản lý, bảo vệ rừng.

Như vậy, trên cơ sở đã xác định được diện tích 3 loại rừng và chỉ rõ những khu vực còn tồn tại, bất cập trong quy hoạch, với những chỉ đạo quyết liệt của UBND tỉnh, Điện Biên sẽ sớm thống nhất, hoàn thiện số liệu 3 loại rừng nhằm kịp thời tích hợp vào quy hoạch lâm nghiệp quốc gia và quy hoạch của tỉnh giai đoạn tới.

Theo báo Dân Việt (https://danviet.vn/dien-bien-khac-phuc-bat-cap-quy-hoach-3-loai-rung-20220524073227063.htm)

05/07/2023

Nghịch lý quy hoạch 3 loại rừng ở Lâm Đồng.

Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh Lâm Đồng Trần Đức Quận đề nghị khẩn trương rà soát, điều chỉnh những bất cập cơ cấu 3 loại rừng, vì đất có rừng lại quy hoạch ngoài lâm nghiệp và ngược lại.
Tại phiên họp giải trình về một số vấn đề “nóng”, nổi cộm liên quan đến rừng, đất rừng… do Thường trực HĐND tỉnh Lâm Đồng khóa X, nhiệm kỳ 2021 - 2026 tổ chức ngày 26.5, ông Trần Đức Quận, Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh Lâm Đồng đề nghị khẩn trương rà soát, điều chỉnh những bất cập cơ cấu 3 loại rừng, đảm bảo quyền lợi người dân và Nhà nước.

Thực tế có những vị trí còn rừng nhưng được quy hoạch là đất ngoài lâm nghiệp và ngược lại, một số diện tích đất đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nhưng vẫn nằm trong quy hoạch lâm nghiệp.

Khẩn trương rà soát, điều chỉnh đảm bảo quyền lợi người dân
Theo ông Trần Đức Quận, thời gian qua, việc triển khai thực hiện Quyết định số 2016 ngày 9.10.2018 và Quyết định số 503 ngày 8.3.2021 của Chủ tịch UBND tỉnh về việc phê duyệt kết quả điều chỉnh quy hoạch đất sản xuất lâm nghiệp và cơ cấu 3 loại rừng tỉnh Lâm Đồng giai đoạn 2016 - 2025, định hướng đến năm 2030 trên địa bàn tỉnh đã đạt được nhiều kết quả quan trọng.

Tuy nhiên, kết quả thực hiện quy hoạch 3 loại rừng, việc xác định ranh giới giữa 3 loại rừng và đất nông nghiệp chậm thực hiện dẫn đến khó khăn trong công tác quản lý nhà nước về đất đai nói chung cũng như công tác quản lý bảo vệ rừng nói riêng. Do đó, một số quyền lợi của nhà nước và của người dân chưa được thực hiện đảm bảo.

Theo thống kê, tỉnh Lâm Đồng hiện còn khoảng 52.000 ha đất người dân đang sản xuất nông nghiệp trên đất lâm nghiệp; một số diện tích đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền giao khoán cho các hộ gia đình, cá nhân sử dụng vào mục đích lâm nghiệp, nhưng chưa được các đơn vị, địa phương rà soát, tổng hợp, cập nhật kịp thời.

Ngược lại, một số diện tích đất người dân sản xuất nông nghiệp, sinh sống ổn định lâu năm nhưng vẫn quy hoạch là đất lâm nghiệp, dẫn đến việc quản lý, đo đạc, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho các hộ gia đình, cá nhân gặp rất nhiều khó khăn, phát sinh nhiều đơn thư kiến nghị, phản ánh của người dân và doanh nghiệp…

Bà Dương Thị Ngà, Ủy viên Thường trực, Trưởng ban Pháp chế HĐND tỉnh Lâm Đồng đề nghị Giám đốc Sở NN-PTNT giải trình, việc trên cơ sở đề xuất điều chỉnh của UBND các huyện, thành phố, Sở NN-PTNT đã tham mưu UBND tỉnh ban hành Quyết định số 503 điều chỉnh Quyết định số 2016. Tuy nhiên, sau khi Quyết định số 503 được ban hành, vẫn tiếp tục phát sinh một số vị trí còn rừng nhưng được quy hoạch là đất ngoài lâm nghiệp và ngược lại, một số diện tích đất đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nhưng vẫn nằm trong quy hoạch lâm nghiệp. Nguyên nhân của việc bất cập và chậm trễ này, trách nhiệm thuộc về tổ chức, cá nhân nào và thời gian hoàn thành nhiệm vụ này?

Ông Nguyễn Văn Sơn, Giám đốc sở NN-PTNT, cho rằng nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên là do trong quá trình thực hiện xây dựng điều chỉnh quy hoạch đất sản xuất lâm nghiệp và cơ cấu 3 loại rừng tỉnh Lâm Đồng giai đoạn 2016 - 2025, định hướng đến năm 2030, sự phối hợp giữa các sở, ban, ngành, các địa phương, các đơn vị quản lý rừng chưa thật sự chặt chẽ.

Giữa quy hoạch sử dụng đất tỉnh Lâm Đồng giai đoạn 2016 - 2020 và quy hoạch đất sản xuất lâm nghiệp và cơ cấu 3 loại rừng tỉnh Lâm Đồng giai đoạn 2016 - 2025, định hướng đến năm 2030 cục bộ có những vị trí quy hoạch chưa thống nhất, chưa đồng bộ.

Cũng theo ông Sơn, theo quy định của luật Lâm nghiệp năm 2017, những khu vực nào còn rừng tự nhiên phải tiến hành rà soát, đưa lại vào đất lâm nghiệp. Trong quá trình triển khai thực hiện, các địa phương, đơn vị chủ rừng đã có kiến nghị đề nghị điều chỉnh lại cho phù hợp với thực tế.

Tại phiên chất vấn, Thường trực HĐND tỉnh Lâm Đồng đề nghị Giám đốc Sở TN-MT Lâm Đồng tiếp tục hướng dẫn UBND các huyện, thành phố hoàn chỉnh phương án sử dụng đất đối với diện tích đất đưa ra ngoài quy hoạch 3 loại rừng làm cơ sở cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho các cá nhân, hộ gia đình, tổ chức theo quy định.

Thực tế cho thấy trong hơn 3 năm qua, việc triển khai trong phạm vi từng địa phương chưa có sự đồng bộ, thống nhất. Các kiến nghị của địa phương và người dân về một số vị trí, diện tích chưa trùng khớp giữa bản đồ và thực địa nhưng chưa xác định cụ thể, nên khi thực hiện gặp rất nhiều khó khăn.

Thanh tra đang làm rõ sai phạm trong điều chỉnh đất sản xuất lâm nghiệp và cơ cấu 3 loại rừng
Như Thanh Niên đã phản ánh, vào ngày 25.4, ông Trần Văn Hiệp, Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng ra văn bản số 2753/UBND-LN giao Thanh tra tỉnh Lâm Đồng thanh tra toàn diện việc lập quy hoạch và điều chỉnh quy hoạch 3 loại rừng trên địa bàn tỉnh.

Thanh tra tỉnh được giao chủ trì, phối hợp với các sở, ngành, cơ quan, địa phương và đơn vị liên quan thanh tra toàn diện Sở NN-PTNT thực hiện các hồ sơ, thủ tục rà soát, tổng hợp, tham mưu, đề xuất UBND tỉnh ban hành các quyết định: Điều chỉnh quy hoạch 3 loại rừng trên địa bàn tỉnh số 2106/QĐ-UBND ngày 9.10.2018 về phê duyệt kết quả điều chỉnh đất sản xuất lâm nghiệp và cơ cấu 3 loại rừng tỉnh Lâm Đồng giai đoạn 2016-2025, định hướng đến năm 2030; Quyết định số 503/QĐ-UBND ngày 8.3.2021 về việc điều chỉnh bổ sung khoản 3, Điều 1 số 2106/QĐ-UBND ngày 9.10.2018.

Bước đầu, Thanh tra tỉnh Lâm Đồng phát hiện các "điểm nóng" gồm các huyện: Lạc Dương, Lâm Hà, Đức Trọng, Bảo Lâm, Di Linh và TP.Đà Lạt, TP.Bảo Lộc. Được biết, Thanh tra tỉnh Lâm Đồng đang ráo riết vào cuộc làm rõ những “điểm nóng” phá rừng, lấn chiếm đất rừng sau khi có quyết định điều chỉnh đất sản xuất lâm nghiệp và cơ cấu 3 loại rừng, vì việc thanh tra này phải hoàn thành và báo cáo UBND tỉnh trước ngày 30.8.2022.
Theo (https://thanhnien.vn/nghich-ly-quy-hoach-3-loai-rung-o-lam-dong-1851462739.htm)

05/07/2023

Quy định của pháp luật về đất rừng hiện nay như thế nào? Chế độ sử dụng đất rừng đối với từng loại rừng ra sao? Cùng tìm hiểu vấn đề trên qua bài viết sau của LawKey.

Theo quy định của Luật Đất đai 2013, hiện nay có 3 loại đất rừng được xếp vào nhóm đất nông nghiệp, bao gồm:

– Đất rừng sản xuất;

– Đất rừng phòng hộ;

– Đất rừng đặc dụng.

Mục đích sử dụng các loại rừng
Rừng sản xuất: được sử dụng chủ yếu để sản xuất, kinh doanh gỗ, các lâm sản, đặc sản rừng, động vật rừng và kết hợp phòng hộ, bảo vệ môi trường sinh thái.

Rừng phòng hộ: được sử dụng chủ yếu để bảo vệ nguồn nước, bảo vệ đất, chống xói mòn, hạn chế thiên tai, điều hòa khí hậu, góp phần bảo vệ môi trường sinh thái.

Rừng đặc dụng: được sử dụng chủ yếu để bảo tồn thiên nhiên, mẫu chuẩn hệ sinh thái rừng quốc gia, nguồn gen thực vật, động vật rừng; nghiên cứu khoa học; bảo vệ di tích lịch sử, văn hóa và danh lam thắng cảnh, phục vụ nghỉ ngơi, di lịch.

Chế độ sử dụng đất rừng
Hiện nay, quy định pháp luật về chế độ sử dụng đất rừng như sau:

Đất rừng sản xuất
Rừng sản xuất bao gồm rừng tự nhiên và rừng trồng.

Đối với rừng tự nhiên
Theo quy định tại Khoản 33 Điều 2 Nghị định 01/2017/NĐ-CP thì Nhà nước giao đất rừng sản xuất là rừng tự nhiên cho tổ chức quản lý rừng để quản lý, bảo vệ và phát triển rừng.

Hộ gia đình, cá nhân, cộng đồng dân cư đang sinh sống trong khu vực rừng sản xuất là rừng tự nhiên nơi chưa có tổ chức quản lý rừng mà có nhu cầu, khả năng bảo vệ, phát triển rừng thì được Nhà nước giao đất rừng sản xuất là rừng tự nhiên không thu tiền sử dụng đất để bảo vệ, phát triển rừng và được kết hợp khai thác các lợi ích khác theo quy định của pháp luật về bảo vệ và phát triển rừng.

Đối với rừng trồng
Theo quy định tại Khoản 2 Điều 135 Luật Đất đai 2013 thì Nhà nước giao đất, cho thuê đất rừng sản xuất là rừng trồng theo quy định sau đây:

– Giao đất cho hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp theo hạn mức quy định là không quá 30 hecta để sử dụng vào mục đích sản xuất lâm nghiệp. Đối với diện tích đất rừng sản xuất do hộ gia đình, cá nhân sử dụng vượt hạn mức thì phải chuyển sang thuê đất;

– Cho thuê đất đối với tổ chức kinh tế, hộ gia đình, cá nhân, người Việt Nam định cư ở nước ngoài, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài để thực hiện dự án đầu tư trồng rừng;

– Tổ chức kinh tế, hộ gia đình, cá nhân, người Việt Nam định cư ở nước ngoài, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài được Nhà nước giao đất, cho thuê đất rừng sản xuất trong các trường hợp trên thì được sử dụng diện tích đất chưa có rừng để trồng rừng hoặc trồng cây lâu năm.

Đất rừng phòng hộ
Theo quy định tại Điều 137 Luật Đất đai 2013, việc sử dụng đất rừng phòng hộ được quy định như sau:

– Nhà nước giao đất rừng phòng hộ cho tổ chức quản lý rừng phòng hộ để quản lý, bảo vệ, khoanh nuôi tái sinh rừng và trồng rừng theo quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt, được kết hợp sử dụng đất vào mục đích khác theo quy định của pháp luật về bảo vệ và phát triển rừng.

Lưu ý:
Tổ chức quản lý rừng phòng hộ giao khoán đất rừng phòng hộ cho hộ gia đình, cá nhân đang sinh sống tại đó để bảo vệ, phát triển rừng; Ủy ban nhân dân cấp huyện giao đất ở, đất sản xuất nông nghiệp cho hộ gia đình, cá nhân đó sử dụng.

– Tổ chức, hộ gia đình, cá nhân có nhu cầu, khả năng bảo vệ, phát triển rừng và đang sinh sống trong khu vực rừng phòng hộ mà chưa có tổ chức quản lý và khu vực quy hoạch trồng rừng phòng hộ thì được Nhà nước giao đất rừng phòng hộ để bảo vệ, phát triển rừng và được kết hợp sử dụng đất vào mục đích khác theo quy định của pháp luật về bảo vệ và phát triển rừng.

– Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định cho tổ chức kinh tế thuê đất rừng phòng hộ thuộc khu vực được kết hợp với kinh doanh cảnh quan, du lịch sinh thái – môi trường dưới tán rừng.

Đất rừng đặc dụng
Căn cứ Điều 138 Luật Đất đai 2013, việc sử dụng đất rừng đặc dụng được quy định như sau:

– Nhà nước giao đất rừng đặc dụng cho tổ chức quản lý rừng đặc dụng để quản lý, bảo vệ theo quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt, được kết hợp sử dụng đất vào mục đích khác theo quy định của pháp luật về bảo vệ và phát triển rừng.

Lưu ý:
+ Tổ chức quản lý rừng đặc dụng giao khoán ngắn hạn đất rừng đặc dụng trong phân khu bảo vệ nghiêm ngặt cho hộ gia đình, cá nhân chưa có điều kiện chuyển ra khỏi khu vực đó để bảo vệ rừng.

+ Tổ chức quản lý rừng đặc dụng giao khoán đất rừng đặc dụng thuộc phân khu phục hồi sinh thái cho hộ gia đình, cá nhân sinh sống ổn định tại khu vực đó để bảo vệ và phát triển rừng.

– Ủy ban nhân dân cấp có thẩm quyền quyết định giao đất, cho thuê đất vùng đệm của rừng đặc dụng đối với tổ chức, hộ gia đình, cá nhân để sử dụng vào mục đích sản xuất, nghiên cứu, thí nghiệm về lâm nghiệp hoặc kết hợp quốc phòng, an ninh theo quy hoạch phát triển rừng của vùng đệm và được kết hợp sử dụng đất vào mục đích khác theo quy định của pháp luật về bảo vệ và phát triển rừng.

– Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định cho tổ chức kinh tế thuê đất rừng đặc dụng thuộc khu vực được kết hợp với kinh doanh cảnh quan, du lịch sinh thái – môi trường dưới tán rừng.

Quy Hoạch Đất 3 Loại Rừng Là Gì ?

05/07/2023

05/07/2023

05/07/2023

05/07/2023

05/07/2023

05/07/2023

Address

Telephone

Website

Alerts

Shortcuts

Share

Category