20/08/2022
"Hãy lắng nghe Thời gian thứ tư - hiện tại bất tận. Hãy duỗi ra, tràn ra, để tan biến trong thời gian, và yên nghỉ trong âm thanh. Dần dần trở lại với nhận thức bình thường. Trở về với cuộc sống hàng ngày trong sự tươi tỉnh và mới mẻ sau chuyến du hành ngắn vào trong thời gian và không gian thiêng liêng."
SỐNG VỚI THỜI GIAN VÀ KHÔNG GIAN THIÊNG LIÊNG
LAMA SURIA DAS – ĐỨC PHẬT VỚI THỜI GIAN
---🌼🌻🌞🌸🍄
🌻Sự Đồng Bộ Thiêng Liêng
Chronos là tên vị thần thời gian của Hi Lạp. Như chúng ta đã học ở Chương 3, từ đồng bộ có nghĩa là “cùng nhau trong thời gian”. Khi bạn đồng bộ với đấng thiêng liêng, tức là bạn đang đi vào một khía cạnh khác của nhận thức, ở đó bạn có thể cảm nhận được giáo lý cơ bản “trên sao, dưới vậy”. Từ thời xa xưa, người ta đã tôn vinh những ngày lễ thiêng liêng và thờ cúng những nơi chốn thiêng liêng, như các tảng đá, các hang hầm, nơi hội lưu của các dòng sông, và đền đài... Tất cả những nơi này đều chứa đựng một năng lượng và một sự rung động nào đó, hoặc là do chất liệu thiên nhiên độc đáo của chúng, do vị trí của chúng, hình dạng của chúng, hoặc là do cách nghĩ chung của những người thường xuyên lui tới nơi đây. Những nơi này đều thấm nhuần sinh khí, hay Khí. Khi viếng thăm những nơi chốn thiêng liêng chúng ta lập tức cảm thấy dường như luồng khí tự nhiên mạnh mẽ ở đây, hay drala của nơi này, hay là sinh khí tích tụ từ những lời cầu nguyện của bao thế hệ hành hương thành tâm, đã truyền vào trong ta.
Dù đang sống trong một xã hội thế tục, nhưng hầu hết chúng ta đều cảm thấy một cái gì đó khác thường trong những dịp lễ Năm mới, Giáng sinh, vũ hội hóa trang, ... và trong những dịp lễ thiêng liêng khác. Bạn như tiếp nhận được một sinh khí hay là một sự rung động, dù bạn có phải là một tín đồ hay không. Đối với những người ưa nói rằng đây chỉ là chuyện trong tưởng tượng, tôi đề nghị bạn hãy suy ngẫm một cách toàn diện hơn về vấn đề sâu xa hơn của những gì không phải là như thế.
Ngoài năng lượng tự nhiên của trái đất và của ý thức cá nhân hoặc tập thể, khiến cho thời gian và không gian thấm nhuần ý nghĩa và sự thiêng liêng, còn có những chu kỳ trên trời chi phối sự sống của chúng ta nữa. Đây là chu kỳ của các chòm sao, mặt trời và các hành tinh, các tiểu hành tinh, cũng như những làn sóng và những rung động từ dải Ngân hà, hoặc từ hàng tỉ thiên hà khác trong không gian sâu thẳm. Tất cả những thiên thể này đều tỏa ra những năng lượng tinh tế tác động trên các sự kiện trần gian.
Trong Thời gian chuẩn của Đức Phật, mọi giây phút đều có thể là thiêng liêng, cho nên thực ra không cần phải đi đến đền chùa, hoặc chờ đợi các sự kiện thiên văn đặc biệt. Chúng ta có khả năng sống trọn vẹn trong từng giây phút và kết nối với cõi thiêng liêng vô tận. Thế nhưng, việc khám phá trở lại các nghi lễ truyền thống, tham gia vào các nghi thức hiện hành và nghiên cứu các giáo thuyết tâm linh là những cách để chúng ta có một cái nhìn về một thực tại cao hơn và sâu hơn. Mỗi mái nhà là một đền đài, và trái đất này giống như một tế đàn trên đó chúng ta bước đi trong sự huy hoàng của một hình ảnh mới về thời gian và không gian mở rộng.
Trong thời đại của chúng ta, chúng ta không quan tâm đến các nghi lễ và các xác tín cho bằng những cách làm, những công cụ, và những kỹ thuật mới mẻ đầy hiệu quả và dựa trên khoa học, để giúp cho chúng ta giải quyết những rắc rối hàng ngày. Thế nhưng phương pháp giảm stress bằng tĩnh tâm (Mindfullness - based stress reduction - MBSR) do bác sĩ Jon Kabat - Zinn đề xướng, chẳng hạn, chính là phép quán tưởng phi thời gian của Phật giáo để tìm ra một nơi an trú trong thời gian tĩnh tâm hàng ngày. Phương pháp này đã trở thành một bộ phận quan trọng trong các bệnh viện và trung tâm điều trị tại nhiều quốc gia. Đây cũng là một con đường tuyệt hảo để đi vào sự luyện tập tâm linh sâu hơn và đi vào hiện tại.
Dù rằng việc giảm stress là rất hiệu quả, nhưng điều quan trọng cần biết là có sự khác biệt giữa một bên là chỉ thư giãn và một bên là làm mới để mở đường cho sự phát triển tâm linh. Có nhiều loại hoạt động có thể giúp cho bạn thư giãn, thấy dễ chịu hơn, và làm việc có hiệu quả hơn. Bạn có thể tập thể dục, ngủ một giấc ngắn, thích thú với một cuốn sách hay, hoặc xoa bóp, đi bộ, suy nghĩ về một dự án yêu thích, tắm nước nóng, yêu đương - và sau những việc như thế, chắc chắn là bạn sẽ trở lại với sự quyết tâm và điềm tĩnh nhiều hơn. Nhưng những hoạt động phục hồi này không phải luôn luôn dẫn đến một sự đổi mới sâu xa, sự hồi phục kéo dài, và sự giải tỏa tinh thần. Chúng tương đương với thời gian trần tục mà cái tôi nhỏ bé của ta trải nghiệm. Bạn chỉ đi vào trong thời gian thiêng liêng khi bạn bước ra ngoài trạng thái thông thường của mình, nhận thức Phật tính, và chủ tâm nâng ý thức của mình lên một mức cao hơn.
🌻 Làm Mới Con Người Mình Trong Sự Ẩn Cư
Theo như những nhà khảo sát thì có một con chim lạ ở Amazon không hót trong thời gian từ chiều Thứ sáu cho đến chiều Thứ bảy. Vào sáu ngày khác trong tuần thì nó hót rất lớn. Bạn có thể học được nhiều điều từ con chim có chu kỳ nghỉ đều đặn này. Sống một thời gian trong một nơi ẩn cư là một cách hiệu quả để làm mới con người mình trong khoảng thời gian thiêng liêng của một ngày, một dịp cuối tuần, một tháng hoặc lâu hơn.
Theo truyền thống Tây Tạng, đợt nhập thất và thiền quán trong ba năm, ba tháng, ba ngày tại tu viện để huấn luyện cho các lạt ma - tôi đã dự khóa nhập thất này hai lần - là một sự đại tu hoàn toàn cho tâm, thể, và trí. Khi hoàn tất khóa nhập thất, hành giả đã được biến đổi, làm mới và tái sinh đến tận từng tế bào.
Trong một đợt nhập thất ít quyết liệt hơn, như để nói lên những quyết tâm đầu năm mới, là một dịp để người ta tự kiểm điểm một cách nghiêm túc - xét lại các mối quan hệ và gia đình, sức khỏe, sự nghiệp, sở thích, đường lối, ý định, ước mong. Nhưng nhiều người tự tìm ra thời gian và ý chí để có một đợt nhập thất thực sự. Cả đến Bill Gates, con người vô cùng bận rộn, nhân vật sáng lập Microsoft, cũng có những khoảng thời gian đều đặn cho sự yên tĩnh, lặng lẽ, và làm mới con người mình. Mỗi năm ông dành ra ít nhất là một hoặc hai tuần để sống ở chiếc lều mộc mạc của mình trong núi. Ông sống ở đây một mình, và một mình quyết định nên theo đuổi những công việc mới nào. Rõ ràng ông đã nhận thấy rằng những đợt nghỉ ngắn, như những ngày Sabbath và nhập thất, sẽ góp phần tái tạo toàn bộ con người. Như chúng ta đã thấy trong các chương trước, việc ngưng nghỉ một quãng thời gian không có nghĩa là tránh né cuộc sống và những trách nhiệm, mà đây là một cách khôn ngoan để làm mới sự chú ý và sinh lực. Nếu bạn có thêm sinh lực và khả năng sáng tạo vào mùa trăng tròn thì thời gian thiêng liêng của bạn nên dành cho việc chữa bệnh và cầu nguyện. Nếu bạn là người hướng nội và thích được ra ngoài chiêm ngưỡng những nét tráng lệ của thiên nhiên thì những khi ánh trăng soi bóng chập chờn trên mặt đất, bạn có thể thức để cầu nguyện hoặc đi bộ một mình trong đêm.
Hãy tập kỷ niệm ngày sinh của mình một cách có ý thức, đây là dịp kỷ niệm thời điểm mà bạn xuất hiện trên trái đất này dưới danh hiệu một chòm sao nào đó trên trời. Đây là thời điểm hoàn hảo để cảm ơn sự sống đã được ban tặng cho mình và để khẳng định mục đích thực sự của sự hiện hữu của mình ở đây.
Bạn cũng có thể dành thời gian trong tuần, thậm chí cả một ngày, chỉ để hiện diện. Bạn có nhớ câu chuyện về Marian Wright Edelman và một ngày im lặng mỗi tuần của bà hay không? Hãy xem xét việc xen một ngày như thế vào trong lịch làm việc và xem đây là dịp đặc biệt để làm mới mình, như đây là ngày Sabbath riêng, hoặc đây là dịp nhập thất để quán niệm. Tôi dành ra mỗi tuần một buổi sáng để làm việc này, tập trung toàn bộ vào việc đọc kinh sách, nghe nhạc, thiền và tập thể dục. Tôi cố gắng thức dậy lúc 6 giờ sáng ngày Chủ nhật và sống tĩnh mịch - ẩn dật ít nhất là cho đến trưa. Trong thời gian ấy, tôi có thể đi bộ một đoạn đường dài, trong rừng cây bên cạnh nhà, ngoài những công việc thường lệ như thiền, tụng niệm và tập yoga. Chúng ta có thể không đi đến thánh đường nào nhưng, giống như Emily Dickinson, chúng ta có thể thấy thánh đường ấy trong rừng cây, và “tiếng chim chính là lời thuyết pháp”.
🌻 Âm Nhạc Và Âm Thanh Thiêng Liêng
Trong Phật giáo Tây Tạng, hành giả tụng niệm nhiều phút trước hoặc sau mỗi buổi thiền, đôi khi suốt cả buổi thiền. Bạn có thể muốn làm như thế. Có những bài tụng Tây Tạng mà các môn sinh nói rằng trong lúc lắng nghe họ thấy mình như được đưa đến một cõi siêu thoát, thanh thản vượt thời gian. Tôi thấy rằng bất cứ bản nhạc du dương nào, như các bản nhạc dương cầm của Bach, đều rất hợp cho thiền và nhập thất. Hoặc những bản hòa tấu dương cầm của Mozart, Liszt, Chopin, Rachmaninoff... Hoặc bất cứ loại nào khiến bạn thấy phấn chấn, thấy niềm vui sống! Đây là thời gian để bạn làm bất cứ điều gì khiến mình trở nên tươi tỉnh, mới mẻ. Và bạn có thể cảm nhận nhịp điệu của âm nhạc tác động trên nhịp điệu và sinh lực nơi cơ thể mình như thế nào. Plato đã nói, “Âm nhạc làm cho vũ trụ có tâm hồn, đầu óc có đôi cánh, sự bay bổng cho trí tưởng tượng, và sự sống cho mọi thứ”.
Âm nhạc là cánh cửa mở ra cho những gì thiêng liêng và bất diệt. Âm nhạc tuyệt vời nhất nâng cao tâm hồn, tuy nhiên từ trong bản năng, bạn có thể cảm nhận sự rung động của các âm thanh khác nhau vang dội trong cơ thể - như trong đám rối dương (solar plexus) của bạn, chẳng hạn - như một tiếng trống. Tôi còn nhớ đã từng được nghe một người sáng tác và hát một bản nhạc để cám ơn vào cuối tuần lễ nhập thất thiền định. Anh ta giống như một cây sáo - trống rỗng, hòa điệu và thông suốt - trong khi âm ahhhhhhi của bài thần chú từ bên trong thoát ra xung quanh, bao trùm tất cả trong không gian trong trẻo và siêu nhiên. Tôi cảm thấy âm thanh kia vang dội trong sự nhận thức về toàn bộ con người mình, giống như những gợn sóng nhẹ nhàng lan rộng trên mặt hồ tĩnh lặng. Âm nhạc có thể đưa ta vào cõi bất tận, ở đó những người quan sát hòa nhập làm một với người được quan sát.
Có lẽ, chỉ có loài người và những con chim hót là những sinh vật tự mình chuyển động theo nhịp bài hát. “Trái tim con người muốn hòa điệu với âm nhạc, hai chân họ muốn đong đưa một cách nhịp nhàng. Đây là lời giải thích của Nina Kraus, giáo sư sinh học thần kinh tại Northwestern University, khi nghiên cứu về tác dụng của âm nhạc trên hệ thần kinh.
Âm nhạc và âm thanh tạo nên sự thần kỳ nơi chúng ta theo nhiều cách. Cơ bản nhất là âm nhạc có thể làm lắng dịu và làm ổn định các sóng não. Nghiên cứu về thần kinh đã cho thấy rằng âm thanh và âm nhạc - kể cả việc chơi nhạc và nghe nhạc, cùng các khả năng âm nhạc khác - có thể làm thay đổi các sóng não. Loại âm nhạc có khoảng sáu mươi nhịp một phút có thể làm thay đổi sóng não từ trạng thái beta sang trạng thái alpha. Trạng thái beta, như chúng ta đã thấy trước đây, đại diện cho ý thức tỉnh táo thông thường, gồm cả những cảm xúc tiêu cực. Trạng thái alpha có đặc điểm là sự nhận thức nâng cao, sự trầm tĩnh, và những ý tưởng, cảm giác tích cực.
Âm nhạc cũng có thể giúp chúng ta hội nhập hai bán cầu não. Việc nghe nhạc Mozart, Bach, hoặc các loại nhạc cổ điển mẫu mực khác, có thể ổn định nhận thức, kích thích sự tập trung đầu óc, và nâng cao hiệu suất làm việc. Nó củng cố phía não trái logic. Việc nghe nhạc Beethoven, Debussy, cùng các loại lãng mạn, hoặc New Age, có thể nâng cao trực giác, khả năng sáng tạo, sự đồng cảm và từ tâm của chúng ta đối với những người khác. Những loại nhạc này củng cố phần não phải giao tiếp.
Ngoài ra, âm nhạc có thể làm thay đổi nhận thức về thời gian của con người. Khi chúng ta đang phải chịu một áp lực, âm nhạc hợp với não trái có thể giúp chúng ta sử dụng thời gian một cách hiệu quả hơn, và những âm thanh làm thư giãn, hợp với não phải, có thể làm giảm căng thẳng. Nói chung, loại âm nhạc tươi vui, tiết tấu nhanh có thể làm cho thời gian trôi qua nhanh hơn, âm nhạc chậm rãi, nặng nề có thể làm cho thời gian chậm lại.
Âm nhạc cũng làm thay đổi nhận thức về không gian. Âm nhạc chậm cho ta nhiều khoảng rộng hơn để vận động và thư giãn. Nó có thể mở toang một không gian bị giới hạn và làm cho ta cảm thấy nhẹ nhàng, tự do, thông thoáng. Trái lại, âm nhạc nhanh có thể giúp ta đặt ra những ranh giới và đường đi bên trong môi trường, qua đó làm tăng thêm sự hăng hái và năng suất làm việc.
Ở phương Đông, thần chú từ lâu đã được nhìn nhận là những phương tiện để chứng ngộ và thành tựu ở nhiều cấp độ. Thần chú là một âm thanh, một âm tiết, hoặc một câu có thể dẫn đến sự biến đổi về mặt vật chất, tinh thần, cảm xúc, hoặc tâm linh. Thần chú cơ bản nhất là một âm tiết đơn như chữ “ah”, từ này có sự cộng hưởng ở ruột già. Âm “ni”, trái lại, tạo ra sự rung động ở phần cao hơn của cơ thể - ở vùng họng và miệng. Ở giữa là âm “u” hoặc “o”, có sự cộng hưởng ở vùng trung tâm là tim và phổi. Việc lặp lại các âm trên đây, lớn tiếng hoặc là âm thầm, sẽ kích thích các vùng này và làm mạnh thêm các luân xa, kinh mạch, cùng các cấu trúc và chức năng khác. Khi ba âm này phối hợp lại sẽ tạo ra âm tiết “aum”, còn đọc là “om”, thần chú linh thiêng của đạo Hindu và đạo Phật. Đọc một chuỗi dài âm “aum” sẽ kích thích cả ba vùng, hợp nhất thân thể, tâm thức và tinh thần. Âm “aum” gắn ta vào với hiện tại và có khả năng nhấc ta lên trên cả thời gian và không gian. Nó tượng trưng cho Rung động Nguyên thủy, nơi khởi sinh mọi thứ. Âm này có thể làm chúng ta lắng dịu và thư giãn, hoặc làm cho ta tiếp xúc với Tự ngã cao hơn, chữa lành các bất hạnh của trần gian hoặc nâng ta lên tới cung bậc vũ trụ.
Ở phương Tây, việc tụng niệm cũng đã từng là một nghệ thuật thiêng liêng và một khoa học rất phát triển. Bài tụng Gregory đã tạo nên cấu trúc âm thanh cho châu Âu Trung cổ và cận đại, cho biết các giờ trong ngày và các mùa trong năm. Ảnh hưởng của nó đã vang vọng qua các thời đại. Trong một tu viện ở Pháp vào thập kỷ 1960, bảy mươi trong số chín mươi tu sĩ tại đây đã đột nhiên đâm ra uể oải và “rũ liệt trong phòng của họ giống như những miếng giẻ ướt”. Các bác sĩ, chuyên gia tâm lý, chuyên gia dinh dưỡng đã được mời đến để có lời khuyên chuyên môn, nhưng tất cả vẫn bế tắc. Sau cùng, tu viện trưởng phải nhờ Alfred Tomatis, vị bác sĩ tiên phong là người đầu tiên khám phá ra rằng những chim non và trẻ con trong bào thai có thể nghe được tiếng của cha mẹ chúng. Tomatis, nổi tiếng là “Sherlock Holmes về âm thanh và âm nhạc”, đã nhanh chóng chẩn đoán ra căn bệnh. Theo sau sự nới lỏng luật lệ của Tòa thánh Vatican, nhiều giờ của bài tụng Gregory trong ngày đã bị gạt bỏ khỏi sinh hoạt thường ngày của các tu sĩ. Trong nhiều năm qua, họ đã quen tụng đọc bài này tám đến mười lần một ngày, mỗi lần từ mười đến hai mươi phút. Sau khi bài tụng này được khôi phục, nhịp thở của các tu sĩ đã chậm lại, huyết áp của họ trở về bình thường, tâm trạng và hiệu quả làm việc của họ được nâng lên. Các âm “oooo” và “eeee” hùng vĩ uy nghi trong câu “Gloria in Excelsis Deo”(Vinh danh Thiên Chúa trên trời) và sự lặp lại nhiều lần chữ Alleluias (Chúc tụng Thiên Chúa) đã khôi phục niềm vui sống cho họ.
Trong các bộ lạc thổ dân, những bài hát và những nhạc cụ đơn giản đã được sử dụng để đưa người nghe vào các tầng sâu của ý thức. Chẳng hạn như tiếng trống của pháp sư có thể đưa bạn vào trạng thái theta của sóng não, cùng với giấc ngủ say, sự hôn mê, cảm giác xuất thần, và những trạng thái khác.
🌻 Thư Giãn - An Trú Trong Âm Nhạc
Bài tập này có mục đích đưa bạn vào Thời gian thứ tư, hay shicha, thuật ngữ của Phật giáo Tây Tạng để nói về khía cạnh siêu nhiên của một thực thể, vượt ngoài thời gian thông thường, nó xen vào trong mỗi thời điểm của thời gian tuyến tính theo chiều ngang - gồm quá khứ, hiện tại và tương lai, Một trong những điều hấp dẫn nhất của âm thanh và âm nhạc là sự đáp ứng của chúng ta đối với những thứ này mang tính rất cá nhân. Những gì gây xúc động cho tôi có thể không gây xúc động cho bạn, và những thứ kích thích bạn lại có thể chỉ khiến tôi dửng dưng. Dù là thể loại âm nhạc nào đi nữa, hãy chọn thứ nào tạo nên sự cộng hưởng nơi con người mình. Đối với những người mới tập, tôi đề nghị nên dùng nhạc không lời, vì nó đưa bạn dần dần từng bước đi vào tâm điểm của âm thanh. Tận cốt lõi của bản nhạc, chúng ta tìm thấy mình trong Thời gian chuẩn của Đức Phật, vươn mình lên cao hơn những tiếng tic - tac của chiếc đồng hồ. Hãy cảm nhận từng nốt nhạc khi nó thoát ra và bật lên từ một nơi cao hơn. Hãy chú ý theo từng nốt nhạc riêng rẽ, mỗi lần một nốt thôi, giống như những hạt chuỗi được xâu kết vào nhau một cách êm dịu. Hoặc gõ một cái chiêng rồi chăm chú theo dõi âm thanh vang rền lan rộng rồi tan dần, đồng thời bạn cũng thấy mình tan loãng nơi chân trời xa. Sau đó hãy dịu dàng trầm mình trong cái trong trẻo và trống rỗng bao la ấy. Đi xa hơn nữa, với bất cứ bản nhạc nào mà bạn yêu thích, hoặc với tiếng chim hót bên ngoài cửa sổ lúc sớm mai, hãy cảm thấy thoải mái, bỏ qua mọi phiền nhiễu, chỉ nghỉ ngơi và lắng nghe:
Hít thở, mỉm cười và thư giãn nhiều lần.
Nhìn sâu vào bên trong và suy ngẫm:
Ai đang nghe bản nhạc này?
Nó từ đâu đến?
Nó đi về đâu?
Bạn có thể nhận ra những quãng lặng giữa các nốt nhạc?
Hãy nghỉ ngơi trong sự trống rỗng đó, thoải mái và dễ chịu.
Hãy lắng nghe Thời gian thứ tư - hiện tại bất tận. Hãy duỗi ra, tràn ra, để tan biến trong thời gian, và yên nghỉ trong âm thanh. Dần dần trở lại với nhận thức bình thường. Trở về với cuộc sống hàng ngày trong sự tươi tỉnh và mới mẻ sau chuyến du hành ngắn vào trong thời gian và không gian thiêng liêng.
---🌼🌻🌞🌸🍄
Trích: Đức Phật Và Thời Gian
Tác giả: Lama Suyrya Das
Người dịch: Chương Ngọc
NXB Văn Hóa Thông Tin
Ảnh: Internet
