29/08/2026
Chiếc xe điện được gọi là xanh, và cái điện thoại trong tay bạn, đều cần một kim loại tên là coban. Phần lớn coban của thế giới đến từ một quốc gia thuộc nhóm nghèo nhất hành tinh. Toàn bộ quá trình chuyển đổi năng lượng của thế giới đi qua đó, mà nước đó vẫn nghèo. Nghịch lý này không tự nhiên mà có, nó là hệ quả của vị trí trong chuỗi giá trị.
Congo có trữ lượng khổng lồ về coban, đồng, vàng và kim cương. Nhưng họ bán quặng thô. Việc tinh luyện diễn ra ở nước khác, sản xuất pin ở nước khác, lắp xe ở nước khác, và giá trị gia tăng lớn nhất nằm ở các khâu sau đó. Bên cạnh đó là thể chế yếu, xung đột vũ trang kéo dài ở phía đông, hạ tầng giao thông và điện gần như không có, và một phần sản lượng đến từ khai thác thủ công với điều kiện làm việc rất nguy hiểm.
Điều đáng nói thẳng là chữ xanh ở đầu này của chuỗi rất khác chữ xanh ở đầu kia. Người mua xe điện ở thành phố có thể yên tâm về khí thải, và điều đó thật. Nhưng mọi chuỗi cung ứng đều có một khúc mà người tiêu dùng không nhìn thấy, và cái không nhìn thấy đó vẫn tồn tại. Đây không phải lý do để chê xe điện, đây là lý do để đọc kỹ hơn khi nghe từ bền vững.
Insight cho nhà đầu tư: đứng ở đầu chuỗi cung ứng nguyên liệu là vị trí yếu nhất, không phải mạnh nhất. Khi một câu chuyện ngành đang nóng, hãy hỏi khâu nào trong chuỗi giữ được biên lợi nhuận, thay vì mua bất cứ thứ gì có liên quan tới từ khóa đó. Trong nhiều chu kỳ hàng hóa, người khai thác thô là người chịu biến động giá nặng nhất mà nhận phần lời mỏng nhất.
Theo bạn, trong chuỗi xe điện, khâu nào giữ được biên lợi nhuận lâu nhất? Nêu lập luận bên dưới.