30/01/2022
Tổng hợp 10 trò chơi dân gian ngày Tết cổ truyền phổ biến, đặc sắc
Tết đến, Xuân về không chỉ là dịp để cả gia đình đoàn viên mà còn thời gian để mọi ngườisum họp cùng chơi những trò chơi thú vị, đầy ấp tiếng cười. Bài viết sau đây mình sẽ tổng hợp 10 trò chơi dân gian ngày Tết cổ truyền phổ biến và đặc sắc nhất giúp cho bạn có nhiều sự lựa chọn giải trí trong năm mới 2022.
1. Ô ăn quan
2. Bịt mắt bắt dê
3. Kéo co
4. Đấu vật
5. Chơi đánh đu
6. Đập niêu đất
7. Đi cà kheo
8. Chơi cờ người
9. Ném tung còn
10. Chơi đáo
Cùng xem chi tiết dưới đây nhé!
1. Ô ăn quan
Ô ăn quan (ô quan hay ô làng) là trò chơi dân gian quen thuộc, hấp dẫn, gắn liền với tuổi thơ của hầu hết chúng ta. Trò chơi ô ăn quan mang đến cho người chơi nhiều ích lợi: rèn luyện tính kiên trì, tính toán và ghi nhớ nên được cả trẻ nhỏ và người lớn yêu thích.
Ô ăn quan
Luật chơi cơ bản, cách chiến thắng:
Người chơi sẽ dùng tất cả số quân trong một ô bất kỳ trong số 5 ô vuông thuộc quyền kiểm soát của mình. Sau đó, người chơi lần lượt rải quân vào các ô (mỗi ô 1 quân) bắt đầu từ ô gần nhất và có thể rải ngược hay xuôi chiều kim đồng hồ tùy ý.
Khi rải hết quân cuối cùng, nếu liền sau đó là một ô vuông có chứa quân thì tiếp tục dùng tất cả số quân đó để rải tiếp theo chiều đã chọn. Nếu liền sau đó là một ô trống (không phân biệt ô quan hay ô dân) rồi đến một ô có chứa quân thì người chơi sẽ được ăn tất cả số quân trong ô đó.
Cuộc chơi sẽ kết thúc khi toàn bộ dân và quan ở hai ô quan đã bị ăn hết. Người thắng cuộc là người mà khi cuộc chơi kết thúc có tổng số dân quy đổi nhiều hơn. Tùy theo luật chơi từng địa phương hoặc thỏa thuận giữa hai người chơi nhưng phổ biến là 1 quan được quy đổi bằng 10 dân hoặc 5 dân.
2. Bịt mắt bắt dê
Bịt mắt bắt dê là một trò chơi dân gian có từ lâu đời ở Việt Nam, luôn là trò được yêu thích trong các dịp vui như Hội đầu xuân. Ngoài ra, đây cũng là trò chơi phổ biến của trẻ em Việt vì sự đơn giản và vui nhộn.
Luật chơi cơ bản, cách chiến thắng:
Cách 1: Tất cả người chơi cùng oẳn tù tì hoặc chọn một người xung phong bịt mắt đi bắt dê, còn những người xung quanh đứng thành vòng tròn rộng. Người chơi chạy xung quanh người bịt mắt cho đến khi người đó hô “đứng lại” thì dừng. Người bịt mắt đi quanh vòng tròn và bắt một người bất kỳ, người chơi cố tạo ra tiếng động để người bịt mắt mất phương hướng khó phán đoán. Cho đến khi người bịt mắt bắt được và đoán đúng tên một ai đó thì người đó phải thế chỗ cho người bịt mắt. Nếu không bắt được ai lại hô bắt đầu để mọi người di chuyển.
Cách 2: Chọn hai người vào chơi, một người làm dê, một người đi bắt dê. Cả hai cùng đứng trong vòng tròn và bịt mắt, đứng quay lưng vào nhau. Sau đó nghe theo hiệu lệnh, người làm dê vừa di chuyển vừa kêu “be be” để người bắt dê đoán và đuổi bắt. Những người đứng xung quanh hò reo tạo không khí sôi động. Nếu bắt được dê thì người làm dê phải trở thành người bắt và một người khác ở hàng rào vào làm dê.
3. Kéo co
Kéo co hay kéo dây là một môn thể thao và là một trò chơi dân gian được gìn giữ cho đến ngày nay. Kéo co không chỉ là môn thể thao rèn luyện sức khỏe, mà còn là mang tính đồng đội, tôn vinh sức mạnh tập thể, đem lại niềm vui, sự thoải mái cho mọi người khi tham gia và thường được chơi trong các dịp lễ hội hoặc ngày Tết.
Luật chơi cơ bản, cách chiến thắng:
Người chơi cũng chia làm hai phe, mỗi phe cùng dùng sức mạnh để kéo cho được bên kia ngã về phía mình, giữa sợi dây có buộc một cái khăn đỏ,bên nào kéo đoạn dây có buộc khăn đỏ qua vạch của mình trước là thắng.
4. Đấu vật
Ở Việt Nam, đấu vật là một trò chơi dân gian mang tính cổ truyền ở hầu hết các tỉnh miền Bắc. Vật thường tổ chức dưới dạng các hội vật vào tháng Giêng âm lịch, là một nét độc đáo báo hiệu Tết đến, Xuân về.
Luật chơi cơ bản, cách chiến thắng:
Đô vật khi dự vật phải ở trần và chỉ đóng một chiếc khố. Hai người sẽ lên sàn đấu trong 1 vòng tròn ở bãi đất trống hoặc sân đình, sân làng. Hai người dùng tay và sức để thi đấu với nhau. Người giành chiến thắng là người vật ngã đối phương, hoặc đẩy người kia ra khỏi vòng tròn thi đấu.
Có hai người làm nhiệm vụ phất cờ và đánh trống trong lúc các đối thủ vật nhau. Người đánh trống cầm một chiếc trống khẩu ghé vào tai các lực sĩ đánh ba tiếng một như để khuyến khích thúc giục. Người phất cầm cờ cán dài để ngăn cản người xem khỏi lấn vào sân vật và phất cờ theo nhịp trống khi có người thắng cuộc để cổ động người thắng.
5. Chơi đánh đu
Chơi đánh đu là trò chơi đòi hỏi tính khéo léo, nhanh nhẹn cũng như sự kết hợp ăn ý giữa 2 người chơi. Đây là trò chủ yếu diễn ra vào mùa xuân, thường dành cho các cặp trai gái trong hội làng.
Luật chơi cơ bản, cách chiến thắng:
Có nhiều cách đu nhưng phổ biến nhất vẫn là đu đơn và đu đôi. Đu đơn nữ thường thể hiện sự nhịp nhàng, nhẹ nhàng và duyên dáng của người chơi, đu đơn nam thường thể hiện sự khỏe mạnh, bay bổng và thường đu cao tít lên.
6. Đập niêu đất
Đập niêu đất không con là trò chơi xa lạ đối với người Việt nói chung, trẻ con Việt Nam nói riêng. Đây là trò chơi dân gian khá phổ biến vào dịp hội lang lớn, đặc biệt là Tết nguyên đán.
Luật chơi cơ bản, cách chiến thắng:
Trò chơi đập niêu thường được tổ chức ở các sân lớn. Trước khi chơi, người ta thường đặt giữa sân hai chiếc cột cách nhau 5 mét. Ở hai đầu thân cột được nối bằng sợi dây thừng để làm giá treo niêu. Điểm xuất phát cách giá treo niêu khoảng 3 - 5 mét.
Trước khi tham gia trò chơi, người chơi được trọng tài trao cho người chơi một gậy dài khoảng 50 cm. Những người tham gia trò chơi sẽ bị bịt mắt và đứng ở vạch xuất phát. Họ sẽ tự ước lượng khoảng cách và tiến lên phía trước để đập trúng chiếc niêu treo trên dây. Người nào đập trúng niêu sẽ có một phần thưởng được ghi trong mẫu giấy nhỏ của niêu vỡ đó
7. Đi cà kheo
Các cuộc thi cà kheo tại các vùng quê vào dịp Tết thường tạo được tiếng cười sảng khoái cho người theo dõi bởi sự hấp dẫn, bất ngờ của trò chơi.
Luật chơi cơ bản, cách chiến thắng:
Người chơi dùng 2 cây tre, trên đó cột hai cái khấc cũng bằng tre làm bàn đạp. Để đi được trên cà kheo, đòi hỏi người sử dụng phải có một sự khéo léo nhất định.
8. Chơi cờ người
Trong các lễ hội cổ truyền dịp Tết, người ta thường tổ chức chơi cờ người. Cờ người được xây dựng dựa trên luật chơi cờ tướng, điều khác biệt là cờ người sử dụng người thật để thay thế cho các quân cờ. Bàn cờ thường là một khu đất rộng bằng phẳng trên đó có vẽ các ô cờ tướng tiêu chuẩn.
Luật chơi cơ bản, cách chiến thắng:
Sau khi các quân cờ đã vào vị trí, một hồi trống dài nổi lên, hai đấu thủ cờ mặc áo dài, khăn xếp xuất hiện để giới thiệu danh tính. Mỗi người cầm một cây cờ đuôi nheo ngũ sắc nhỏ để chỉ huy trận đánh. Theo quy định, đấu thủ cầm quân đỏ được đi trước, sau đó đến quân đen và luân phiên theo thứ tự cho đến hết.
Nghệ thuật thi đấu cờ người thể hiện rất rõ bản sắc văn hóa vùng miền. Cờ người ở miền Bắc mang đậm dấu ấn diễn xướng dân gian thông qua các điệu múa kèm theo những bài vè đặc trưng. Còn hội cờ người ở miền Trung và miền Nam, phần biểu diễn của các quân cờ có phần sống động hơn, phải xuất tiến tới, tấn công quân cờ đối phương bằng các thế võ, dùng binh khí vô hiệu hoá, đánh ngã đối phương,...
9. Ném tung còn
Tung còn (hay còn được gọi là ném còn) là trò chơi dân gian đã có từ lâu đời, gắn liền với đời sống, sinh hoạt, lao động của đồng bào các dân tộc thiểu số, phổ biến nhất là dân tộc Thái, Mường. Trò chơi này xuất hiện vào dịp đầu năm mới, các lễ hội hằng năm. Đây là dịp để đồng bào vui chơi, giao lưu kết bạn và giao duyên.
Luật chơi cơ bản, cách chiến thắng
Quả còn hình cầu to bằng nắm tay trẻ nhỏ, được khâu bằng nhiều múi vải màu, bên trong nhồi thóc và hạt bông. Xung quanh quả còn có các tua vải nhiều màu trang trí, có tác dụng định hướng trong khi bay.
Sân ném còn là bãi đất rộng, ở giữa chôn một cây tre (hoặc vầu) cao, trên đỉnh có vòng còn hình tròn (khung còn). Khung còn này một mặt dán giấy đỏ (biểu tượng cho mặt trời), mặt kia dán giấy vàng (biểu tượng cho mặt trăng).
Người chơi đứng đối mặt với nhau qua cây còn, ném quả còn lọt qua vòng còn trên đỉnh cột là thắng cuộc.
10. Chơi đáo
Đây là trò chơi rất phổ biến ở khắp các vùng quê xưa. Thú vui đánh đáo không chỉ hấp dẫn trẻ em mà cả đối với người lớn bởi nó thể hiện sự khéo léo của người chơi.
Luật chơi cơ bản, cách chiến thắng:
Tùy theo quy định của người chơi mà khoét lỗ trên một bãi đất phẳng. Ngoài lỗ đáo là vạch quy định để từ đó người chơi đứng ném tiền xu về phía lỗ đáo. Vạch này xa hay gần lỗ đáo cũng do những người chơi tự quy định, càng xa thì càng khó. Đồng xu nào trúng vào lỗ thì người ấy được ăn. Cứ như vậy, lần lượt tới người tiếp theo, đến khi nào không còn xu nữa thì hết ván.
