12/03/2026
Một thời “Na Hang quốc”
Thời ấy, theo độ giao thông khó khăn, Na Hang được chia thành Khu A, Khu B, Khu C. Mỗi khu chọn một xã làm trung tâm để tiện liên lạc. Đường ô tô Chiêm Hóa - Na Hang mới mở, chính xác là đường từ Đầm Hồng đi Na Hang. Trên tuyến có đèo Cổ Yểng cao nhất. Tỉnh ủy thêu lá Cờ thi đua: “Chiêu mộ anh hùng phá đèo Cổ Yểng” để tặng cho đơn vị xuất sắc nhất toàn công trường. Hơn 4.500 dân công biên chế thành 5 tiểu đoàn, sinh hoạt, lao động theo kỷ luật bộ đội, dải quân, đồng loạt khởi công ngày 19/3/1961. Sau hai tháng thi đua lao động cật lực, con đường dài 40 cây số căn bản hoàn thành. Lễ thông xe vào ngày 19/5/1961, chào mừng sinh nhật Bác Hồ lần thứ 71.
Đường đã có, tuy là đường nền đất, nhưng xe thì hiếm. Người dân làm quen với tài xế xe khách hơn làm quen với ông Chủ tịch huyện. Xe khách Thị xã Tuyên Quang - Na Hang một tuần một chuyến. Phải qua phà Bợ- sông Lô, phà Chiêm Hóa - sông Gâm. Chờ phà cả tiếng đồng hồ, thậm chí cả buổi. Khách đi xe gọi phà Bợ là “phà nợ”.
Mỗi khi tỉnh có cuộc họp, đại biểu huyện Na Hang phải đi từ chiều hôm trước. Cuộc họp chỉ bắt đầu khi đại biểu Na Hang có mặt. Lãnh đạo huyện cưỡi ngựa đi cơ sở. Lãnh đạo các xã Khu C xa nhất đi họp huyện cũng đều “lên yên”. Mãi đến năm 1995, Bí thư xã Xuân Lập xuống huyện, nửa đường cưỡi ngựa, nửa đường cưỡi xe máy. Văn phòng Huyện ủy, Ủy ban huyện có bộ phận chăn ngựa, kiểu như là “tổ xe” bây giờ. Còn lại tất thảy di chuyển bằng đôi chân - cuốc bộ.
Một trong nhiều nguyên cớ hình thành tên “Na Hang quốc” - cuốc C thành quốc Q là từ chuyện này. Vả nữa là sự cách biệt giữa Na Hang với tỉnh lỵ và các huyện phía Nam.
